هەڵوەشاندنەوەی خۆبەڕێوەبردنی کوردەکانی سوریا و هێزەکانی سوریای دیموکرات "هەسەدە"، هەروەها تێکەڵکردنیان بە دامەزراوە دەوڵەتیەکانی دیمەشق، تەنها قۆناغێکی تێپەڕین نیە لە شەڕی سوریادا، بەڵکو کۆتاییهاتنی سەردەمێکی سیاسی و سەربازی هێزە کوردیەکانە، کە زیاتر لە دە ساڵی خایاندووە. لەم بارەیەوە پرسیاری بنچینەیی ئەوە نییە کە ئایا ئەو ڕێکەوتنە باشە یان خراپ، بەڵکو هێزە کوردیەکان کە خۆیان بە خاوەنی مەسەلەی کورد دەناساند، پرسیار ئەوەیە ئەو مەسەلەیەیان چیان لێکرد، یان دوای ئەوەی دەستبەرداری بون، چی لێ دێت و چی لێدەمێنێتەوە؟
مەزلوم عەبدی وەها نیشان ئەدات کە پرسی "خوێندن و پەروەردە بە کوردی" لە ئێستادا لە سەروی وتارەکانیەتی، جەختیشی لەوە کردووە کە ئەحمەد شەرع ئەم مافەی پاراستووە!
لەکاتێکدا ڕای گشتی خەڵکی کوردی سوریا چاوەڕوانی ڕونکردنەوەی ڕوون و زیاتر بون لەسەر دەستکەوتە سیاسییەکانی دوای چەندین ساڵ لە شەڕ و ململانێ و قارەمانێتی و بەرێوەبردن و پێشرەوی و سەرکەوتن وقوربانیدان، بەڵام ئێستا پرسی پەروەردە بە زمانی کوردی زاڵ بووە بەسەر گوتارەکانی عەبدیدا و بە دەستکەوتێکی سیاسی گرنگ چاوی لێبکرێت، کە لە چوار چێوەی رێکەوتنێکدا دوای قۆناغێکی دوور و درێژی حکومرانی سەربازی و بەرێوەبەرایەتی سەربەخۆ، بەم سیناریۆیە چارەسەری مەسەلەی کورد لە سوریا دەناسێنن.
ئەزموونی دەسەڵاتی هێزەکانی سوریای دیموکرات و ئیدارەی خۆسەری، گەر وەک دەرفەتێک و دۆخێکی تایبەت سەیر بکرێت و هەڵبسەنگێنرێت، بە تەواوی سوودی بۆ مافەکانی خەڵکی و دەورو دەخاڵەتی خەڵکی لەدەسەڵاتی سیاسی و دیارکردنی چارەنوسیدا لێوەرنەگیرا. کەهەر بەئاراستەی چەسپاندنی هێز و پێگەی جەماوەری دەکرا بگۆڕدرێت بۆ سەکۆیەک و بنەمایەک و کۆدەنگیەکی فراوانتری خەڵکی ناوچەکە، کە دەوریان لە ئایندەی سوریادا بنەخشاندایە، لە هەمانکاتدا دەیانتوانی هێزە جیاوازەکان لە دەوری دیدگایەکی هاوبەش کۆبکاتەوە. بە تایبەتی کە ناوچە کوردیەکان دەورێکی مێژوویی و گرنگ و جیهانیان دی لە شەریان لەبەرامبەر داعشدا.
بەڵام دواتر بەستنەوەی دامەزراوە سیاسی و سەربازییەکان بە ناوەندی دەسەڵاتێکەوە، کە ئەحمەد شەرع نوێنەرایەتی دەکات، چارەنووسی دەوری خەلکی کردە وابەستەی چارەنووسی ئەو دەسەڵاتە ناوەند و پاوانخوازە، کە بۆخۆی بریادەر و یەکلاکەرەوی هەموو پرسێکە، تەواوی ناوەندی کێشکردنی سیاسی لەگەڵیدا دەگۆڕێت. سروشتی پێکهاتەی هەسەدە و رابەریەکەی و ئاکامەکانی ئێستای حاڵەتێکی سەرسورهێنەر نیە، ئاکامی مێژویەکە لە سروشت و ناوەرۆکی چینایەتی هەڵسورانی سیاسی بزوتنەوەی کوردایەتی.
