گوتاری سەرۆک وەزیرانی نوێی بەریتانیا "یەکخستنەوەی وڵاتە"

غازی حەسەن
  2024-07-06     512

ئایا بەڕاست لیبرال و دیموکراتەکان، بووینە مۆتەکە و سەرچاوەی دابەشکردنی وڵات، لەتکردنی کەسایەتی هاووڵاتی و دابەشکردنی تاک، یان ئەوان دەیانەوێت کرانەوەی کۆمەڵگە و ئازادی تاک فرە و کاریگەرتر بکەن. ئازادی ئایین و سێکس و لەباردنی کۆرپە و بایەخدان بەپرؤژە و بزاڤە ئابوورییە بچووکەکان و بایەخدان بەچینی ناوەڕاست کارا بکەن. لەبەرانبەریشدا هێزە نوێیە تەقلدییە ڕکابەرەکە ئەم ئاراستەیە بەهۆکار دەزانێت بۆ (کێشەی کۆچبەران) و (جەنگی ڕوسیا و ئۆکرەین و ململانێی نێو دەوڵەتی) و (خراپبوونی نادادیی و دادپەروەریی کۆمەڵایەتی و دابەزینی توانای دابینکردنی پێویستییەکانی ژیان) و (دابەشبوونی وڵات) و چەندین گرفتی دیکە.    

لەیەکەم هەواڵی ڕاسپاردنی (کیەر ستامەر ٦١ ساڵ) لەدایکبووی ١٩٦٢ی لەندەن، باوکی لە کارگەری دروستکردنی کەلوپەل کاری کردووە و دایکیشی پەرستیار بووە. یەکەم ئەندامی خێزانەکەیەتی، کە چۆتە کۆلیژ و لە یاسا خوێندوویەتی و خوێندنی باڵای لە زانکۆی ئێکسفۆرد تەواو کردووە، وەکو پارێزەر کاری کردووە، هەندێک کەیسی هەستیاری دژی کۆمپانیای (شل) و (میکدانۆز) سەرپەرشتی کردووە، ئەم زانیاریانە لە دەزگاکنی ڕاگەیاندنی جیهانی وەرگیراون.

لەڕۆژی ٥ تەموزی ٢٠٢٤ لە یەکەمین گوتاریدا (ستامەر) ڕایگەیاند لەلایەن  (شا چارلزی سێیەمەوە) بەفەرمی بۆ پێکهێنانی وەزارەت ڕاسپێردراوە و گوتی: "بێ متمانەیی خەڵکەکەمان تەنیا بە کردار چاک دەبێتەوە. ژێرخانی دەرفەتەکان بۆ چینی کرێکاران بوونیات دەنێینەوە، لە هەنووکە بەدواوە، حکوومەتێکتان دەبێت، کە خۆی بۆ خزمەتکردنتان تەرخان دەکاتو  وڵاتەکەمان یەک دەخەینەوە و بەسەر ئاستەنگەکاندا زاڵ دەبین".

ئەمە گوتاری یەکەم ساتی هەنگاوی بەرایی (ستامەر)ە و گوتارەکەی چەند کردەیەک و پەیام و ستراتیژی سیاسی بنەڕەتی لەخۆ دەگرێت و لەچەند ئامانجێک دەدوێت: (متمانە بەخەڵک)، (بەکردار کارکردن)، (ژێرخانی ئابووری پەیوەست بەکرێکاران بونیاد دەنێنەوە)، (حکوومەت خزمەتکارە)، (یەکخستنەوەی وڵات) و (سەرکەوتن بەسەر ئاستەنگەکان).

لەم سەردەمەدا ئەم جۆرە گوتارە لەزۆر وڵاتی دونیا، تەنیا لە ڕۆژهەڵاتیشدا دەبیستین و لەنێو گوتارە گەرموگوڕەکاندا بەکاردێت، کە جۆرێک لە هاوبەشی لە گوتاری سیاسی و تێڕوانین و لەیەکچوون و یەکبچمی قەیرانەکان و کێشەی ئابووری و چینە کۆمەڵایەتییە وەبەرهێنەکان و لاوازبوونی متمانەی خەڵکەوە هەیە.

