دەکرێت زمانێکی دیکە بەکاربێنین؟!

غازی حەسەن
  2025-09-07   

زمان ڕێک ڕەنگدانەوەی باری دەروونی و فکری ئەو کەس و گروپ و لایەنانەیە کە ڕۆژانە لەپێناو ڕاپەڕاندنی گوتارەکانیان، یان بەدیهێنانی کردەی پەیوەندیکردن و گەیاندنی پەیام و دروستکردنی ڕای گشتی بەکاری دەهێنن. ئەم بنەما زمانەوانییە زانستێکی قووڵ و کاریگەریی هەیە، زمان کەرەستەیەکی سروشتییە، بەڵام لەبەرکاهێناندا دەبێتە ئامرازێکی زیندووی خۆکردی خواستەکانی مرۆڤ. 

زمانی هەواڵ و زمانی ڕاپۆرتە هەواڵ و بابەتە شیکاریی و وتار و گفتوگۆ و دیدارە تەلەڤزیۆنی و ڕۆژنامەنووسی و ڕادیۆییەکان تەژین لەدژیەکی، بۆ؟  بە پوختی دەتوانین هەندێکیان لەمە کورت بکەینەوە، کە دەسەڵاتدارەکان و لایەنە حاکمەکان و بەرپرسەکان بەردەوام ئامۆژگاری خەڵک و لایەنەکان دەکەن ئارام بن و بەرپرسانە بئاخڤن و لێدوان بدەن و بەرژەوەندی باڵا لەسەرووی هەموو شتێکەوە دابنێن، بەرهەڵەستکارەکانیش بەهەمان شێوە ڕەخنە لە دەسەڵات و گروپەکانی سەر بەدەسەڵات دەگرن، داوایان لێ دەکەن ڕاستگۆبن، لەدەربڕین پەنا نەبەنە بەر تووندوتیژی و ترس و تۆقاندن و شێواندن و خۆسەپاندن. تەنێ لەهەندێک گاڤدا بەشێوازێک دەئاخڤن وەکوو ئەوەی ئەوان بەرپرسن و باڵادەست و حاکم بن. ئەمانە واقیعی هەنووکەی نێو میدیا و دۆخی سیاسی هەرێمی کوردستانن.

کاڤێک دوور لە لایەنگری و بە تێڕوانینێکی پیشەیی سەیری دۆخەکان دەکەین، بۆمان ڕوون دەبێتەوە هەردوو بەرە یەک لەیەکی خراپتر مامەڵە لەگەڵ بەکارهێنانی زمان دەکەن، زمان وەکو ئامراز و زمان وەکو ستایل و شێواز و فۆرمی دەربڕین و گوزارشت لە مەبەستەکانیان لێکجیا ناکەنەوە. زمانی سروشتی و زمانی خۆکردی سیاسی تێکەل دەکەن، لە ئاخاوتن ڕەچاوی تەمەن و دۆخی تەندروستی و دەروونی و ئاستی ڕۆشنبیریی و هەڵومەرجی سیاسی و کۆمەڵگە بەگشتی ناکەن، ئەوە بەڕاست دەزانن کە خۆیان پێیان خۆشە، نەک خۆیان زانیاری دروست و واقیعیان لەبارەوە هەیە.

زمانی ئۆپۆزسیۆن پڕە لە هەڕەشە و سووکایەتی، ڕق، چەواشەکاری، لایەنگری و ترس و خۆ بەهەقزان و تاوانبارکردنی بەرانبەرەکەی و شەڕێکی بێ ئاکام دەکەن، زمانی دەسەڵات بەکردەوە زمانی خۆسەپاندن و ڕەتکردنەوەی ئەوانی ترە، کە بەڕقەوە دەئاخڤن. واتا زمانی گفتوگۆ، زمانی داهێنان و لەیەکتر گەیشتن خراوەتە گۆشەیەکی بەرتەسکی داهێزراوی لەنەبوو خراپتر. ئۆپۆزسیۆن دەسەڵات بە بڵاوکردنەوەی ناڕاستی و درۆ و شاردنەوەی زانیاریی تۆمەتبار دەکەن، خۆشیان بەزمانێک دەئاخڤن (هەڵچوون، کاردانەوەی دوور لە بەرپرسیاریەتی و شێواندنی ڕاستی و هێرش لەپێناو هیچ و دژایەتی و بڵاوکردنەوەی ڤایرۆسی قین و نەمانی متمانە و بڕواکردن بە دوژمن. واتا زمانی هەنووکەی میدیا و لێدوان و گوتاری سیاسی، زمانێکی  شکێنەرە، زمانی گڕدانە لە خەرمان و داهات و دەستکەوتەکان و سووکایەتی بە کوردایەتی و خەباتی ساڵەهای کوردستانە).

