بەدیھێنانی خەونەکان لە ڕێگەی  پەروەردەوە

ره‌وف محه‌مه‌د ئالانی‌
  2026-07-12   

(بە دڵەوە شوێن خەونەکەت بکەوە، ھەرچەندە دووربێت، دەتوانیت پێی بگەیت- مارتن لۆسەر کینگ جونیۆر) 

 

خەونی مرۆڤ بەگشتی  ھەموو ئەو ویست و خولیا و حەزانەیە کە  بیریان لێ دەکاتەوە و ھەوڵیان بۆ دەدات تا بەدیان بێنێت.
دیارە خەون واتە ئامانج، ئامانجیش خولیا و ئاواتە بەدیھاتووەکان دیاری دەکات، مەرج نیە ئەو ویستەی مرۆڤ وەک خۆی دەیەوێت بەدیبێت. بەڵام لەھەموو کارێک گرنگتر دانانی پلان و ستراتیژ و ڕێگە و شێوازی بەدیھێنانە.
دەکرێ ژینگەی بەدیھێنانی خەون و ئامانجی تاک، ڕوانگە و زەمینی دیاری کراوو تایبەتی خۆی ھەبێت، دیارە مەبەستم لە تاک ھەر کەسێک و مرۆڤێکی بیرکەرەوە و خاوەن ھزرە، ھزریش بەمانا قووڵ و فەلسەفییەکەی نا، چونکە کاتێ باس لە فەلسەفە دەکرێ ڕۆچونی فراوانتر و لێکدانەوەی زیاتری گەرەکە، تەنھا مەبەست لێی خەونی مناڵە کە نیگای دەچێتە سەر بینراوەکانی دەور وبەر، لەگەڵ گەورە بوونی ئەو تاکە خەونەکانیشی گەورە دەبن.
یەکەم  وێستگەی بەرکەوتنی دوای ھاتنە سەر زەوی و بوون، دایکە کە لە ئامێزگرتن و سۆز پێش پێدانی شیرە بۆ ئەو مرۆڤە بچووکەی گەشتێکی نادیار دەست پێدەکات بۆ ئەم ژیانە، لەو کاتەوە پێویستیە تایبەتییەکان بۆ بەدی ھێنان دەبنە خەونی بچووک ھەر خواردن و جل و بەرگ تا بەردەوامی بەخشینی سۆز و میھرەبانی وڕاھێنان و فێربوون و ئاشنا بوونی بۆ دەور و بەر.
مرۆڤ لەگەڵ گەورە بوونی جەستەی پێویستی و خەونەکانیشی گەورە دەبن، پەروەردە  پێویستە ڕۆڵ و کاریگەری ھەبێت لە دەرخستنی توانا و کارامەییەکانی تاک و ئاراستە کردن و بەدیھێنان و خستنە سەرپێی ویستەکان لە پێناو گەیشتن بە خەونەکان.
لێرەوە دەردەکەوێت کە ئامانجی باڵای پەروەردە  دروستکردنی نەوەی بیرکەرەوە و بیرمەند و کەسێتی باڵایە، بۆ ھەر یەکێک لەم  ئامانجانە ڕوانین و پلان و ستراتیژی تایبەت بە خۆی دەوێت.
پێمباشە بەشە گرنگ و تایبەتمەندییە سەرەکییەکانی پەروەردە بۆ خەونی تاک و کۆمەڵ بخەینەڕوو:
یەکەم: بونیادنانی فەلسەفەیەکی پەروەردەیی ڕەخنەگرانە، دەکرێ بە سەرنجدان و دیدی دیمۆکراسی و لە شێوازە ناوازەکانی پەروەردەی گەلانی تر کەڵک وەربگیرێت و سوودببینرێت.
دووەم: بەسەنتەر کردنی فێرخواز لە ناو پرۆسەی پەروەردەدا، واتە لابردنی شێوازە کۆنەکە کە مامۆستا سەنتەر و بەخشەر و پەخشکەر بوو، واتە ڕۆڵی مامۆستا لە گواستنەوەی زانیاری دەگۆڕێت و دەبێتە ھاوکار و ئاسانکار و ڕێبەر.
سێیەم: گرنگیدان و پەرەپێدان بە کارامەیی فێرخواز، ئەویش ھەر بە فێرکردنی زانیارییەکان بەس نییە. ئامانج لێی بەدەستھێنانی بیرکردنەوەی ڕەخنەگرانە و چارەسەرکردنی کێشەکان و توانای ھاوکاریکردنە.
چوارەم: بەکارھێنانی تەکنەلۆژیا بە شێوەی کارلێککارانە و سەرنجڕاکێش و یەکخراو. 
پرۆسەی گەیشتن بە خەون و ئامانجەکان پێویستە سەرەتا بە ڕوونی  ئامانجەکە  پێناسە بکرێت  و پاشان دابەشکردنی ئەرکی ھەنگاونان دەست پێدەکات.
 پێویستە نەخشەی ھێڵی  کار دروست بکرێت و ھەنگاوەکان جێبەجێ بکرێن و  ھەڵسەنگاندن  بۆ بەدەستھێنان وگەیشتن بە سەرکەوتن،  لەڕێگەی ئەم  قۆناغانەوە دەکرێت: 
١. ڕوونی ئامانجەکە دیاری بکرێت:
ئامانجەکەت بنووسرێت  واتە دەبێت: تایبەتمەندی، پێوانەکردن، بەدەستھێنان، پەیوەندیدار و کاتی پێویست.
٢. دیاری کردنی ئامانجە گەورەکە:
ئامانجە گەورەکە دابەش دەکرێت بۆ ئامانجی بچووکتر، چونکە ئەگەر ئامانجی گەورە  بچووک و وورد نەکرێتەوە بەدیھێنانی ئەستەم دەبێت، کورد گوتەنی(بەردی زل نیشانەی نەھاویشتنیەتی).
٣. دروستکردنی نەخشەی ھێڵی کاتیک
بۆ ھەر ھەنگاوێکی بچووک کاتی  دەستپێکردن و کۆتایی دیاری بکرێت، چونکە ئەم نەخشەیەی ھێڵی کاتی، ڕێگری دەکات لە دواخستنی  کارکردنەکە.
٤. جێبەجێکردن و ئەنجامدانی پڕۆژە و بیرۆکەکە:
دەست بە ئەنجامدانی ھەنگاوەکان دەکرێت توانا و ھێز چڕ بکرێتەوە، چونکە پابەند بوون کلیلی سەرکەوتنە.
٥. بەدواداچوون و ھەڵسەنگاندن:
پێداچوونەوەی ناو بە ناوی کارەکاندا و بە سەرنج و تێبینی بۆ دڵنیا بوون لە ڕاستی و ئەنجامدانی پێویست، تا بە ئاسانی  کێسەی بەر دەم پلانەکە چارەسەر بکرێت و ڕێکبخرێت. 
خەون و خولیا و ویستەکانی تاک لە ڕێگەی پەروەردەوە ئاراستە دەکرێن و دەبنە ئامانج   کە ڕێنمایی پرۆسەی فێربوون دەخەمڵێنن. ئامانجی پەروەردە لە بنچینەدا گۆڕینی ڕەفتاری تاک و گەشەپێدانی دەروون و ڕۆح و جەستەی تاکە.
لەم سۆنگەیەوە ڕۆڵ و کاریگەری پەروەردە لە گەیشتن بە خەونەکان ناکرێ نادیدە ببینرێت.