پارتی کرێکاران لەم هەڵبژاردنە توانی دەسەڵاتی ١٤ ساڵەی پارێزگارەکان بگۆڕێت، پارتی کرێکاران بۆچوونی چەپخوازانەی کرێکاریی هەیە و ئەمجار توانی ١٧٤ کورسی بەدەست بهێنێت. (ستامەر) مێژووێکی دوور و درێژی لەنێو سیاسەت نییە و خێرا لەم بوارە ناوی دەرکەوت، بەڵام بە دروشمی (گۆڕانکاریی) توانی جارێکی دیکە پارتی کرێکاران بهێنێتەوە پێشەنگ. نابێت لەبیری بکەین دۆڕانی پارتی پارێزگارەکان پەیوەندی بە (بەرزبوونەوەی نرخ و خراپبوونی پێویستی ژیان و دابەزینی ئاستی خزمەتگوزاری و ژمارەیەک کاری ئابڕووچوونەوە) هەیە.  

ئەوروپا بەگشتی بەرەو گۆڕانکارییە و ئاماژەکان ئەو نیشان دەدەن، کە ڕاستڕەوی تونداژۆ لەهەڵکشانە، گەشەکردنی چەپی نوێ یەکێکە لەو ئەگەرانەی وەکو ئەلتەرناتیڤێکی نوێ ئەگەر لاوازیش بێت بۆ شوێنگرەوەی سیاسی لیبرال و لیبرال دیموکراتەکان سەیر بکرێت، بەتایبەتی بۆ چارەسەری قەیران و گرفتە (ئابوورییەکان و سەختی  ژیان و گرانبوونی نرخ و ئاژاوە و تێکچوونی دۆخی کۆمەڵایەتی.. تاد). ئاماژەکانی ململانێی هەڵبژاردن لە ئەمەریکا ئەوە نیشان دەدەن، کە (ترەمپیزم) وەکو ئاراستەیەکی توندڕەو لەگەشەکردنە و (ترەمپ)یش دروشمی یەکخستنەوە و هەڵسانەوەی ئەمەریکای هەیە.

لە ڕۆژهەڵاتیشدا ئەم قەیران و گرفتە زەق و ئاڵۆزانە بەدی دەکرێت، کە هەندێکیان کتومت هاوبەشن و لەیەکدەچن، لەوانە: (نەمانی متمانەی خەڵک، لاوازبوونی متمانە لەنێوان خەڵک و دەسەڵات)، (دابەشبوونی نیشتمان بەسەر هێزە سیاسی و خێلەکی و مەزهەبی و هێزە پاڵپشتیکراوە ناوچەییەکان)، (بەرزبوونەوەی نرخ و گەشەنەکردنی داهاتی تاک لەچاو بەرزبوونەوەی نرخی خەرجییەکان)، (حکوومەتەکان ڕووبەڕووی ژمارەیەکی زۆری کردەی ئابڕووچوون و گەندەڵین)، (ئاستی خزمەتگوزاری گشتی لەبواری تەندروستی و پەروەردە و بیناکردن و چاکسازیی لە دابەزینە).  

خشتەی ئەنجامی هەڵبژاردنەکان بەگشتی ڕووەو داڕشتنەوە و دەرکەوتنی هێزێکی نوێن، کە ئەو هێزە پتر وەکو هێزی دوای سیاسەتی گلۆبالیزم و سیاسەتی دوای باڵادەستی ئەمەریکا و بەرهەمی قەیرانە ئابوورییەکان و جەنگی سێیەمی ڕانەگەینراون. لەهەمان کاتدا من ناوی لێ دەنێم هێزی نوێی دوای "پیربوونی دەوڵەت و دەسەڵات و هێزە حووکمڕانەکان".

 گوتاری سەرۆک وەزیرانی نوێی بەریتانیا "یەکخستنەوەی وڵاتە"

غازی حەسەن

ئایا بەڕاست لیبرال و دیموکراتەکان، بووینە مۆتەکە و سەرچاوەی دابەشکردنی وڵات، لەتکردنی کەسایەتی هاووڵاتی و دابەشکردنی تاک، یان ئەوان دەیانەوێت کرانەوەی کۆمەڵگە و ئازادی تاک فرە و کاریگەرتر بکەن. ئازادی ئایین و سێکس و لەباردنی کۆرپە و بایەخدان بەپرؤژە و بزاڤە ئابوورییە بچووکەکان و بایەخدان بەچینی ناوەڕاست کارا بکەن. لەبەرانبەریشدا هێزە نوێیە تەقلدییە ڕکابەرەکە ئەم ئاراستەیە بەهۆکار دەزانێت بۆ (کێشەی کۆچبەران) و (جەنگی ڕوسیا و ئۆکرەین و ململانێی نێو دەوڵەتی) و (خراپبوونی نادادیی و دادپەروەریی کۆمەڵایەتی و دابەزینی توانای دابینکردنی پێویستییەکانی ژیان) و (دابەشبوونی وڵات) و چەندین گرفتی دیکە.    

