هەڵبژاردنەکانی تورکیا... کورد، ئەردۆگان و کلکچدار ئۆغڵو!

شوان سدیق
  2023-04-29     458

هەڵبژاردنە گشتییەکانی خوولی 28ی پەرلەمانی تورکیاو سەرۆکایەتی کۆماری تورکیا ڕۆژی 14ی مانگی ئایاری ئەمساڵ بەڕێوەدەچێ.

 + ژمارەی دەنگدەران 64 ملیۆن و 133 هەزار کەسن.

+ ژمارەی پارت و لیستەکان 24 بۆ پەرلەمان.

+ ژمارەی کاندیدان بۆ سەرکۆمار 4 کەسن.

هەڵبژاردنەکانی تورکیا ئەمجارەیان سیستەمەکە پەرلەمانی و سەرۆکایەتیە واتە دەنگدەر دەتوانن کاندیدی سەرۆکایەتیش هەڵبژێرن.

ڕکابەری سەرۆکایەتی زیاتر لە نێوان دوو کارەکتەردایە، رەجەب تەیب ئەردۆگان 69 ساڵان و سەرۆکی گشتیی جەهەپە کەمال کلکچدار ئۆغڵو 74 ساڵان.

هەردوولا دوو بەرەی جیاواز دوو ئاراستەی جیاوازن.

یەکەم ئەردۆگان ئیسلامیەو لەگەڵ سیستەمی سەرۆکایەتیە بۆ بەڕێوەبردنی سیاسەت و ئیدارەدانی وڵات.

دووەم: کەمال ئیسلامی نییە بەکەسێکی عەلمانی ناسراوەو لەگەڵ سیستەمی پەرلەمانیە بۆ بەڕێوەبردنی وڵات.

ئاراستەی بەڕێوەبردنی وڵات لەڕوانگەی دوو جەمسەری جیاواز وڵاتانی ڕۆژئاوایش چاودێری هەڵبژاردنی تورکیا دەکەن، چونکە تورکیا هەم وەکو وڵاتێکی گەورەی ناوچەکەو هاوسنووریان و کاندید بۆ ئەندامی یەکێتی ئەوروپا.

بێگومان تورکیا بەلای ڕۆژئاوا بەتایبەتی گرنگە، لە چەند ساڵی رابردووی دەسەڵاتی ئەردۆگان ڕووبەڕووی ڕەخنە بوویەوەو شەقامی ئەوروپا پشتیوانی تورکیای نەکردوە، ئەردۆگانیان بەکەسێکی باش وێنا نەکردوە، بەڵام وڵاتە ئەوروپیەکان لەسەر ئاستی دەوڵەت مامەڵەی سیاسی و ئابووری و چەکیان لەگەڵ کردوە.

٭ کورد و بانگەشەی هەڵبژادن

هەردوو ڕکابەری سەرەکی باسی کورد ناکەن، هۆکاری باسنەکردنیش بۆ ئەوەیە بەزیانیان نەشکێتەوە بۆ هەڵبژاردنەکان.

بۆنموونە کڵچدارئۆغڵو لەبانگەشەی ڕۆژانی ڕابردوو بەشێوەیەکی گشتگیر قسەی کردو گوتی "نەک تەنها لە هۆڵی دادگادا، بەڵکو لە کێڵگە، کارگە و هەموو شوێنێکدا داوای دادپەروەریی دەکەن، هیچ جیاکارییەک ناکەین و جیاکاری بوونی نییە. مرۆڤ مرۆڤە و جێگەی سەر سەرمانە. خزمەتی هەموو کەسێک دەکەین'".

کوردەکانیش دابەشبوونە بەسەر سێ بەش.

+ بەشی یەکەم، لەگەڵ هەدەپەدان.

+ بەشی دووەم. لەنێو پارتەکەی ئەردۆگانن و بەناوی ئاکپارتی ئیسلامی کاردەکەن.

+ بەشێکی دیکەیان لەنێو پارتی ئیسلامین و هاوپەیمانی ئەردۆگانن.

سەبارەت بە پشتیوانی زۆرینەی کورد لە کاندیدانی سەرکۆمار ڕۆژی هەینی 28ی نیسان میتحەت سانجار، هاوسەرۆکی هەدەپە ئاشکرای کردوە، بۆ هەڵبژاردنی سەرۆککۆمار پشتگیری لە کەمال کڵچدارئۆغڵو، بەربژێری هاوپەیمانیی میللـەت دەکەن، چوونکە ئەوان کاندیدی سەرۆکایەتیان نابێ.

ئامانجی هەدەپەو هاوپەیمانە چەپەکانی ئەوەیە رێگربن لە کۆتاییهێنان بەدەسەڵاتی تاکە کەسی لە رێگەی هەڵبژاردنی سەرۆکایەتییەوەیە، لە لایەک ئەردۆغان بەربژێری هاوپەیمانیی جمهور هەیە کە دەیەوێ دەسەڵات لە تورکیا بکاتە هەمیشەیی.

