سیاسەتی پیاهەڵدان یان پێوانەیی 

زانا توفیق بەگ
  2023-04-11     557

دووچەمکی زانستی سیاسی گرنگ هەن  لە فەلسەفی سیاسیدا کە بە هەند و گرنگ وەرگیراون . ئەوانەش  بریتین لە ( زانستی سیاسی وەصفی یان معیاری ) ئەم دووبنەما زانستیە لە کایەی فەلسەفی سیاسیدا ڕۆڵێکی هێجگار گەورە و پڕ لە جەدەلی فەلەسەفیان  هەیە بۆ پێناسە کردنی ئەو کۆمەڵگایانەی کە دەکەونە ژێر کاریگەری ئایدۆلوژیایەکی سیاسی یان دین و مەزهەبی دیاریکراو. 
یەکێک لەو فەیلەسوفە بیرمەندانەی کە زۆربەووردی باس لەو جڤاتانە دەکات کە هەمیشە لە ژێر دۆگمای ئایدولۆژیاو و دین و حیزبدا ناتوان تێبپەڕن . ئەویش تێزەکانی فەیلەسوف ( هانا ئارنێتە) ئەم بیرمەندە ئەلمانیە لە ساڵەکانی شەست و حەفتادا زۆر بەووردی لە ژێر کاریگەری قوتابخانەی هایدگەرەوە باس لە تێپەڕاندنی تاک دەکات ، لە دۆگمابوون لە بیروباوەڕیەکی سیاسیو ئایدۆلوژی دیاریکراو لەناو جڤاتی کۆمەڵایەتیدا . وە دوورکەوتنەوە لە گوتاری وەصفی سیاسی لە ناو کایەی سیاسیدا . وە هەوڵدان بۆ دروستکردنی پرۆژەیەکی ڕەخنە گرانەی پڕ گومان و پرسیار لە بەرامبەر هەموو کایە سیاسی و کۆمەلایەتی و کەلتووریەکاندا ، وە گەڕان بەدوای حەقیقەتدا دوور لە ستایش و پیاهەڵدان لە بەرامبەر نوخبەیەکی؟سیاسی دیاریکراودا.
گرنگە بزانین ئێمە وەکو کومەڵگای کوردی لە نێوان کام لەم دوو چەمکانەداین . نووسەرو ڕۆژنامەنووسانی ئێمە دەکەونە کام لەم دوو چەمکی سیاسیەنە.   پرسیاروگریمانەکانیان لەکام بزاوتی سیاسی و کۆمەڵایەتیدا بۆتەهۆکاری گۆڕانکاری بنچینەی.  وەکو هانا ئاڕنێت دەلێ کامانەن ئەوچالاکیە سیاسی و جڤاتانەی کە پێویستە لەناوپڕۆژەکانی ڕۆشنبیرانی ئێمەدا هەبن ، بۆ دروستکردنی پرسیارو گۆمان؟
لە هەرێمی کوردستاندا بابەتێک بەدی ناکەیت کە ناوی پرۆژە یان نووسین یان شرۆڤەکاری پێوانەیی بێت . هەموو ئارگۆمێنتەکان دەچنە چوارچێوەی سیاسەتیەکی وەسفی دیاری کراو بۆ پرۆژەیەکی حیزبی یان کەسی . بەبێ ئەوەی ڕێگا بدرێ بەدروستکردنی فەزایەکی هەمەچەشنی ئازادانە بۆ ئالۆگوڕکردنی بیروباوەڕە جیاوازەکانو  تێپەڕاندنی دۆگمای سیاسی یان بیروباوەڕی تۆتالیزمی حیزبی ، وە دروستکردنی فەزایەکی گشتی کە توانای ووتنی ڕاستی  ڕووداوەکانی هەبێ . لەسەر بنەمای پێوانەیی سیاسی نەک پیاهەڵدان و چاوداخستن لە بەرامبەر ڕاستیەکان.
 هەرلەم ڕوانگەیەوە دەمەوێ ئەو جیاوازیە گرنگەی نێوانی ئەم دووچەمکە بە کورتی و پۆختە بلێم ،لەنێوان  فەلەسەفی سیاسی  پێوانەی کە ڕوحی فەلسەفەکی بریتیە لە ڕەخنە و پرسیار لەسەر هە موو دیدگاکانو ئایدۆلوژیا جیاوازەکان ،  وە هیچ کارێکتەرو بیروڕایەکی سیاسی لا پیرۆز نیە . بەڵام بە پێچەوانەی زانستی فەلسەفەی  سیاسی وەسفیدا ، کە ئێستا زۆربەی ڕۆشنبیرانی کورد پەیڕەوی دەکەن جگە لە ملەکەچ بوون بۆ ئایدۆلۆژیایەک هیچ چالاکیەکی گشتی هەمەچەشنی  جیاوازیان نیە وە لەگەڵ فاکت و ڕووداوە سیاسیە ئانێکاندا هەلسوکەووت دەکەن وە پاساوی نا زاستی بۆ هەموو کردە سیاسی و کومەڵایەتی و کەلتوریەکان دەهێنەوە بەشێوەیەکی نا واقعی و بەبێ هەلسەنگاندنیەکی زانستی  .

وتاری زیاتر

زۆرترین بینراو
بومەلەرزە سیاسییەکەی تورکیا: باخچەلی لە نەیاری سەرسەختەوە بۆ پێشنیازکاری ئازادکردنی ئۆجەلان
سەرۆکی پەرلەمانی تورکیا: یاسای نوێ بە هیچ شێوەیەک لێخۆشبوونی گشتی نییە و سەرکردەکانی پەکەکە ناگرێتەوە
ئاگادارییه‌ك له‌ ده‌سته‌ی راگه‌یاندن و گه‌یاندنی عێراق بۆ به‌كارهێنه‌رانی كۆڕه‌ك تیلیكۆم
هۆشداری لە دۆخی دەرونیی لاهوور شێخ جەنگی دەدرێت
دادگای فیدراڵی سكاڵایه‌كی له‌دژی راگرتنی پله‌به‌رزكردنه‌وه‌ی فه‌رمانبه‌رانی هه‌رێم ره‌تكرده‌وه‌
دەستگیرکردنی بەرپرسێکی هەواڵگری حەشدی شەعبی دۆخێکی ئەمنی ئاڵۆز دروست دەکات
رۆبه‌رتۆ كارلۆس ده‌نگۆی موسڵمانبونی ره‌تده‌كاته‌وه‌
نامۆ فازیڵ لە یارییەکی MMAدا بەرامبەر ڕکابەرە بەڕازیلییەکەی تووشی شکست هات
ئێران پەیامێکی تووند دەداتە ڕۆژئاوا: لە ئەگەری فراوانبوونی جەنگ، مووشەکەکانمان دەگەنە ئەوروپا
شارەزایەکی ئابوری: لابردنی سفرەکانی دیناری عێراقی گوزەرانی هاوڵاتیان ناگۆڕێت
© 2026 Awene Online, Inc. All Rights Reserved.
×