کاتێک باس لە دەسەڵات و ئۆپۆزیسیۆن دەکرێت لە هەرێمی کوردستان، هەندێک پێیان وایە کە ململانێیەکی ڕاستەقینە لە نێوان دوو بەرەی جیاوازدا هەیە. بەڵام ئەگەر بە وردی لە ناوەڕۆکی ئەم کێبڕکێیە بڕوانین، دەبینین ئەوەی ناوی نراوە ئۆپۆزیسیۆن، تەنها بەشێکە لە خودی سیستەمەکە و ئەرکەکەی زیاتر فریودانی جەماوەرە نەک گۆڕانکاریی بنەڕەتی. ئەم دابەشکارییە بۆ "حکومەت" و "ئۆپۆزیسیۆن" تەنها ڕووکارێکی نمایشکارییە بۆ شاردنەوەی ئەو ڕاستییە تاڵەی کە هەردوولا لە یەک سەرچاوەوە ئاو دەخۆنەوە.
لە ڕاستیدا، ئەوەی لە کوردستان پێی دەوترێت ئۆپۆزیسیۆن، هیچ جیاوازییەکی جەوهەریی لەگەڵ دەسەڵاتدا نییە. هەردوولا نوێنەرایەتیی یەک چین و یەک بەرژەوەندیی ئابووری دەکەن. ئەوان لەسەر بنەمای پاراستنی موڵکایەتیی تایبەت، بازاڕی ئازاد و چەوساندنەوەی هێزی کار کۆکن. ململانێکەیان تەنها لەسەر ئەوەیە کێ لەسەر کورسییەکە دابنیشێت و کێ پشکی شێری لە داهات و نەوتی ئەم وڵاتە بەربکەوێت، نەک ئەوەی چۆن ژیانی خەڵک بە تەواوی بگۆڕن. بۆ نموونە، کاتێک دەسەڵاتدارانی کەرتی ئابووری، زەوییە گشتییەکانی نیشتمان و کەرتی نیشتەجێبوون مۆنۆپۆل دەکەن و دەیکەنە پڕۆژەی وەبەرهێنانی گرانبەها، هێزە ئۆپۆزیسیۆنەکان نەک دژی ئەم جۆرە لە سەرمایەدارییە مۆنۆپۆلخوازە ناوەستنەوە و داوای باجی قورس لەسەر کۆمپانیا گەورەکان ناکەن، بەڵکو زۆرجار کۆمپانیا و وەبەرهێنەرانی نزیک لە خۆیان بەشدارن لەم بازاڕە قازانجخوازەدا و کێشەکەیان تەنها لەسەر ئەوەیە کە بۆچی پشکی شایستەیان لە مۆڵەتەکان و وەرگرتنی زەوییە ستراتیژییەکان پێ نەدراوە.
چەمکی ئۆپۆزیسیۆن لەم سیستەمەدا وەک "پەرژینێکی دڵنیایی" کار دەکات. کاتێک تووڕەیی خەڵک دەگاتە ئەوپەڕی و بێزاری لە دەسەڵات زیاد دەکات، ئۆپۆزیسیۆن دێتە پێشەوە بۆ ئەوەی ئەو تووڕەییە ڕێکبخاتەوە و بیخاتە ناو قاڵبێکی بێوەی وەک هەڵبژاردن یان گردبوونەوەی سنووردار. کارەکەی ئەوەیە ڕێگری بکات لەوەی خەڵک بیر لە گۆڕینی ڕیشەیی سیستەمەکە بکەنەوە، و پێیان بڵێت کە تەنها بە گۆڕینی چەند دەموچاوێک هەموو شتێک چاک دەبێت. ئەم واقیعە لە خۆپیشاندانەکانی ساڵانی ڕابردوودا بە ڕوونی بینرا، کاتێک شەپۆلی تووڕەیی شەقام بە ئاڕاستەی سندوقەکانی دەنگدان و دروشمی چاکسازیی یاسایی لە ناو پەرلەماندا قەتیس کرا، لە جیاتی ئەوەی ببێتە هۆی گۆڕانکاریی ڕیشەیی لە بنەماکانی بەڕێوەبردندا.
