ئەم هەڵبژاردنەی توركیا بۆچی چرەنوسسازە؟

نەوزادی موهەندیس
  2023-05-09     549

•    وەك دەوترێت ڕۆژی یەكشەممە 14/5/2023 ڕۆژی  حەشر و حسابە بۆ هەریەكە لە هاوپەیمانی كۆماری ((ئاكاپە و مەهەپە بەسەركردایەتی ئەردۆگان ی 69 ساڵ و دەوڵەت باخچەلی)) لەلایەك و لەولاتریشەوە بۆ هاوپەیمانی میللەت (( 6 پارتەكەی چواردەوری مێزە خڕە 6 كەسیەكە و كاندیدەكەیان كمال كلیچدار ئۆغڵۆ 74 ساڵ ))،چونكە لەم هەڵبژاردنەدا هەر لایەكیان سەركەوتوو بێت ئەوا بۆ ماوەی 5ساڵی ئایندە باڵادەستی تەواو دەبێت  و دەتوانێت بەرنامە و بیروباوەڕەكانی خۆی لە سیاسەت و ئابوری و ئەمنی و كۆمەڵایەتی و هەموو بوارەكانی تردا جێبەجێبكات.
•    گەر هاوپەیمانی كۆمار سەركەوتوو بێت واتە درێژەدان بەهەمان بەرنامەی 5 ساڵی ڕابووردوو كە بەهاوبەشی ئاكاپە و مەهەپەی نەتەوەیی و بە ڕابەرایەتی ئەردۆگان پیادەیان كردووە.ئاشكرایە ئەردۆگان و حیزبەكەی ئاكاپە بۆماوەی زیاد لە 20سالێ‌ تەواوە بەتەنها لەدەسەلاتدان .
 توانیویانە تاڕادەیەك لەم 20 ساڵەدا لەڕووی سیاسی و پێكهێنانی چوار كابینەی حكومەتێكی یەكگرتوو وبەهێزی ناوخۆییەوە دابمەزرێنن دوور لە حكومەتە ئیئتیلافیە لاواز و لەرزۆكەكانی ڕابووردووتر لەنێوان حیزبە سیاسیە عیلمانیەكاندا.ئەمە بۆ ئەردۆگان و ئاكاپە خاڵێكی ئەرێنیە.بەڵام لە ڕووی سیاسەتی دەرەكی و پەیوەندیە سیاسیەكانی توركیا بە دەوروجیران و گەلانی ناوچەكە و وڵاتانی زلهێزیش و یەكێتی ئەوروپاوە توركیا زۆرینەی سیاسەتەكانی تاكتیكی و هەڵبەز و دابەز و شڵەژاوی پێوەدیاربوە و لەماوەی 5 ساڵی ڕابووردوودا توركیا پەیوەندیەكانی لەگەڵ عێراق و سوریا و ئێران و سعودیە و ئیمارات و میسر و ئیسڕائیل و ...هتد.زۆر خراپ بوە لەناوچەكەدا و لەگەڵ هەریەكە لە ئەمریكا و یەكێتی ئەوروپا و تەنانەت ڕوسیاشدا زۆر باش نەبووە و گەیشتۆتە ئاستی دابڕان و گەمارۆ سەپاندنە سەر توركیاش ،هەربۆیە ئەردۆگان خۆشی و توركیاشی ڕووبەڕووی قەتیسبوون و گۆشەگیری و كەنارخستن كردبۆوە,بەڵام بەسیاسەتە دووفاقی و دووڕوویی و ڕاراییەكانی توانیبووی لەگەڵ هەموانیشدا پەیوەندیەكانیان بەناچاری ئاسایی بكاتەوە گەرچی بە تەنازولكردنیش بێت.
لەڕووی ئابوریشەوە ئابوری توركیا  ڕووی لە هەڵاوسان وچوونەوەیەك و خاوبونەوە و سستبوون چوە و نرخی دراوەكەی لیرەی توركیا بۆ نزمترین ئاست دابەزیوە و خەرجیەكانی ئەو جەنگ و ململانێیانەی زۆر لەسەر توركیا كەوتوە و ئاستی داهات و ژیان و گوزەرانی هاوڵاتیانی توركیا زۆر خراپ بووە.