لەلایەکی ترەوە پاڵدانەوە لەژێر سێبەری پشتیوانی ئەمریکادا، قورساییەکی بەرچاوی بە هەسەدە بەخشی، لە هەمانکاتدا ئەمریکا لەهەر هەنگاو و گۆرانکاریەکدا سنوورداربونی دەسەڵاتی هەسەدەی دیاری دەکرد، کە تا کاتی رادەسەتکردنیان بە دەسەڵاتی ناوەندی سوریا لە ژینگەیەکی ناوخۆیی ناسەقامگیردا یاریان پێدەکردن. هاوپەیمانیە نێودەوڵەتییەکان لەسەر بنەمای ناکۆکی و ململانێیەکی درێژماوەی زلهێزەکان و گۆڕانی بەرژەوەندیەکان دامەزراون، لە سەر شەری داگیرکاری و دابەشکردنی ناوچەکان مایە دادەنرێت، بۆیە هێزێکی وەک پەکەکە و هەسەدە و هەر هێزێکی ناوخۆیی بزوتنەوەی کوردایەتی ناتوانن هەتا سەر لەو ململانێیەدا سود مەند بن، بەڵکو وەک هەر ئامرازێک بەکار دەهینرێن، دواتر لەهەر توندپێچ و ئاڵوگۆرێکدا بەهای بەکار هێنانیان لەدەست ئەدەن.
لە دۆخی ململانێی ئێستای زلهێزەکانی جیهاندا، کێشەکە پشتبەستن و خۆبەستنەوە بە هاوپەیمانیەکی دەرەکی نییە، چونکە دۆخی ئێستای باڵادەستی بەربڵاوی جیهانی سەرمایەداری لە دنیادا، هەر هاوپەیمانی و پشتیوانیەک هەرهێزێکی ناوخۆیی پەنای بۆ دەبات، دەبێتە شکستهێنان لە وەرگێڕانی ئەو پشتیوانیە لە هێزێکی سیاسی ناوخۆیەوە بە هێزێکی پاشکۆی چەسپاو، کە بە ناچاری و بەردەوام دوای گۆڕانی هەڵوێستی هاوپەیمانەکەی دەکەوێت.
لە هەنگاوێکی زۆر چاوەڕوانکراودا، مەزڵوم عەبدی، هەڵوەشاندنەوەی هێزەکانی و تێکەڵبونیان بە سوپای سوریا ڕاگەیاند. کە تورکیا ڕۆڵێکی سەرەکیی هەبوو، ئەگەرچی ناڕاستەوخۆیش بوو. ئەنقەرە کە هەڕەشەی ئۆپەراسیۆنی سەربازیی لە دژی گروپە کوردیەکان کردبوو، ئێستا پاداشتی ستراتیژییەتی خۆی لەسەر بنەمای دیپلۆماسی و هاوئاهەنگی لەگەڵ واشنتۆن دەچنێتەوە.
لەژێر چاودێری بێوێنەی ئەمریکا و تورکیا، تورکیا کە هەڕەشەی دەستێوەردانی سەربازیی کردبوو، توانی لە ڕێگەی دیپلۆماسی و ڕێکەوتن لەگەڵ واشنتۆن ئامانجەکانی بەدیبهێنێت، ئەمەش گۆڕانکاری لە ستراتیژی تورکیا سەبارەت بە ململانێی سوریا بەدیهێنا.
