عەرەبی فەلەستینی لە ١٩٤٧ و کوردی باشو لە ٢٠١٧ دا

عەلی حەمە
  2022-05-31     550

گوێ لە " جەنین پلاسخارت " بگرن !

عەرەب باوەڕێکی هەیە کە بریارەکان لەسەر بنەمای ئەوە وەرناگرن کە چەند باشە بۆیان ، بەڵکو لەسەر ئەوە کە چەند خراپە بۆ ئەوان !

ئەگەر بەخێرایی چاوێ بە مێژووی خەبات و وێستگەکانی بزوتنەوەی رزگاری نیشتیمانی گەلەکەماندا بگێڕین ، بە بۆچوونی من ئەو قسەیە بۆ ئێمەی کوردیش راستە !

لەم رۆژانەدا وتارێکی نوسەر ( رضوان طلعت ) م لەسەر بیرەوەریەکانی ( جوڵدا مائیر ) سەرۆک وەزیرانی پێشوی ئیسرائیل خوێندەوە کە باسی نارازیبوونی لایەنی فەلەستینی کرد لە ساڵی ١٩٤٧ لە دابەشکردنی خاکی فەلەستین بۆ دوو دەوڵەت .
جۆڵدا مائیر لە بیرەوەریەکانیدا نوسیویەتی ؛
کاتێ کە نەتەوە یەکگرتوەکان بەپێی بڕیاری ژمارە ١٨١ ساڵی ١٩٤٧ بریاری دابەشکردنی خاکی فەلەستینی دا بۆ دوو دەوڵەتی ( دەوڵەتی فەلەستینی عەرەبی و دەوڵەتی ئیسرائیل ) کە ( هەردوو زلهێزی براوەی جەنگی دووەمی جیهانی یەکێتی سۆڤیەت و ولایەتە یەکگرتوەکانی ئەمەریکاش رەزامەندبون لەسەر ئەم دابەشکردنە ) ، من لەسەرەتادا لەناو حزبدا دژی ئەو بریارەبوم بەڵام ( دافید بن گوریون ) سەرۆکی ئەوکاتە حکومەتی ئیسرائیل رەزامەند بو بە بریارەکەو وتی ( بوونی دەوڵەتێک بۆ یەهودیەکان لە نەبوونی باشترە) بۆیە شکور بۆ خوا کە ئێمە دەستپێشخەر نەبوین لە رەتکردنەوەی بریارەکە .
نوسەر و مێژوونوسی فەلەستینی (عبدالقادر یاسین ) لە کتێبەکەیدا دەربارەی ( کفاح الشعب الفلسطین قبل عام ١٩٤٨ ) کە ساڵی ١٩٧٥ رێکخراوی رزگاریخوازی فەلەستینی بڵاوی کردەوە دەڵێ ؛( سەرەڕای ئەوەی فەلەستینیەکان لە ٩٢٪ زەوی خاکی فەلەستینیان لەژێر دەستابوو کەزۆربەی زەویە کشتوکاڵیەکان بوو، لەگەڵ ئەوەی یەهودیەکان تەنها ٧٪ ی زەوی فەلەستینیان لە بەردەستا بوو کەچی فەلەستینیەکان بریاری دابەشکردنەکەیان رەت کردەوە !.
بەهۆی جۆشوخرۆشی دەمارگیری هەستی ئایینی وئ نەتەوەیی و هاندانی وڵاتانی عەرەبی لەزۆربەی شاروشارۆچکەکانی فەلەستیندا شەڕو ئاژەوەیەکی گەورە سەری هەڵدا و دوای کوژران و ماڵوێرانی و دەربەدەریەکی گەورەی خەڵکی عەرەبی فەلەستینی لەساڵی ١٩٤٩ بەپێی رێککەوتنامەی رۆدسی یۆنانی شەڕ کۆتایی پێهات و لەئەنجاندا خاکی فەلەستین بەم جۆرەی لێهات لە ٧٧.٤٪ خاک و ئاوی فەلەستین لەلایەن ئیسرائیلەوە داگیریکرا، ئەوی تری کە لە ٢٣.٦٪ مابۆوە لە کەناری خۆرئاوا و قودس خرایە سەر فەرمانرەوایی ئەردەن و کەرتی غەزەش خرایە ژێر ئیدارەی دەوڵەتی میسری عەرەبی ، فەلەستینیەکان توشی کۆڕەوێکی بەکۆمەڵی مێژوویی بونەوە کە تائێستاش زۆربەیان لە ناو خەیمەدا و لە ئاوارەیی دەژین و بێ خاک و بێ دەوڵەت و پارچە بوو ماونەتەوە .
دوای زیاتر لە ٧٠ ساڵ لە قوربانی دانی فەلەستینیەکان هێشتا باجی ئەوهەڵەیە دەدەن کە لەئەنجامی دەمارگیری ئاینی و نەتەوەیی و تێ نەگەیشتنیان لە سیاسەت و واقیع کەوتەوە و نازانن چۆن لەو شکستە کەمەر شکێنە هەستنەوە .
ئەزمون و وێستگەکانی گەلی کوردیش لە تاقی کردنەوە و رێرەوی پڕ هەڵەی گەلی فەلەستین باشتر نیە ، کوردیش چەند جارێک لەمێژوودا هەل و دۆخی باشی بۆ رەخساوە و هەر جارەی بە بیانویەک و هەر دەرفەتەی بە بیروباوەڕێکی ناکامڵی سیاسی یا بەرژەوەندی و تاکلایانەی حزبی لەدەست داوە کە دەکرێ گفتوگۆی ساڵانی ٦٠ شەست و ٧٠حەفتاکان و ٨٠ هەشتاکانی سەدەی رابردوو وەک نمونەی ميژوویی سەیر بکەین .