لەڕووی ئەمنی و سەربازیشەوە،بەهۆی سیاسەتە هەڵە و دەستێوەردان و سنووربەزاندنەكانی سوریا و عێراق و هەرێمی كوردستان و یۆنان و قوبرس و ...هتد.توركیا هەمیشە لەدۆخێكی نا ئەمین و نائارامدا بوە و ڕووبەڕووی ڕەخنە و گازندەی دۆست و نەیارانی بۆتەوە لە زلهێزەكانی ئەمریكا و ڕووسیا و یەكێتی ئەوروپا و ناتۆ كە بەنیازن تەنانەت بڕیاری دەركردنی توركیا بدەن لە ڕیزەكانیشی بەهۆی لایەنگیری و نزیكبونەوەی لە ڕووسیا و پۆتینی سەرۆكی.
لەڕووی كۆمەڵایەتی و بوارەكانی تریشەوە توركیا لە پاشەكشەدایە و بەتایبەتیش لە بوارەكانی دیموكراتی و ئازادیەكان و ڕاگەیاندن و پێشێلكردنی مافەكانی مرۆڤەوە.
لەڕووی گەندەڵی و بەهەدەردانی سەروەت و سامانی وڵاتیشەوە ئاكماپە و ئەردۆگان ڕووبەڕووی توندترین ڕەخنەی ناوخۆیی و دەرەكی بونەتەوە.
لەڕووی تاكڕەوی و حوكمڕانی بنەماڵە  لە حیزب و حكومەتدا و بەتایبەتی دوای هەمواركردنەوەی سیستەمی حوكمڕانی لە پەڕلەمانیەوە بۆ سەرۆكایەتی بەهەمان شێوە ئەردۆگان ڕووبەڕووی ڕەخنەی توند بۆتەوە.
بەم شێوەیە ئەردۆگان و ئاكاپە لەبەردەم دوو ڕیانێكی چارەنووساز و سەرنوشتسازدان و گەر سەركەوتووبن ئەوا گرەنتی مانەوەیان دەكەن بۆ 5ساڵی ئایندە و دۆخەكانی ناوخۆ و دەرەكی باشتر نابن و ڕوولە خراپی و پیاداكێشان دەبنەوە لەناوچەكە و دونیاشدا.بۆیە لەناوخۆ و دەوروجیران و دونیاشدا ئاواتەخوازی نەمانی ئاكاپە و ئەردۆگانن لەدەسەڵاتدا وكاریش دەكەن بۆ شكستپێهێنانی.
•    لەبەرامبەریشدا،گەر هاوپەیمانی میللەت سەركەوتووبن،ئەوا كۆتایی قۆناغی ئەردۆگانیزم و ئاكاپە دەبێت و قۆناغێكی نوێی جیاواز لە 20 ساڵی ڕابووردوو دێتەوە كایە و توركیا خۆی لە تەوقی ئەردۆگانیزم ڕزگار دەكات و ئەوەی ئاكاپە و ئەردۆگان بەتاكڕەوانە و ملهوڕانە كردویانە هەڵیاندەوەشێنەوە و ڕەنگە دەرگای جەهەنەمیشی بەڕوودا بكەنەوە لە ڕێگەی كردنەوەی دەیان و سەدان دۆسیەی گەندەڵی و مافەكانی مرۆڤ و كوشتن و گرتن و دوورخستنەوە و سزادانی چالاكوانان لەهەموو نەتەوەكان و ...هتد.بەمەش ڕەنگە ئاكپاپە وەكو حیزبیش ڕووبەڕووی داخستن و هەڵوەشان و بچووكبونەوە ببێتەوە.
•    بەڵام لەلایەكی ترەوە ڕەنگە ئەم هاوپەیمانێتیە تاسەر بڕنەكات و حكومەتێك و پەڕلەمانێكی لاواز و لەرزۆكی ئیئتیلافی لێ بەرهەمبێت و جارێكی تریش قۆناغ و سەردەمی نەوەدەكانی سەدەی ڕابووردوو  وەبیری توركەكان بخەنەوە.كە لەهەموو ڕووەكانەوە لە ڕووی سیاسی و ئابوری و ئەمنی و كۆمەڵایەتی و ...هتد.كە هیچ توركێك ئاواتی بۆ ناخوازێت و دووریش نیە لە ئەنجامی حكومەتێكی ئاوها لاوازدا پەنا نەبرێتەوە بەر كودەتای سەربازی چونكەی سەربازەكان ماوەی 20 ساڵە بێ‌ دەست و چەنجە كراون و نینۆك و پەڕوباڵیان كراوە لەلایەن ئاكاپە و ئەردۆگانەوە.
