پارت و گروپە سیاسیە نوێکان‌و  ئایندەی حوکمڕانی ھەرێم

نەوزادی موهەندیس
  2024-09-22   

   ئاشکرایە دیاردەی حیزبایەتی وەک دیاردەیەکی سیاسی و ئازادی ڕاوبۆچوون و کاری سیاسی و ھەڵوێست دیاردەیەکی ئاسایی وپێکھێنەرێکی سەرەکیشە لە بونیادی کۆمەڵایەتی کۆمەڵگا مرۆڤایەتیەکاندا چونکە کۆمەڵگا مرۆڤایەتیەکان لە چەندین چین و توێژی جیاواز پێکھاتوون لە ڕووی نەتەوە و ئاین و مەزھەب و ناوچە و کەلتورەوە،کەھەریەکەشیان خاوەنی باکگراوندی تایبەت بەخۆیانن و خواست و ئیڕادەی جیاوازیشیان ھەیە بۆ وەدیھێنانی ئامانجی چین و توێژەکانیان .جا حیزبی سیاسیش یان یانە کەلتوری و ڕۆشنبیریەکان جێگەی ئاسایی گردبونەوە و لێکنزیکبونەوەی بیروڕاو و ھەڵوێست و گوتارە ھاوبەش و لێکنزیکەکانی چین و توێژەکانن بۆ زیاتر خۆڕێکخستن ولێکتێگەیشتن وموتوربەکردنی بیروڕا جیاوازەکان و ڕێکخستنیان لە بەرنامە وفۆڕمێکی دیاریکراودا کە ھەموان لەسەریان کۆکبن و کاریش بکەن بۆ وەدیھێنانیان.
    بەم شێوەیە دیاردەی حیزبایەتی لەلایەک مایەی وشیاری و وشیارکردنەوەی چین و توێژە جیاوازەکانی کۆمەڵگایە و لەلایەکی تریشەوە وێسگەیەکی گرنگە بۆ دابەشبوون و کۆبونەوەی چین وتوێژەکانیشە لەگەڵ یەکدا گەر لەسەر بنەما ڕاستودروستەکانی دیموکراتی و ئازادیەکان و کاری پێکەوەی وخزمەتکردنی کۆمەڵگا و گۆڕانی پۆزەتیڤ و خۆشگوزەرانی و پێشکەوتنی کۆمەڵگاکان بێت.بەڵام گەلێک لە حیزبە سیاسیە کلاسیکی و لە ئێستاشدا ئاڕاستەی کار و گوتاری سیاسیان ھێندەی بۆ تۆخکردنەوەی ڕقوکین و جیاکاری و تۆخکردنەوەی دەمارگیری نەتەوەیی و ئاینی و مەزھەبی و ناوچەگەریە نیوھێندە لە پێناو بەرژەوەندی گشتی کۆمەڵگادا کارناکەن، ھێندەی بونەتە ھۆکاری لێکترازان و لێکھەڵوەشاندنەوەی ڕیزەکانی کۆمەڵگاکان نەبونەتە ھۆکاری لێکنزیکبونەوەی ئاشتی و تەبایی کۆمەڵایەتی.بۆیە بە ھەق دیاردەی فرە حیزبی و دامەزراندن و دروستکردنی پارتی سیاسی نوێ لەلایەن کەسانێک کە نەڕابووردویەکی سیاسی دیار و نە کاریزمایەکی بەھێز و بەناوبانگی ناو کۆمەڵگا و نە کارەکتەرێکی کاریگەری ئابوری و بازرگانی و کۆمەڵایەتی و کەلتوریش نین،ھۆکارێکن بۆ تەنھا گردبونەوەیەکی نا ڕێکخراوی بێ بەرنامە و دیدی سیاسی و ئابوری و کۆمەڵایەتی و ئەمنی و کەلتوری ڕوون و دوورمەودا بۆ خزمەتکردنی کۆمەڵگا،بەڵکو ئەوەی لە دونیا و ناوچەکە و بەتایبەتیش عێراق و ھەرێمی کوردستاندا دەبینرێت بریتیە لە پاشاگەردانیەکی سیاسی و تێکەڵکردنی لاپەڕەکان و تاودانە بۆ دەسکەوتی مادی و ئابوری و وەدەستھێنانی پلەو پۆست و ئیمتیازاتەکانە بۆ دەستەیەکی دیاریکراو لە سەرکردایەتی ئەو حیزبانەدا.