تورکیا کە لە مێژە بوونی هەسەدە لە باکوری سوریا بە هەڕەشەیەک بۆ سەر ئاسایشی نەتەوەیی خۆی دەزانێت، بە گەشبینیەکی وریاییەوە لە ڕاگەیاندنی مەزلوم عەبدی، سەبارەت بە هەڵوەشاندنەوەی هێزەکانی و تێکەڵبونیان بە سوپای سوریا، سەیری کرد. ئەنقەرە ساڵانێکە پاڵپشتی خۆی بۆ یەکپارچەیی خاکی سوریا و دامەزراندنی دەوڵەتێکی بەهێز و مەرکەزی دووپاتدەکاتەوە. دەشڵێن، ئەوەی لە سووریا ڕوویداوە، دەکرێت وەک درێژکراوەی سیاسەتی ناوخۆی تورکیا سەیر بکرێت کە بە هەوڵدان بۆ "تورکیای بێ تیرۆر" ناسراوە. هەروەها دەوترێت عەبدوڵڵا ئۆجالان ڕۆڵی سیاسی ئەرێنی لەم پرۆسەیدا دیوە، هەر ئەم کەشوهەوا سیاسییە کاریگەری لەسەر پرسی سوریا و پەیوەندی ئەحمەد شەرع و مەزلوم عەبدی هەبووە، بەشداربووە لە دروستکردنی کەشێکی گونجاو بۆ چارەسەری دانوستان نەک ڕوبەڕوبونەوەی سەربازی.
ئەردۆغان، کە پێشوازی لە هەڵوەشاندنەوەی هەسەدە کرد و ڕایگەیاند، پێویستە هەموان لە سوریا پێکەوە کاربکەن بۆ بنیاتنانی سوریایەکی نوێ دوور لە تیرۆر و یەکگرتوو لە چوارچێوەی خاکەکەیدا. ڕەنگە دراماتیکترین لایەنی ئەم پرسە، گۆڕانی ڕیشەیی لە ڕێڕەوی مەسەلەی کورد بێت لە سووریا. دوای دە ساڵ لە کۆنترۆڵکردنی ناوچە بەرفراوانەکانی باکور و ڕۆژهەڵاتی سوریا و دامەزراندنی ئیدارەیەکی نیمچە سەربەخۆ بە "پشتیوانی ئەمریکا"، بەسادەیی هەسەدەیان هەڵوەشاندنەوە و تێکەڵبوونیان بە دامەزراوەکانی دەوڵەتی سوریای ئەحمەد شەرع ڕاگەیاند. ئەمەش بەشێوەیەکی کاریگەر بە مانای بەهەڵمبونی خەونی دامەزراندنی قەوارەیەکی ئازاد و سەربەخۆی کوردستانی سوریایە.
لە چوارچێوەیەکی پەیوەندیداردا، مەزلوم عەبدی ڕایگەیاند کە سەرکردایەتی کورد بە لەبەرچاوگرتنی ئەوەی کە بارودۆخەکان گۆڕاوە و وڵاتەکە چووەتە قۆناغێکی نوێ کە تایبەتمەندە بە "ئاشتی و بەشداریکردن"، بۆیە بڕیاری دەستپێکردنی پرۆسەی تێکەڵبوونی تەواو لەگەڵ دەوڵەتی سوریا داوە. ئەم لێدوانانە ئاماژەن بۆ ئەوەی گوایە بڕیاری هەڵوەشاندنەوەی هەسەدە و"خۆبەرێوەبردن و خۆسەری" لە قەناعەتێکی ناوخۆیی کوردەوە سەرچاوەی گرتووە کە قۆناغی نوێ لە سوریا پێویستی بە پێناسەکردنەوەی پەیوەندی لەگەڵ دیمەشق هەیە، بەدوورکەوتنەوە لە ململانێی چەکداری. واتە پەیوەندی لەگەڵ دیمەشقێکدا، کە گروپێکی پاشماوەی داعش جڵەوی حوکمرانی گرتووە بەدەستەوە.
گرنگترین لایەنی ئەم پرۆسەیە دەورو هەڵوێستی ئەمریکایە، دوای دە ساڵێکی تەواو لە پاڵپشتی ڕاستەوخۆ بۆ هەسەدە وەک هاوبەشێکی سەرەکی لە شەڕی دژ بە داعش، واشنتۆن ئێستا پشتگیری لە هەڵوەشاندنەوەی ئەو هێزانە و تێکەڵکردنیان لەگەڵ سوپای سوریا دەکات. چۆن دەتوانرێت ئەم گۆڕانکارییە ڕوون بکرێتەوە؟
ئەمریکا کە ڕۆڵێکی یەکلاکەرەوەی لەم بابەتەدا بینیوە، ڕێگریکرد لە ئۆپەراسیۆنێکی سەربازی تورکیا بۆ سەر هەسەدە، ئەگەر گەرەنتی ئەمریکا نەبوایە تورکیا دەستی پێدەکرد، واشنتۆن لەڕێگەی تۆم باراک نێردەی خۆیەوە کاریکرد بۆ پڕکردنەوەی کەلێنی نێوان ئەنقەرە و دیمەشق و هەسەدە.
