لە ئێستادا دەنگێک لە ناو کایەی ڕۆشنبیریی کوردی و لە لاپەڕەکانی ڕۆژنامەی (ئاوێنە)دا دەبیسترێت، کە هەموو شکست و قەیرانەکانی کۆمەڵگە دەخاتە ئەستۆی بیری چەپگەرایی. یەکێک لە تازەترین نموونەکانی ئەم تێڕوانینە، وتارەکەی نووسەر عەلی سیرینییە بە ناونیشانی "بیری چەپگەرایی ماڵی كوردی وێران کرد". نووسەر هەوڵ دەدات وێنەیەکی زێڕین بۆ سەردەمی دەسەڵاتی خێڵەکی دروست بکات و چەپ وەک هۆکاری تێکدانی کۆمەڵگە نیشان بدات. بەڵام با بە وردی سەیری واقیعەکە بکەین، بزانین کێشەکە لە فکردایە یان لە نایەکسانی؟
یەکەمین کەلێنی گەورەی ئەم تێڕوانینە لەوەدایە کە مێژوو وەک زنجیرەیەک لە سەربەرزیی ڕووت و خەیاڵی وێنا دەکات. لە دیدی چەپەوە، مێژوو تەنها بە دروشم و هەستی پاک دروست نابێت، بەڵکو بە ململانێ و هەوڵدان بۆ ژیانێکی باشتر دروست دەبێت. نووسەر باسی میراتێکی دەوڵەمەند دەکات، بەڵام ئەوە فەرامۆش دەکات کە لەو مێژووە "زێڕینەدا" زۆربەی هەرە زۆری خەڵک جوتیاری هەژار و زەحمەتکێش بوون، کە لە ژێر ڕەحمەتی کۆنتڕۆڵی ئاغا و دەسەڵاتدارە ناوچەیییەکاندا ژیاون.
کاتێک دەوترێت چەپگەرایی فکرێکی "بێگانە"یە، دەبێت بپرسین: ئایا پێوەر بۆ باشی و خراپی فکرێک، تەنها شوێنی لەدایکبوونیەتی؟ زۆرینەی ئەو ئایین و زانستانەی ئێستا بە هی خۆمانی دەزانین، لە جوگرافیای ترەوە هاتوون. فکری چەپ وەک ڕووناکی وایە؛ گرنگ نییە لە کوێوە هەڵدێت، گرنگ ئەوەیە ڕێگەی ژیان بۆ "مرۆڤە سادەکان" ڕۆشن بکاتەوە. دادپەروەری و یەکسانی زمان و سنوور ناناسن، ئەگەر فکرێک بەرگری لە مافی هەژاران بکات، ئیتر بێگانە نییە.
کاتێک بیری چەپ هاتە ناو کۆمەڵگەوە، پرسیارێکی زۆر سادەی ڕووبەڕووی هەمووان کردەوە: ناکرێت تۆ داوای ئازادی بکەیت، کەچی لە ناوخۆدا جوتیار لەسەر خاکی خۆی لە برساندا بمرێت. چەپ ڕایگەیاند کە ڕزگاریی ڕاستەقینە تەنها گۆڕینی ئاڵا یان دەسەڵاتدارێک بۆ یەکێکی تر نییە، بەڵکو ڕزگارکردنی مرۆڤی زەحمەتکێشە لە چەوسانەوەی ناوخۆیی و بنەماڵەیی. ئازادی بەبێ دادپەروەریی کۆمەڵایەتی، تەنها دروشمێکی بێ ناوەڕۆکە.
نووسەر شێخ و مەلاکانی مێژوو بە شێوەیەک دەنوێنێت کە گوایە هیچ بەرژەوەندییەکی مادییان نەبووە. بەڵام ڕاستییە تاڵەکە ئەوەیە کە زۆربەی ئەو بونیادە کۆنەی نووسەر بەرگری لێ دەکات، سیستەمێکی "دەرەبەگایەتی" بوو. ئەو شێخ و ئاغایانە خاوەنی هەزاران دۆنم زەوی و دەستکەوتی ئابووری بوون کە لە ئارەقەی نێوچەوانی هەژارەکان بەدەست دەهات. چەپ ویستی نیشانی بدات کە مرۆڤی هەژار پێویستە لە ژێر زۆرداریی ئاغای خۆماڵیش ڕزگاری بێت.
یەکێکی تر لەو خاڵانەی کە نووسەر بە توندی ڕەخنەی لێ دەگرێت، پرسی ئازادی ژنە و تەنانەت داوای "فرەژنی" دەکات بۆ زیادکردنی ژمارەی نەتەوە. ئەم دیدگایە ژن وەک "کاڵا" یان "کارگەی منداڵدروستکردن" دەبینێت. لە فکری چەپدا، ژن مرۆڤێکی سەربەخۆیە کە مافی یەکسان و کەرامەتی هەیە. شکۆی نەتەوە لەوەدا نییە ژمارەی زۆر بێت و هەموو هەژار بن، بەڵکو لەوەدایە کە ژن و پیاو شانبەشانی یەک و بە ئازادی کار بکەن بۆ ئاوەدانی.
