پرسیارێک بۆ ئەوانەی لیری هەستیاریی «زڕە کوردایەتی» یان دەرداوە...

ئالان م. نوری
  2026-11-16   

لەوەێوە دەست پێدەکەم بڵێم، بۆ خۆم، بیرۆکەی بەهەرێمکردنی سلێمانی بە پەرچەکردارێکی بێ هودە و بە لا-ڕێ-رۆیشتوو دادەنێم کە لە بەرامبەر سی ساڵ لە دەسەڵاتێکی سەر ئێسقان گەندەڵ و تاڵانچیی دوو زۆنی بە کەتیرەی رووکەش پێکەوە لکاو، پێی وایە لێکترازانی فەرمیی زەردستان و سەوزستان چارەسەرە.

ناکۆکم لەگەڵیان... بەڵام ئەو هەڵمەتی تەخوین و تەجریم کردنەشیان بە کارێکی زۆر قێزەون دەزانم، هەرکەسێک و بە هەر نییەتێک ئەنجامی بدات!

ئەوجا با ئەوەندەش بڵێم: گێلن ئەوانەی سی ساڵی دەسەڵاتی مافیائاسای زەردستان و سەوزستان بە هەرێمێکی یەکگرتوو و، هێشتنەوەی ئەم یەکگرتووییە بە دەستکەوتی کوردایەتی بناسێنن!

دەڵێم گێلن، ئەگەر جیایان بکەینەوە لەوانەی بژێوییان بە چەواشەکردنی خەڵکەوە بەندە و نانەکەیان لەوەدایە بڵێن دنیا شامی شەریفە، چونکە ئەم گرووپەی دووەم خاوەن فکر و دەربڕی ڕای گشتی نین، بەڵکو زوڕناژەنن و شاباش ئاراستە و تۆنی ژەنینیان دیاری دەکات.

ئینجا با بێینە سەر پرسیارەکەم: ئایا کاتێک هەڵەبجە لە رووی ئیدارییەوە لە سلێمانی جیاکرایەوە، کەعبەی کامیان کەچ بو؟ (وجود) ی کامیان کەوتە مەترسییەوە و، کوردستانی بوونی کامیان چووە ژێر گومان و پرسیارەوە؟ ئینجا ئەگەر سلێمانی بە تەنها یان لەگەڵ چەند پارێزگایەکی دیکە لە باقیی هەرێمی کوردستان جیا بوونەوە و هەرێمێکی دیکەی کوردستانییان پێکهێنا و دەڤەرەکە ناوی گۆڕا بۆ هەرێمە کوردستانییەکانی عێراق، چ کەعبەیەک کەچ دەبێت وناسنامەی کوردستانیی کێ لەدەست دەچێت؟

با نموونەی وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بێنینەوە، کە قیبلەی فیکریی زۆرێک لە ئایدیۆلۆگە کوردستانییەکانی دەسەڵاتە «یەکگرتوو» ەکەمانە:

ساڵی 1712 ویلایەتی کارۆلاینا بوو بە دوو، سەروو و خواروو.

ساڵی 1791 ویلایەتی ڤێرمۆنت لە ناوچەی دابڕاو لە نیویۆرک و نیوهامشێر دروست بوو.

ساڵی 1792 کینتاکی لە ڤێرجینیا جیابۆوە.

ساڵی 1796 تێنیسی لە کارۆلاینای سەروو جیا بۆوە.

لە ساڵانی 1800 بۆ 1848دەڤەری باکووری خۆرئاوای ولایەتە یەکگرتووەکان بوو بە 6 ویلایەتی جودا لە یەکتر.

ساڵی 1820 مەین لە ماساچوسیس جیا بۆوە و وەک ویلایەتێک هاتەوە ناو ویلایەتە یەکگرتووەکان.

ساڵی 1853 کۆنگرسی ئەمریکا دەڤەری واشینتۆنیان بە پرۆسەیەکی درێژخایەن (1859-1890) کرد بە هەرسێ ویلایەتی ئۆریگۆن و واشینتۆن و ئایدەهۆ.

ساڵی 1863، بە هۆی شەڕی ناوخۆییەوە بەشی رۆژئاوای ڤێرجینیا لە ویلایەتەکە جیا بۆوە و بوو بە ولایەتی ڕۆژئاوای ڤێرجینیا.

ساڵی 1889 ویلایەتی داکۆتا بوو دوو ویلایەتی سەروو و خواروو.

ئەگەر لە هەریەکێک لەم لێکجیابوونەوانەی ویلایەتەکانی ئەمریکا لیری هەستیاریی (وجود و ناسنامەمان لە مەترسیدایە) بەسەر عەقڵی کاربەدەستاندا زاڵ بۆایە شتێک نەدەبوو لە مێژووی هاوچەرخی مرۆڤایەتیدا ناوی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بێت و رەنگە 10 هێندەی شەڕە ناخۆ خوێناوییەکەیان لە یەکتریان بکوشتایە. چەند خۆشە عەقڵ میوانی هەموومان بێت و ئەو واهیمە و دڵەڕاوکێیانە واز لێ بێنین کە لیرمان پێ دەکەن!

وتاری زیاتر

زۆرترین بینراو
یەکێتی گوناحە، لای مێزەکەی "هەرێمە نوێکە" چی دەگوزەرێت؟
محه‌مه‌د فه‌یسه‌ڵ كه‌ریم خان برادۆستی ده‌ست له‌كاركێشانه‌وه‌ی پێشكه‌شی په‌رله‌مانی كوردستان كرد
وته‌بێژی پارتی: هه‌وڵی زه‌مینه‌خۆشكردن بۆ كۆبونه‌وه‌ له‌گه‌ڵ یه‌كێتی ده‌ده‌ین
دادگای فیدراڵی دۆسیەی موڵکە حکومییەکانی لە بەرژەوەندیی حکومەتی هەرێمی کوردستان یەکلایی کردەوە
دادگای فیدراڵی داوایەکی یەکێتی و نەوەی نوێی بۆ ڕاگرتنی بڕیارەکانی پەرلەمانی کوردستان ڕەتکردەوە
شاسوار عه‌بدولواحید: سێ بژارده‌مان له‌به‌رده‌مدایه‌، سبه‌ی ده‌چینه‌وه‌ به‌غدا بۆ درێژه‌دان به‌ گفتوگۆكان
گرژییەکانی سوریا قووڵتر دەبنەوە؛ گروپێکی نزیک لە ئێران هەڕەشەی تیرۆرکردن لە فەرماندەکانی دیمەشق دەکات
شارەزایەکی ئابووری ڕێڕەوەکانی بەقاچاخبردنی نەوتی هەرێم و ڕۆڵی کۆمپانیای DNO ئاشکرا دەکات
لە سلێمانی دەست بەسەر کێڵگەیەکی برنجدا گیرا
حکومەتی عێراق: مۆڵەت دراوە کەتیبەکانی حزبوڵڵا جورف سەخر چۆڵ بکەن و ئەگەری هەیە سوپا بچێتە هەرێمی کوردستان
© 2026 Awene Online, Inc. All Rights Reserved.
×