واشنتۆن بەئاگاداری ئەنقەرە ساڵانێکی زۆر پاڵپشتی لە هەسەدە کرد، بەڵام گۆڕانکارییە جیۆپۆلەتیکیەکانی دوای ڕووخانی ڕژێمی سوریا و پشتیوانی ئەمریکا و تورکیا لە ئەحمەد شەرع، دواتر ئەمریکای ناچارکردووە پابەندی خواستی ئەنقەرە بێت بۆ دورکەوتنەوە لەهەسەدە و لایەنە کوردیەکان. بە تایبەتی کە بەرەنگاربوونەوەی داعش تاڕادەیەکی زۆر کۆتایی هاتووە، لەهەمانکاتدا ئێستا ئەو دەورە زیاتر سپێردراوە بە حکومەتی ئێستای دیمشق، کە وەها نیشان ئەدات ئامادەیە بەرپرسیارێتی ئەمنی سوریا لە ئەستۆ بگرێت و پابەندی بەرژەوەندی و سیاسەتەکانی ئەمریکا دەبێت.
لەلایەکی تریشەوە تورکیا و سعودیە و هەندێک وڵاتی دۆستی سوریا سەرکەوتوو بوون لە قەناعەتپێکردنی واشنتۆن کە سوریایەکی سەقامگیر دەتوانێت ڕۆڵێکی بەرچاو بگێڕێت لە گەیشتن بە سەقامگیری ناوچەکە و بەرپەرچدانەوەی پلانەکانی ئێران، بەتایبەتی کە سوریایەکی نوێ نابێتە مەترسی بۆ سەر ئیسرائیل. هەروەها واشنتۆن چیتر گوێ بە حکومەتی توندڕەوی ئیسرائیل نادات و ئێستا لە چوارچێوەی دیدگایەکی نوێ بۆ سەقامگیری ناوچەکە دەرفەت دەدات بە سوریایەک کە پاشکۆی خۆیەتی.
وا دیارە واشنتۆن گرەو لەسەر سوریایەکی نوێ دەکات کە هاوبەشی بەرەنگاربونەوەی نفوزی ئێران بێت. لە ژێر چاودێری بێوێنەی ئەمریکا و تورکیا. تورکیا کە هەڕەشەی دەستێوەردانی سەربازیی کردبوو، توانی لە ڕێگەی دیپلۆماسی و ڕێکەوتن لەگەڵ واشنتۆن ئامانجەکانی بەدیبهێنێت، ئەمەش گۆڕانکاری لە ستراتیژی تورکیا سەبارەت بە ململانێی سوریا بەدیهێنا. لەهەمانکاتدا بە شێنەیی نەخشەکانی بەناوی بانگەشەی تورکیای بێ تیرۆر لەبەرامبەر پەکەکە و هێزە کوردیەکانی سوریا بەرێوە دەبات، کە هەوڵئەدات بۆ بەدەستهێنان و چەسپاندنی پێگەیەکی فراوانخوازی لە ئایندەی رۆژهەڵاتی ناوەراستدا.
ئەم واقعیەتە لە ئاڵوگۆری ناوچەکە و مانەوەی دۆخی ناسەقامگیری سیاسی ناوچەکە و بەردەوامی ململانێ و پەیوەندی ئاڵۆز و پێچیدەی نێوان ئەمریکاو ئێران، بزوتنەوەی کوردایەتی بەگشتی لەدەورانێکی چەقبەستو و بنبەست و چاوەروانیدا راگرتووە، کە سەرەتاکەی لەباری عەمەلیەوە بە پاشەکشەی پێگەی بزوتنەوەی کوردایەتی لە سوریا رەنگیدایەوە!.