لەیەکەم هەواڵی ڕاسپاردنی (کیەر ستامەر ٦١ ساڵ) لەدایکبووی ١٩٦٢ی لەندەن، باوکی لە کارگەری دروستکردنی کەلوپەل کاری کردووە و دایکیشی پەرستیار بووە. یەکەم ئەندامی خێزانەکەیەتی، کە چۆتە کۆلیژ و لە یاسا خوێندوویەتی و خوێندنی باڵای لە زانکۆی ئێکسفۆرد تەواو کردووە، وەکو پارێزەر کاری کردووە، هەندێک کەیسی هەستیاری دژی کۆمپانیای (شل) و (میکدانۆز) سەرپەرشتی کردووە، ئەم زانیاریانە لە دەزگاکنی ڕاگەیاندنی جیهانی وەرگیراون.

لەڕۆژی ٥ تەموزی ٢٠٢٤ لە یەکەمین گوتاریدا (ستامەر) ڕایگەیاند لەلایەن  (شا چارلزی سێیەمەوە) بەفەرمی بۆ پێکهێنانی وەزارەت ڕاسپێردراوە و گوتی: "بێ متمانەیی خەڵکەکەمان تەنیا بە کردار چاک دەبێتەوە. ژێرخانی دەرفەتەکان بۆ چینی کرێکاران بوونیات دەنێینەوە، لە هەنووکە بەدواوە، حکوومەتێکتان دەبێت، کە خۆی بۆ خزمەتکردنتان تەرخان دەکاتو  وڵاتەکەمان یەک دەخەینەوە و بەسەر ئاستەنگەکاندا زاڵ دەبین".

ئەمە گوتاری یەکەم ساتی هەنگاوی بەرایی (ستامەر)ە و گوتارەکەی چەند کردەیەک و پەیام و ستراتیژی سیاسی بنەڕەتی لەخۆ دەگرێت و لەچەند ئامانجێک دەدوێت: (متمانە بەخەڵک)، (بەکردار کارکردن)، (ژێرخانی ئابووری پەیوەست بەکرێکاران بونیاد دەنێنەوە)، (حکوومەت خزمەتکارە)، (یەکخستنەوەی وڵات) و (سەرکەوتن بەسەر ئاستەنگەکان).

لەم سەردەمەدا ئەم جۆرە گوتارە لەزۆر وڵاتی دونیا، تەنیا لە ڕۆژهەڵاتیشدا دەبیستین و لەنێو گوتارە گەرموگوڕەکاندا بەکاردێت، کە جۆرێک لە هاوبەشی لە گوتاری سیاسی و تێڕوانین و لەیەکچوون و یەکبچمی قەیرانەکان و کێشەی ئابووری و چینە کۆمەڵایەتییە وەبەرهێنەکان و لاوازبوونی متمانەی خەڵکەوە هەیە.

پارتی کرێکاران لەم هەڵبژاردنە توانی دەسەڵاتی ١٤ ساڵەی پارێزگارەکان بگۆڕێت، پارتی کرێکاران بۆچوونی چەپخوازانەی کرێکاریی هەیە و ئەمجار توانی ١٧٤ کورسی بەدەست بهێنێت. (ستامەر) مێژووێکی دوور و درێژی لەنێو سیاسەت نییە و خێرا لەم بوارە ناوی دەرکەوت، بەڵام بە دروشمی (گۆڕانکاریی) توانی جارێکی دیکە پارتی کرێکاران بهێنێتەوە پێشەنگ. نابێت لەبیری بکەین دۆڕانی پارتی پارێزگارەکان پەیوەندی بە (بەرزبوونەوەی نرخ و خراپبوونی پێویستی ژیان و دابەزینی ئاستی خزمەتگوزاری و ژمارەیەک کاری ئابڕووچوونەوە) هەیە.  