ئۆپۆزیسیۆن لە کوردستان بووەتە ئامرازێک بۆ شەرعییەتدان بەو ستەمەی کە هەیە. بە بوونی ئەوان، دەسەڵات دەتوانێت بە جیهان بڵێت کە "دیموکراسی" لێرە هەیە و دەنگی جیاواز دەبیسترێت. بەڵام ئەم دەنگە جیاوازە تەنها لە دەنگەدەنگ تێپەڕ نابێت و هیچ کات ناچێتە سەر تێکدانی ئەو بنەما ئابووری و سیاسییانەی کە خەڵکیان هەژار کردووە. ئەوان تەنها ڕەخنەی شێوازی بەڕێوەبردن دەگرن، نەک خودی سیستەمە چەوسێنەرەکە. ئامارە نافەرمییەکان و ڕاپۆرتە ئابوورییەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە ڕێژەی هەژاری لە هەندێک ناوچەی هەرێم گەیشتووەتە نزیکەی ٪١٥ بۆ ٪٢٠، لە کاتێکدا کەرتی تایبەت کە لە لایەن کۆمپانیا سێبەرەکانی حیزبەکانی دەسەڵات و سەرمایەدارانی نزیک لە ئۆپۆزیسیۆنەوە کۆنترۆڵ کراوە، پشکی شێری سەروەتی وڵاتی لە دەستدا کورتبووەتەوە و هێزە پەرلەمانییەکانیش نەیانتوانیوە تەنها یەک یاسای کار بۆ پاراستنی مافی کرێکاران جێبەجێ بکەن.
ئەگەر سەیری مێژووی ئەم چەند ساڵەی ڕابردوو بکەین، دەبینین هەر کاتێک لایەنێکی ئۆپۆزیسیۆن گەیشتووەتە دەسەڵات یان پشکی پێدراوە، بووەتە کۆپییەکی تری هەمان ئەو دەسەڵاتەی کە پێشتر ڕەخنەی لێ دەگرت. ئەمە نیشانەی ئەوەیە کە کێشەکە لە کەسەکاندا نییە، بەڵکو لەو چوارچێوەیەدایە کە هەموویان تێیدا کار دەکەن. ئۆپۆزیسیۆن تەنها "یەدەگی" دەسەڵاتە بۆ ڕۆژە سەختەکان، تا کاتێک یاریزانە سەرەکییەکان ماندوو دەبن، ئەمان شوێنیان بگرنەوە بە هەمان یاسای یارییەکە. نموونەی هەرە دیاری ئەم حاڵەتە، بەشداریکردنی بزووتنەوەی گۆڕان بوو لە کابینەکانی پێشووی حکومەتدا، کە تێیدا نەک هەر نەتوانرا پێکهاتەی وەزارەتە سیادییەکان و داهاتی گشتی شەفاف بکرێت، بەڵکو خودی وەزیر و بەرپرسانی ئۆپۆزیسیۆنی دوێنێ بوونە بەشێک لە پاساوھێنانەوە بۆ پاشەکەوتی مووچە و قەیرانە داراییەکان.
فریودانی خەڵک لەوەدایە کە وا نیشان دەدرێت ململانێکە لە نێوان "خراپ" و "باش"دایە. بەڵام لە ڕاستیدا ململانێکە لە نێوان باڵی جیاوازی یەک چیندایە کە کێبڕکێیانە لەسەر تالانکردنی سامانی گشتی. کاتێک ئۆپۆزیسیۆن باس لە "چاکسازی" دەکات، مەبەستی چاککردنی سیستەمەکەیە بۆ ئەوەی تەمەنی درێژتر بێت، نەک بۆ ئەوەی کۆتایی بەو نایەکسانییە بهێنێت کە کرێکار و زەحمەتکێشانی تێدا دەچەوسێنرێتەوە. ئەم کێبڕکێیە تەنها لەسەر دابەشکردنی پۆستە باڵاکانە؛ بەپێی ئامارەکان، بەشێکی زۆری پەرلەمانتارانی پێشووی ئۆپۆزیسیۆن ئێستا هاوشێوەی پەرلەمانتارانی دەسەڵات، مووچەی خانەنشینیی پلە تایبەت وەردەگرن، لە کاتێکدا مووچەی بنەڕەتیی فەرمانبەرێکی ئاسایی یان کرێکارێک لە نێوان ٣٠٠ بۆ ٥٠٠ هەزار دیناردایە.