بۆیە بەهەق ئەم هەڵبژاردنە چارەنووسسازە بۆ هەردوولا و بۆ تەواوی گەلانی توركیا و توركیاش وەكو وڵات.بۆیە هەمووان ئەو پەڕی توانا و هێز بەكاردێنن و هەڵمەتی هەڵبژاردنەكانیان لەوپەڕی گەرموگوڕیدایە و وەك دەڵێن شەڕی مان و نەمان دەكەن.
•    بەلای كوردیشەوە ئەوە گرنگە لە ئێستادا كە دەسەڵاتی ئەرۆدگان و ئاكاپە كۆتایی پێبهێنرێت چونكە لەو ماوەی 20ساڵەدا ئەردۆگان ئەوەی بەكوردی كردوە لە هەر چوار پارچەكەی كوردستاندا هیچ حكومەتێكی توركیا پێینەكردوە.لانی كەم ئەو دەسەڵاتانە تەنها دژ بەكوردی توركیا و لەم دواییانەشدا بەرامبەر هەرێمی كوردستان دژایەتیان دەكرد.بەڵام ئەردۆگان و ئاكاپە لە هەر چوار پارچەكەی كوردستان بەوپەڕی توندوتیژی و نامرۆڤانەوە مامەڵەی دەكرد و هەموو هێز و هەڕەشە و هۆكارەكانی بەكاردەهێنا بەتایبەتی لە باكور و ڕۆژئاوا و لەهەرێمی كوردستاندا بەناوی دژایەتیكردنی تیرۆر و تیرۆریستانەوە كە تەنها مەبەست لێی پەكەكە و پەیەدە و هەموو كورد بووە و بەلای ئاكاپە و ئەردۆگان و مەهەپەشەوە هەموو كورد تیرۆریستن و لەهەركوێی دونیابن دوژمنایەتیان دەكەن.
هەربۆیە هەدەپە و هێزە چەپەكانی تری توركیا و كوردەكان دەنگی خۆیان یەكلاكردۆتەوە بۆ كمال كلیچدار ئۆغڵۆی ڕكابەری ئەردۆگان ((هەرچەندە لەڕابووردوودا هەموو پارت و سەركردە عیلمانیەكانیش هەڵوێست و كردار و گوتاری دوژمنكارانەیان بەرامبەر كورد و مەسەلەكەی تاقیكراونەتەوە)) ،بەوهیوایە كە كرانەوەیەكی زیاتر لەهەموو بوارەكان و بەتایبەتیش بەرامبەر مەسەلەی كورد لە توركیا و ناوچەكەدا چێ ببێت.كوردیش بتوانێت بە نەفەس و نیەت و بەرنامە و تێڕوانینێكی نوێوە بۆ ئایندە كاربكات و هاوبەشیش بكات لەدەسەڵاتی توركیادا و مافەكانی بە ئاشتی و لەڕێگەی یاسا و دەستور و پەڕلەمانەوە وەدەستبێنێت و تەنانەت بەڵێنیش دراوە كە كار بكرێت بۆ كۆتایهاتنی شۆڕشی چەكداری پەكەكەش.
بەم شێوەیە ئەم هەڵبژاردنە بۆ كوردیش سەرنوشتسازە و گرنگی و كاریگەری یەكجار گەورەی هەیە.بەوهیوایەی كە كوردیش لەوبەشەی توركیادا ببنە خاوەنی جۆرە دەسەڵاتێكی فیدڕاڵی هاوشێوەی ڕۆژئاوا و باشوور و بەمەش كورد و مەسەلەكەی پێدەنێننە قۆناغ و سەردەمێكی گەشەكردوو و باڵاترەوە و نزیكدەبنەوە لەخەونە مێژینەكەیان لە دامەزراندنی دەوڵەتی سەربەخۆی كوردی.