ئەوروپا بەگشتی بەرەو گۆڕانکارییە و ئاماژەکان ئەو نیشان دەدەن، کە ڕاستڕەوی تونداژۆ لەهەڵکشانە، گەشەکردنی چەپی نوێ یەکێکە لەو ئەگەرانەی وەکو ئەلتەرناتیڤێکی نوێ ئەگەر لاوازیش بێت بۆ شوێنگرەوەی سیاسی لیبرال و لیبرال دیموکراتەکان سەیر بکرێت، بەتایبەتی بۆ چارەسەری قەیران و گرفتە (ئابوورییەکان و سەختی  ژیان و گرانبوونی نرخ و ئاژاوە و تێکچوونی دۆخی کۆمەڵایەتی.. تاد). ئاماژەکانی ململانێی هەڵبژاردن لە ئەمەریکا ئەوە نیشان دەدەن، کە (ترەمپیزم) وەکو ئاراستەیەکی توندڕەو لەگەشەکردنە و (ترەمپ)یش دروشمی یەکخستنەوە و هەڵسانەوەی ئەمەریکای هەیە.

لە ڕۆژهەڵاتیشدا ئەم قەیران و گرفتە زەق و ئاڵۆزانە بەدی دەکرێت، کە هەندێکیان کتومت هاوبەشن و لەیەکدەچن، لەوانە: (نەمانی متمانەی خەڵک، لاوازبوونی متمانە لەنێوان خەڵک و دەسەڵات)، (دابەشبوونی نیشتمان بەسەر هێزە سیاسی و خێلەکی و مەزهەبی و هێزە پاڵپشتیکراوە ناوچەییەکان)، (بەرزبوونەوەی نرخ و گەشەنەکردنی داهاتی تاک لەچاو بەرزبوونەوەی نرخی خەرجییەکان)، (حکوومەتەکان ڕووبەڕووی ژمارەیەکی زۆری کردەی ئابڕووچوون و گەندەڵین)، (ئاستی خزمەتگوزاری گشتی لەبواری تەندروستی و پەروەردە و بیناکردن و چاکسازیی لە دابەزینە).  

خشتەی ئەنجامی هەڵبژاردنەکان بەگشتی ڕووەو داڕشتنەوە و دەرکەوتنی هێزێکی نوێن، کە ئەو هێزە پتر وەکو هێزی دوای سیاسەتی گلۆبالیزم و سیاسەتی دوای باڵادەستی ئەمەریکا و بەرهەمی قەیرانە ئابوورییەکان و جەنگی سێیەمی ڕانەگەینراون. لەهەمان کاتدا من ناوی لێ دەنێم هێزی نوێی دوای "پیربوونی دەوڵەت و دەسەڵات و هێزە حووکمڕانەکان".

وتاری زیاتر

زۆرترین بینراو
عەلی زەیدی لەسەر هێرشەکانی سەر هەولێر هاتەدەنگ و هەڕەشە دەکات
قەیرانی دادوەری لە هەرێمی کوردستان؛ کێشەی دەستوەردانی حزبی و دابەشکردنی پۆستەکان گەیشتووەتە لوتکە
سوپای پاسداران هەڕەشەی توند لە کوەیت دەکات
تاران دەرگای گفتوگۆ دادەخات؛ ململانێی سەربازیی ئەمریکا و ئێران بە ئاڕاستەی نادیاردا دەڕوات
هاوسەرۆکی پژاک: گۆڕانکارییەکانی ناتۆ هەڵوێستی تورکیای بەرامبەر ئێران گۆڕیوە و ناوچەکە بەرەو جەنگێکی گەورە دەچێت
ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ری عێراق: ده‌ست به‌سه‌ر 25 ملیار دیناری دیكه‌ی عێراقی، 200 هەزار دۆلار و بڕێك زێڕدا گیرا
باڵیۆزخانەی ئەمریكا: دروستبونی كێشه‌ بۆ گه‌شتكردن و داخستنی ئاسمانی عێراق چاوه‌ڕوانكراوه‌
وه‌زاره‌تی كاره‌با: به‌هۆی گرفتێكی ئه‌منییه‌وه‌ له‌ كێڵگه‌ی كۆرمۆر به‌رهه‌مهێنانی كاره‌با كه‌مبوه‌وه‌
نه‌وت و كانزاكانی هه‌ولێر رێكاری نوێی بۆ دابه‌شكردنی غاز راگه‌یاند
شاندی ئیمرالیی ده‌م پارتی دوای كۆبونه‌وه‌ی له‌گه‌ڵ وه‌فدی ئاكه‌په‌و مه‌هه‌په‌: ده‌مانه‌وێت چاومان به‌ ئۆجــه‌لان بكه‌وێت
© 2026 Awene Online, Inc. All Rights Reserved.
×