   ئەوەتا لەلایەن کۆمسیۆنی باڵای ھەڵبژاردنەکانی عێراقەوە کە سەرپەرشتی ھەڵبژاردنی پەڕلەمانی کوردستان دەکات ڕاگەیەنراوە کە ٢٣٦حیزب و کیانی سیاسی و ھاوپەیمانی و تاکە کەس ناونوسکراون بۆ بەشداریکردن لە ھەڵبژاردنەکەدا و کۆی پاڵێوراوانی تاکە کەسی ((سەربەخۆ)) و لیستی حیزب و کیان و ھاوپەیمانێتیەکان و کۆتای پێکھاتەکان گەیشتۆتە ١١٩٨ پاڵێوراو تەنھا بۆ ١٠٠ کورسی پەڕلەمانی کوردستان بۆ خولی شەشەم، ئەوەی جێگەی سەرنج و تێڕامانە ئەوەیە لەو ژمارەیەش تەنھا دوو ھاوپەیمانی پێکھێنراون کە ئەوانیش لاواز و بێ کاریگەرن لەنێوان چەند پارتێکی بچوکدا.جا گەر ئەمە ئاماژەیەک بێت بۆ ڕاستیەک ئەوا ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە ھەموو ئەو حیزب و سەرکردە سیاسیانەی کوردستان ھێندە دوورن لە یەکەوە لەڕووی بەرنامەی کار و پلان و گوتار و دیدی سیاسیانەوە کە ناتوانن پێکەوە کاربکەن و لێکنزیکببنەوە،کەئەمەش بۆخۆی بەڵاو و کارەساتێکی ترسناک و مەترسیدارە بۆ ئێستا و ئایندەی یەکڕیزی و تەبایی و بنەمای پێکەوەکارکردن لەداھاتوودا.چونکە کۆمەڵگای کوردەواری زیاتر لەھەموو کاتێک لە ئێستادا پێویستی بە یەک ڕیزی و تەبایی و کاری پێکەوەیی و دانوسان و گفتوگۆی برایانە ھەیە، نیوھێندە پێویستی بە زۆری و بۆری لە دامەزراندنی حیزبی سیاسیدا نیە،ھەربۆیە بوونی ئەو ژمارە زۆرەی پارتە سیاسیەکان کە زۆرینەیان مێژوو و ڕابووردووی کاری سیاسی و دامەزراندنیان ھێندە نوێیە کە خاوەنی ھیچ ڕابووردوو شانازیەکی ئەوتۆنین کە ھاوڵاتیانی ھەرێمەکەمان لەسەر کار و کردەوەکانیان ھەڵیانبسەنگێنێت و دەنگیان پێبدات.
   لەکاتێکدا عێراق و ناوچەکە و ھەرێمەکەشمان لە دووڕیانێکی مەترسیداری یەکلاکەرەوەدان بەھۆی ئاڵوگۆڕە خێرا و ئاڵنگاریە گەورەکان و مەترسیە شۆکھێنەرەکان کە ھەموانیان بە ئاڕاستەی ھەڵایسانی جەنگێکی گەورەی ماڵوێرانکەرن لەناوچەکەدا کە دوور نیە تەڕ و وشک پێکەوە بسوتێنێت،جا لە کات و ساتێکی ئاوھادا کۆمەڵگەی کوردەواری لەھەموو کات زیاتر پێویستی بە یەکڕیزی و تەبایی نێوماڵەکەی خۆی ھەیە ئەوەش بەکاری پێکەوەیی و لێکتێگەیشتن دەبێت نەک جودایی و دوورکەوتنەوە لەکار و گوتاردا.بۆیە گەر دیاردەی فرە حیزبی لەوڵاتانی پێشکەوتوودا مایەی وەدیھێنانی خواست و ویستەکانی جەماوەر و شەقام بێت ولەپێناو خۆشگوزەرانی ھاوڵاتیانیاندا تەواو بێت،ئەوا بە پێچەوانەوە لەھەرێمی کوردستاندا کە نەدەوڵەتە و نەسەقامگیری سیاسی و ئابوری و ئەمنی و کۆمەڵایەتی تیایدا جێگیرە و نەخاوەن سەروەری و سەربەخۆیی خۆیەتی،ئەوا بەدڵنیایی دەبێتە مایەی نیگەرانی و خەم و پەژارە و لێکترازانی زیاتر چونکە ئەوان پێکەوە ناتوانن و نەیانتوانیە لەماوەی ٣٣ساڵی