بەپێی دوواین بانگەشەی هەڵبژاردن، رکابەری سەرەکی ئەردۆگان، بەناوی کەمال کڵچدارئۆغڵو بەڵێنی گۆڕینی سیستەمە سیاسیەکەی لەتورکیاداوە بۆ پەرلەمانی.

دیارە ئامانجی سەرەکی ئێستەی هەدەپە کە پشتیوانی کەمال دەکەن، بۆ کۆتاییهێنان بە دەسەڵاتی تاکە کەسی ئەردۆگان.

هەدەپە تەنیا پشتیوانی خۆیان بۆ کلکچدار ئۆغلو دەربڕیوە، بەڵام هێشتا دیارنییە چۆن کار دەکەن پێکەوە لە پەرلەمان.

چوونکە سەرەتا ئامانجی سەرەکیان گۆڕینی سیستەمەکەیە بۆ پەرلەمانی و لاوازکردنی پێگەی سەرۆکایەتی!

سەبارەت بەماف و داخوازیەکانی کورد لە تورکیا تائێستە هیچکام لە کاندیدەکان باسیان نەکردوە. لەبانگەشەی هەڵبژاردن.

کوردیش وەکو خۆی ئێستە سەرقاڵی ئەوەیە چۆن تورکیا لە سەرۆکایەتییەوە بگۆڕدرێ بۆ پەرلەمانی.

چوونکە پێیانوایە سیستەمی پەرلەمانی گونجاوترەو کورد باشتر دەتوانێ داکۆکی لە مافەکانی خۆی بکات.

لە تورکیا دوو جۆر ململانێ هەبووە، سیاسی هەروەها شەڕی عەسکەر و پەکەکە، پاش باڵادەستبوونی ئاکپارتی و هەوڵی کودەتای سەربازی بەسەر ئەردۆگاندا.

ئەردۆگان، هەستا بەگۆڕینی دەسەڵاتی عەسکەر لەتورکیاو تەواوی دەسەڵاتەکانی عەسکەرو میتی خستە ژێر دەسەڵاتی خۆی و کەسانی باوەڕپێکراوی وەکو خولوسی ئاکار بەوەزیری وەزیری بەرگریی و هاکان فیدان، وەکو سەرۆکی دەزگای هەواڵگری/میتی تورکیا دامەزراند.

ئەردۆگان مەترسی میت و عەسکەری لەپێگەی خۆی دوورخستەوە، ساڵانێکیشە شەڕی پەکەکەی کردوە، کەم تازۆر توانیویەتی دەسەڵاتی پەکەکە لەسنووری باکووری کوردستان/تورکیا لاواز بکات.

+ کەوتنی ئەردۆگان و سیناریۆکان

ئێستە ئەردۆگان بەراورد بەسەرۆکانی دیکەی تورکیا بەهێزترین سەرۆکەو پێگەی خۆی لەتورکیا قایمکردوە، بەڕێگەی هێز و هەواڵگری و جەماوەریش ماوەتەوە سەر سندوقی هەڵبژاردنەکان. ئایا زۆرینە مسۆگەر دەکات یان دەکەوێ؟!

 ئەگەر ئەردۆگان بکەوێ و سیستەمەکە ببێتەوە پەرلەمانی ئەدی دارودەستەی عەسکەر و میت زوو دەگۆڕدرێن؟ ئەمە ئاسان نابێ!

 بێگومان شەڕی عەسکەر و پەککە هەر دەمێنێ تاکو قۆناغێکی دیکە، چونکە پەکەکەیش بەئاسانی ناچێتە ژێرباری سیاسەت و ڕێکەوتنی پەرلەمانی تەنانەت پەکەکە وەکو پێویست گوێ بەسیاسەتی هەدەپەیش نادات.

 پەکەکە لەکاتی بومەرزەکەی تورکیاوە تائێستە تاکلایەنانە دووجار ئاگربەستی راگەیاندوە، بەڵام دەسەڵاتی تورکیا هیچ هەڵوێستێکیان نەبووە، تەنانەت تورکە دەسەڵاتدارەکان گەڕانەوە بۆ پرۆسەی ئاشتی بەدوور دەزانن.

بەپێچەوانەوە ئۆپۆزیسیۆن لە ئێستەدا چارەسەرکردنی کێشەکان بەگرنگ دەزانن، دیار نییە دوای هەڵبژاردن ئەوانیش هەڵوێستیان چی دەبێ ئەگەر هاتنە سەر دەسەڵات، بەڵام پێگەی هەدەپە بەهێز دەبێ لەپەرلەمان بەتایبەتیش دەسەڵاتەکە بگەڕێتەوە بۆ پەرلەمانی و بەئاسانی هیچ لایەنێک ناتوانێ ڕۆڵی کورد لە داهاتووی کاری پەرلەمانی داهاتووی تورکیا نادیدە بگرێ!!

 

نوسەری ئەم بابەتە خوێندکاری زانستەسیاسی و کۆمەڵایەتییەکانە لەئیتاڵیا

وتاری زیاتر

زۆرترین بینراو
© 2024 Awene Online, Inc. All Rights Reserved.
×