تێبینی:
بۆ نوسینی ئەم وتارە سودم لە چەند ماڵپەڕێکی عەرەبی وەرگرتووە.

وتاری زیاتر

زۆرترین بینراو
وەزیری بەرگریی توركیا: سوپای توركیا ناچێته‌ هیچ پێكدادانێك له‌گه‌ڵ حوسییه‌كانی یه‌مه‌ن
د. مەحمود عوسمان باس لەوەرگرتنی سێ ملیۆن دیناری حزبی بەعس بۆ بەستنی کۆنگرەی سۆسیالیست دەکات
سه‌عدی پیره‌:‌ شه‌راكه‌تێكی گوماناوی ناتوانێت كێشه‌كانمان چاره‌سه‌ر بكات
"شه‌پۆلێكی باران بارین رو له‌ هه‌رێم ده‌كات و كه‌شی زستانه‌ ده‌ستپێده‌كات"
ئیكۆ عێراق: داهاتی نه‌وتی عێراق له‌ نۆ مانگی ئه‌مساڵدا زیاتر له‌ 37 ملیار دۆلار بوه‌
بەغدا لەبەردەم ئەگەری خۆپێشانداندا؛ سەرجەم هێزە ئەمنییەکان خرانە حاڵەتی «ئامادەباشی ج»ـەوە
ئه‌مریكا داوا له‌ هاوڵاتیانی وڵاته‌كه‌ی ده‌كات گه‌شتی عێراق نه‌كه‌ن: مه‌ترسی گه‌وره‌ هه‌یه‌ له‌سه‌ر ئه‌مریكییه‌كان
هێمن هه‌ورامی: ره‌شنوسی بودجه‌ی عێراق خراپترینه‌ و بۆ سزادانی هه‌رێمی كوردستانه‌
محه‌مه‌د حاجی مه‌حمود: ئەگەر پشت بە بەغدا ببەستین دەبێت هەمومان ببین بە كاتبی وەزارەتی دارایی عێراق
سوپاسالاری ئێران: رێگه‌ناده‌ین كه‌شتییه‌ جه‌نگییه‌كانی ئه‌مریكا بگه‌ڕێنه‌وه‌ بۆ ئاوه‌كانی كه‌نداو
© 2026 Awene Online, Inc. All Rights Reserved.
×