ڕابووردووی ئەم حوکمڕانیەدا ببنە خاوەنی بڕیاری سیاسی سەربەخۆی کوردانە و نەیانتوانیەوە ببنە ئەزمون و نموونەیەکی جوان و گەشەکردوو و سەقامگیر لەناوچەکدا و نەیانتوانیوە خزمەتگوزاریە سەرەکیەکان بۆ ھاوڵاتیان دابینبکەن و نەیاتوانیوە ببنە جێگە متمانەی زۆرینەی ھاوڵاتیان کە تەنھا ڕێژەی خوار لە ٣٠% بەشداری دەنگدان و ھەڵبژاردن کراوە لە ڕابووردووداو نەیانتوانیوە بنەماکانی ئازادیەکان و دادپەروەری کۆمەڵایەتی و یەکسانی و وەکویەکی و خۆشگوزەرانی بۆ ھەموان بێ جیاوازی دابینبکەن،ئایا دەتوانن بەم ھەموو ڕاو و مینبەر و سەکۆ و حیزبی سیاسی بێ ڕابووردوو بێ مێژوو بێ پلانێکی زانستی سیاسی ببنە فریادڕەسی ئەم دۆخ و قۆناغە پڕ مەترسی و قەیراناویە؟
   بۆیە ئەم دیاردەی فرە حیزبی سیاسی زۆر و زەوەندەی کوردستان ھێندەی مایەی ترس و دڵەڕاوکێیە نیوھێندە مایەی دڵئارامی و گەشبینی وگەشەوپێشکەوتن و ھوشیاری و ھوشیاربونەوەی کۆمەڵگا ناگەیەنن،چونکە زۆرینەیان پێویستی و زەرورەتی قۆناغەکە نەیھێناونەتە بوون بەڵکو تەنھا حەز و خولیای دەسەڵات و دەوڵەمەندبوون و دەستخستنی پلەو پۆست و ئیمتیازاتەکان پاڵنەری سەرەکی دروستبوون و لەدایکبونیانە.ئاشکراشە ئەم جۆرە حیزبانە لەماوەیەکی کورتدا دەپوکێنەوە و لێکھەڵدەوشێنەوە چونکە بناغە و بنەمایەکی کۆنکرێتی جەماوەری و سیاسی ڕاستەقینەیان نیە و تەنھا بۆ ماوەیەکی کاتی ھاتوون نەک بۆ مانەوە وبەمەش لەزیان زیاتر ھیچ سوودێک بەھوشیاری وگەشەو پێشکەوتنی کۆمەڵگا ناگەیەنن.

وتاری زیاتر

زۆرترین بینراو
لە سلێمانی دەست بەسەر کێڵگەیەکی برنجدا گیرا
چوارچێوه‌ی هه‌ماهه‌نگی: میوانداری وه‌فدێكی سلێمانیمان كرد كه‌ پێكهاتبون له‌ نزار ئامێدی، بافڵ تاڵه‌بانی و شاسوار عه‌بدولواحید
حکومەتی عێراق: مۆڵەت دراوە کەتیبەکانی حزبوڵڵا جورف سەخر چۆڵ بکەن و ئەگەری هەیە سوپا بچێتە هەرێمی کوردستان
نوسینگەی سەرۆکی کۆمەڵ: عەلی باپیر ڕەتینەکردوەتەوە پێشوازی لە شاسوار عەبدولواحید بکات
عێراق بڕیاریدا به‌ راگرتنی ته‌له‌گرام و هه‌رێم ده‌ڵێت: هیچ نوسراوێكی ره‌سمیمان پێنه‌گه‌یشتوه‌
رۆیته‌رز: بۆرییه‌كه‌ی جورف سه‌خر كون كراوه‌و له‌ 2021ه‌وه‌ به‌ به‌های سه‌دان ملیۆن دۆلار نه‌وتی لێبراوه‌
عه‌لی حه‌مه‌ساڵح: ده‌سه‌ڵاتدارانی هه‌رێم له‌ ترسی عێراق، باری قاچاخ و تانكه‌ریان راگرت
شەپۆلێکی بارانبارین و سەرما ڕوو لە هەرێمی کوردستان و عێراق دەکات
سروە عەبدولواحید: پەرلەمانتارانی دانیشتنەكەی هەولێر  بە پارە و هەڕەشەی ڕفاندنی منداڵەکانیان بەشدارییان پێکرا
عێراق لە نێوان بەرداشی ئەمریکا و ئێران؛ مەترسییەکانی گۆڕانی وڵات بۆ گۆڕەپانی جەنگێکی نوێ
© 2026 Awene Online, Inc. All Rights Reserved.
×