نووسەر تاوانی گەندەڵی و ترسنۆکیی دەسەڵاتی ئەمڕۆ دەخاتە ئەستۆی بیری چەپ. ئەمە تێنەگەیشتنە لە واقیع؛ چونکە ئەو دەسەڵاتەی ئێستا سامانی گشتی دەدزێت، سیستەمێکی تەواو سەرمایەداری، خێڵەکی و بنەماڵەیییە. ئەوان نەتەوە و ئایین دەکەنە "ڕووپۆشێک" بۆ شاردنەوەی دزییەکانیان. گەندەڵی بەرهەمی چاوبرسییەتیی سیستەمی سەرمایەدارییە، نەک فکری چەپ کە هەمیشە دژی قۆرخکاری و کەڵەکەبوونی سەروەت بووە.
ئەگەر بەرپرسێک لە ڕابردوودا بانگەشەی چەپگەرایی کردبێت و ئەمڕۆ بووبێتە بازرگان و خەڵک بچەوسێنێتەوە، ئەوا ئەو کەسە چیتر هیچ پەیوەندییەکی بە فکری چەپەوە نییە. ئەو چووەتە بەرەی سەرمایەداران و چەوسێنەرەکان. تاوانبارکردنی چەپ بە گەندەڵییەکانی سیستەمێکی بازرگانی و خێڵەکی، تەنها هەوڵێکە بۆ پەردەپۆشکردنی شکستی ئەو عەقڵییەتە کۆنەپارێزەی کە ناتوانێت دادپەروەری دابین بکات.
ئایین و نەریت زۆرجار وەک بەرگێک بەکارهاتوون بۆ دەستبەسەرداگرتنی هۆشیاریی خەڵکی هەژار. کاتێک خەڵک داوای نان و مووچە دەکەن، ئاراستەکردنیان بەرەو سەبرگرتن و چاوەڕوانی پاداشت لە جیهانی تر، تەنها لە بەرژەوەندیی ئەو دەسەڵاتدارانە شکاوەتەوە کە سەروەتی سەر زەوییان تاڵان کردووە. چەپ هات تا بڵێت هەژاری قەدەری خودایی نییە، بەڵکو بەرهەمی سیستەمێکی سیاسی و ئابوورییە کە دەبێت بگۆڕدرێت.
دروشمی "برایەتی گەلان" کە نووسەر بە گاڵتەجاڕی سەیری دەکات، لە جەوهەری خۆیدا داوای یەکگرتنی هەموو چەوساوەکان دەکات. دوژمنی مرۆڤی هەژار تەنها داگیرکەری دەرەکی نییە، بەڵکو هەموو ئەو کەسانەن کە ڕەنجی دەدزن. چەپ پێمان دەڵێت کە کرێکارێکی هەژار، چ لێرە بێت یان لە هەر شوێنێکی تری جیهان، دەردی یەکە و دەبێت پێکەوە بەرگری لە شکۆ و نانی خۆیان بکەن دژی چەوسێنەران.
ئەو هیوایەی عەلی سیرینی بۆ گەڕانەوە بۆ ڕابردوو دەیخوازێت، لە ڕاستیدا پاشەکشەیەکی مەترسیدارە. گەڕانەوە بۆ سەردەمی دەرەبەگایەتی و خێڵەکی کە تێیدا جیاوازیی چینایەتی قووڵ بوو، کێشەکانی ئەمڕۆ چارەسەر ناکات. کۆمەڵگە پێویستی بەوەیە لە قاڵبە کۆنەکان بێتە دەرێ و بەرەو سیستمێکی مرۆیی هەنگاو بنێت کە تێیدا هیچ کەسێک لەبەر هەژاری و بێدەسەڵاتی ملی بۆ کەس نەچەمێتەوە.
لە کۆتاییدا، کێشەی ڕاستەقینەی مرۆڤ لە ئازادی، دادپەروەریی کۆمەڵایەتی و نەهێشتنی چەوسانەوەدایە. بیری چەپ تەنها داوای ئەوە دەکات کە خەڵکی کرێکار و زەحمەتکێش ببنە خاوەنی ئیرادە و چارەنووسی خۆیان. داهاتوویەکی گەش بە نووسینەوەی چیرۆکی خەیاڵی دەربارەی ڕابردوو دروست نابێت، بەڵکو بە دروستکردنی ماڵێکی ئاوەدان و ژیانێکی شایستە بۆ هەمووان، بێ جیاوازی، دێتە دی.