لەدوای روخانی بەعسەوە لە ساڵی ٢٠٠٣ ەوە ئێمە لەگەڵ حکومەتی ناوەندی عێراق لەکێشمە کێشی سیاسی و دەستوری و جیۆپۆلیتکی دابوین کەدەکرێ ئەم قۆناغە بە قۆناغی هاوچەرخ ناوەزەند بکەین لەگەڵ بەغدا بەتایبەتی سەبارەت بە پرسی ریفراندۆم و هەوڵەکانی نەتەوەیەکگرتوەکان و ئەمەریکا و دۆستەکانی کورد بەتایبەتی دوای ناردنی نامە مێژوویە هاوبەشەکەی هەریەک لە نەتەوە یەکگرتوەکان و بەریتانیا و ئەمەریکا کە بەهۆی (ریکس تیلەرسۆن ) وەزیری دەرەوەی ئەمەریکا گەیەنرایە دەستی کاک مەسعود بارزانی و سەرکردایەتی سیاسی کوردلە ٢٣ی ئەیلولی ٢٠١٧ کە بەداخەوە گوێ لەم بەدەنگە هاتنە مێژوویە نەگیراو لە رۆژی ٢٥ی ئەیلولی ٢٠١٧ ریفراندۆم ئەنجام دراو و ئەم دەرفەت و هەلە مێژوویەش بۆ کورد لەباربرا کە بوە هۆی سەرهەڵدانی گرژی و ئاڵۆزیەکی توند لە نێوان هەرێم و حکومەتی ناوەندی بەغدا ، وەلە ئاکامدا سوپای عێراق لە ١٦ی ئۆکتۆبەری ٢٠١٧ سەرجەم ئەو ناوچانەی کۆنترۆڵ کردەوە کە لەدوای ساڵی ٢٠١٤ لێ هەڵاتبوو !

ئێستاش دوای چەندین ساڵ لە شکست و بەربڵاوی دیاردەی گەندەڵی و ناشەفافی و دیارنەبوونی داهات و سەرگەردانی و پاشاگەردانی لەم هەرێمەدا نوێنەری نەتەوەیەکگرتوەکان لە عێراق خاتو ( جەنین پلاسخارت ) دێت و بە پەیامێک ، ئێمە لەو مەترسی و چەقبەستویی و سەرگەردانی و پاشاگەردانیەی تێی کەوتوین ئاگادار ئەکاتەوە و ئەیەوێت هێشتا کەدەرفەتێک ماوە پێش نقوم بوون ،نقوم نەبین ، کەچی هەر لەسەرەتاوە بە دەنگێکی زەبر و قوڕگێکی نوساوی نوزە تاساوەوە هاتینە وەڵام و لەکەدارمان کرد ..

ئەوەی کە جۆڵدا مائیر دەربارەی عەرەب وتویەتی کە عەرەب ؛( لەسەر ئەو بنەمایە بڕیار نادەب دەدەن کە چەبد بۆئەوان باشە ، بەڵکو بریارەکان لەسەر ئەو بنەمایە دەدەن کە چەند بۆ ئەوان خراپە )

بۆیە هیوادارم ئێمەی کوردیش لەسەر بنچینەی ئەوە بڕیار نەدەین کە چی بۆ ئێمە خراپە بەڵکو بۆ تەنها جارێکیش بێ ورک خۆمان و بۆ خۆمان بیربکەینەوە و بڕیار بدەین و ئەم هەوڵەی خاتو « جەنین پلاسخارت » یش نانیگا نەگرین و بەدەردی هەوڵ و نامەکەی وەزیری دەرەوەی ئەمەریکی نەبرێ سەبارەت بە ئایندەی هەرێم و چارەنوسی خەڵکی ستەمدیدەی کوردستان .

وتاری زیاتر

زۆرترین بینراو
سەرۆکی پەرلەمانی تورکیا: یاسای نوێ بە هیچ شێوەیەک لێخۆشبوونی گشتی نییە و سەرکردەکانی پەکەکە ناگرێتەوە
بومەلەرزە سیاسییەکەی تورکیا: باخچەلی لە نەیاری سەرسەختەوە بۆ پێشنیازکاری ئازادکردنی ئۆجەلان
ئاگادارییه‌ك له‌ ده‌سته‌ی راگه‌یاندن و گه‌یاندنی عێراق بۆ به‌كارهێنه‌رانی كۆڕه‌ك تیلیكۆم
هۆشداری لە دۆخی دەرونیی لاهوور شێخ جەنگی دەدرێت
دادگای فیدراڵی سكاڵایه‌كی له‌دژی راگرتنی پله‌به‌رزكردنه‌وه‌ی فه‌رمانبه‌رانی هه‌رێم ره‌تكرده‌وه‌
دەستگیرکردنی بەرپرسێکی هەواڵگری حەشدی شەعبی دۆخێکی ئەمنی ئاڵۆز دروست دەکات
رۆبه‌رتۆ كارلۆس ده‌نگۆی موسڵمانبونی ره‌تده‌كاته‌وه‌
نامۆ فازیڵ لە یارییەکی MMAدا بەرامبەر ڕکابەرە بەڕازیلییەکەی تووشی شکست هات
ئێران پەیامێکی تووند دەداتە ڕۆژئاوا: لە ئەگەری فراوانبوونی جەنگ، مووشەکەکانمان دەگەنە ئەوروپا
شارەزایەکی ئابوری: لابردنی سفرەکانی دیناری عێراقی گوزەرانی هاوڵاتیان ناگۆڕێت
© 2026 Awene Online, Inc. All Rights Reserved.
×