•    مایەی دڵخۆشیشە كە زۆرێك لە ئامار و ڕاپرسیە ناوخۆیی و نێودەوڵەتیە سەربەخۆكان ئەوە پیشاندەدەن كە ڕێژەی دەنگ و لایەنگیری بۆ ئاكاپە و ئەردۆگان لەبەرامبەر نەیارەكانیدا ڕوو لەدابەزینە كەئەمەش هێندەی تر خواست و خۆزگەكانی زۆرینەی توركیا پشتئەستووردەكەن بەسەركەوتن و یەكلاكردنەوەی ئەم گەڕەی گەمە سیاسیەكە بەلای زۆرینەدا دەیشكێننەوە و ئیدی قۆناغی پۆست ئەرۆگانیزم دەستپێدەكات و بۆ هەتاهەتاییە بەرەو زبڵدانی مێژوو توڕی هەڵدەدەن و هەربۆیە پێویستە پارتەكانی ڕكابەری ئەردۆگان پەند و عیبرەت لەم 20ساڵەی تاكڕەوی و فاشیزمی و ملهوڕی ئەرۆدگان وەربگرن و هەڵە و سەركێشی و غرور و لوتبەرزیەكەی ئەردۆگان بەرامبەر پێكهاتەكانی توركیا و بەتایبەتیش كورد دووبارەنەكەنەوە.
هەموان تا 14 ئایار لەچاوەڕوانیەكی تاقەتپڕۆكێن و دەماخ سوتاندندا و لەسەر ئاگرێكی هێواش پشوودرێژ دەبین بەهیوای ئەوەی خواست و خۆزگەكان بەنەمان و شكستی ئەردۆگان و ئاكاپە بێننەدی و چاوەڕوانیە بێزاركەرەكە بگۆڕیت بە ئاهەنگی سەركەوتن و شادی و خۆشی و جەژنی سەرتاسەری بۆ هەموان لەناوخۆی توركیا و ناوچەكە و دونیاشدا بەنەمانی دیكتاتۆرێكی تر لەبەرگێكی ئیسلامی توندڕەودا.

وتاری زیاتر

زۆرترین بینراو
وەزارەتی دارایی داوای کارتی نیشتمانی و ناوی دایکی مووچەخۆران دەکات
سه‌رۆكی فراكسیۆنی بابلیۆن كوژرانی برازایه‌كی ره‌یان كلدانی له‌ لاله‌زار ره‌تده‌كاته‌وه‌
جەبار یاوەر بۆ ئاوێنە: ئەگەر پڕۆسەی یەکگرتنەوەی پێشمەرگە راستی بێت، نابێت تەنها پڕۆسەی تێکەڵکردنی ژمارە بێت
وتەبێژی پارتی: گفتوگۆی چڕ و جددی بە دوور لە میدیا بۆ کابینەی دەیەم بەردەوامە
توركیش ئێرلاین گه‌شته‌ ئاسمانییه‌كانی بۆ فڕۆكه‌خانه‌ی جه‌لال تاڵه‌بانی ده‌ستپێده‌كاته‌وه‌
نرخی دراوه‌كان؛ 100 دۆلار نزیك ده‌بێته‌وه‌ له‌ 160 هه‌زار دینار
سبه‌ی دادگای فیدرالی له‌باره‌ی سكاڵاكانی‌ په‌یوه‌ست به‌ په‌رله‌مانی كوردستان و حكومه‌تی هه‌رێم كۆده‌بێته‌وه‌
وته‌بێژی سه‌ربازیی زه‌یدی: له‌دوای 30ی ئه‌یلول هیچ پاساوێك نامێنێت بۆ بونی هیچ جوڵه‌یه‌ك له‌ ده‌ره‌وه‌ی ده‌وڵه‌ت
شاسوار عه‌بدولواحید هۆکاری بەشدارینەکردنیان لە حکومەت راگەیاند
ئیکۆ عێراق: ئه‌گه‌ری سزای ئه‌مریكاو قۆستنەوەی دۆخه‌كه‌، بازاڕی دۆلارییان لە عێراق هه‌ژاندوه‌
© 2026 Awene Online, Inc. All Rights Reserved.
×