ئەم ئۆپۆزیسیۆنە هەمیشە هەوڵ دەدات خەڵک لە چاوەڕوانیدا بهێڵێتەوە. هەمیشە دەڵێن "وەرزێکی تر"، "هەڵبژاردنێکی تر" یان "هەلومەرجێکی تر" هەموو شتێک دەگۆڕێت. ئەم چاوەڕوانییە کوشندەیە ڕێگایەکی زیرەکانەیە بۆ ئەوەی ئیرادەی ڕاستەقینەی جەماوەر بۆ گۆڕانکاریی جدی سست بکەن و خەڵک بکەنە تماشاچی یارییە سیاسییەکانی ناو پەرلەمان. سەیرکەن لە ماوەی چەند خولی ڕابردووی هەڵبژاردنەکاندا، ڕێژەی بایکۆت و بەشدارینەکردنی هاوڵاتیان لە دەنگداندا گەیشتە سەرووی ٪٦٠، ئەمەش بەڵگەیەکە لەسەر ئەوەی جەماوەر لەم یارییە تێگەیشتووە، بەڵام ئۆپۆزیسیۆن هێشتاش داوای بەشداری لە "خولی داهاتوو" دەکات بۆ ئەوەی تەمەنی شەرعییەتی سیستەمەکە درێژ بکاتەوە.
جگە لەوەش، ئۆپۆزیسیۆن لە کوردستاندا زۆرترین سوود لە هەستی نەتەوەیی و ئایینی و دروشمی بریقەدار وەردەگرێت بۆ شاردنەوەی ناسنامە چینایەتییەکەی خۆی. ئەوان نایانەوێت خەڵک بزانن کێشەی سەرەکی لەو پێکهاتە ئابوورییەدایە کە سەروەت و سامانی وڵاتی لە دەستی کەمینەیەکدا قەتیس کردووە. هێزە ئۆپۆزیسیۆنە ئیسلامی و نەتەوەییەکان هەمیشە لە کاتی بانگەشەدا دروشمی "دادپەروەری" یان "نیشتمانی پاک" بەرز دەکەنەوە، بەڵام لە پشت پەردەوە، سەرکردەکانیان خاوەنی پشکن لە کۆمپانیا گەورەکانی کەرتی تەندروستی، دەرمان و زانکۆ تایبەتەکان، کە ڕۆژانە بارقورسی بۆ سەر شانی هاوڵاتیانی کەمدەرامەت دروست دەکەن.
بۆیە دەتوانین بڵێین ئۆپۆزیسیۆن لە کوردستاندا نەک هەر چارەسەر نییە، بەڵکو بەشێکە لە کێشەکە. ئەوان وەک دەمامکێک وان بۆ ڕووخساری ڕاستەقینەی دەسەڵات. کاتێک خەڵک لە ڕووخسارە ئەسڵییەکە بێزار دەبن، ئەم دەمامکە نیشانی خەڵک دەدرێت تا کەمێک ئارام ببنەوە. ئەمە فێڵێکی گەورەی سیاسییە بۆ ئەوەی بازنەی دەسەڵاتی سەرمایە و حزبهکان هەمیشە بە داخراوی بمێنێتەوە.
لە کۆتاییدا، ڕزگاریی ڕاستەقینەی خەڵک لە تێپەڕاندنی ئەم کایە فێڵاوییەی نێوان دەسەڵات و ئۆپۆزیسیۆن دەست پێدەکات. تا ئەو کاتەی خەڵک بڕوایان وابێت فریادڕەسێک لە ناو ئەم ئۆپۆزیسیۆنانەدا هەیە، بارودۆخەکە وەک خۆی دەمێنێتەوە. گۆڕانکاریی ڕاستەقینە تەنها کاتێک ڕوودەدات کە جەماوەر متمانە بە هێزی خۆیان بکەن و تێبگەن کە دەسەڵات و ئۆپۆزیسیۆن دوو ڕووی یەک دراون و تەنها بۆ پاراستنی بەرژەوەندییەکانی خۆیان دروست کراون.