زمانی هەنووکە جیانەکردنەوەی ستراتیژە لە تاکتیک، پێشخستنی بڕینەوەی یەکترە لەپێش ساخکردنەوەی هەقیقەتی ناکۆکی و ململانێکانی نێوان هەرێم و بەغدا، ئینجا ڕکابەریی نێوەخۆی هەرێمە.  زمانی میدیای کورد ڕێک زمانی سۆشیال میدیایە، لەپێناو دروستکردنی پاڵەوان بێ داستان و ژەنەرالی بێ سوپا و سیاسی بێ ئامانجی ستراتیژی و پڕۆژەی نیشتمانی و شکاندنی شەرمی خۆ بچووکردنەوە و پاڵپشتی دوژمن بێ هێنانەوەی بەڵگەی بڕواپێکەر و بەڕەوا زانین و خۆ بە پلیقاوە زانە.

گرنگە ئەوانەی لە بەکارهێنانی زمان و  کاریگەرییە دەروونی و کۆمەڵایەتییەکان دەزانن، دەزانن بایەخی زمان لە گوتار و بەکارهێنانی لەپێناو بەدیهێنانی کردەی پەیوەندییەکەی دروست و بەرهەمهێن چییە، بیرێک لە زمانی گفتوگۆ، زمانی نەرم و زانیاریی رەق بکەنەوە. بیر لە ستایلێکی دیکەی پەیوەندیکردن لەنێوان پێکهاتە جیاوازەکان بکەنەوە. نەک لەپێناو ئەوەی بیسەلمێنێت سەربەخۆی، ئیلا و بێلا دەبێت زمانێکی تووندی هەڕەشە ئامێز و سووکایەتی و  سنووربەزاندنت ڕقئامێزت هەبێت. هێزی زمان لە دروستکردنی واقیع و بیر و کەسایەتی نوێیە، نەک ئەوەی هەنووکە لەنێو میدیای کوردستا بەکاردێت.

وتاری زیاتر

زۆرترین بینراو
كۆمه‌ڵێك په‌رله‌مانتاری عێراقی: زیادكرنی پشكی هه‌رێم به‌بێ راده‌ستكردنی سه‌رجه‌م داهاته‌كان ره‌تده‌كه‌ینه‌وه‌
لە سلێمانییەوە؛ ئیلهام ئەحمەد نەخشەڕێگە و مەرجەکانی ڕۆژاڤای بۆ تێکەڵبوونەوە لەگەڵ دیمەشق ئاشکرا کرد
بەغدا و یەبەشە ڕێککەوتن؛ زیاتر لە ٤ هەزار شەڕڤان دەخرێنە سەر دامەزراوە ئەمنییەکانی عێراق
وەزیری بەرگریی ئیسرائیل دەنگۆی هێرشکردنە سەر ئێران پێش هەڵبژاردنەکان ڕەتدەکاتەوە
سکاڵاکەی عەلی حەمەساڵح لەبارەی هەڵوەشاندنەوەی خولی شەشەمی پەرلەمانی کوردستان ڕەتکرایەوە
راگه‌یه‌ندراوی كۆبونه‌وه‌ی نێوان ئێران و توركیاو پاكستان و سعودیه‌
لە کاتی گەڕانەوەیان بۆ زێدی خۆیان؛ ژمارەیەک لە ئاوارەکانی گرێ سپی و سەرێکانی رووبەڕووی هێرش دەبنەوە
"زیاتر له‌ 100 خێزانی كوردی گه‌مارۆدراو له‌ناو باڵه‌خانه‌ی ئیداره‌ی گرێ سپی گوازرانه‌وه‌ بۆ شوێنێكی پارێزراو"
لووتکەی ئەمنیی تاران؛ بەرپرسانی باڵای سعودیە، پاکستان و تورکیا لەگەڵ سەرکردایەتیی ئێران کۆدەبنەوە
"به‌رهه‌می نه‌وتی هه‌رێم ده‌كرێت له‌ 2027 بگاته‌ 350 هه‌زار به‌رمیلی رۆژانه‌"
© 2026 Awene Online, Inc. All Rights Reserved.
×