زۆرجاركەپێش هاتێك یان ڕوداوێك  ڕودەدات و ئەنجامەكەی دەر دەكەوێت ئەگەر ئەنجامەكە بە زیانی كەسێك یان هەر جەماعەتێكی تربێت . ئەڵین سەد حەیف لەو كاتەدا عەقڵ میوان بوو، واتە ئەو كەسە یان ئەو كەسانە بێ ئاگاو بی خەبەر بون . دوایی دەڵین : خۆزگەی وامان بكردایەو ئای لە هەر عەقڵە  خەسارێك  . واتە ئەگەر ئەوانە بە ئاگابونایەو حسابیان بۆ ئەو پێش هاتە بكردبایە ئەوەی ئێستا بەم شێوەیە نەدەبو :ئەگەر كەسێك هەست و عەقڵی بەكار بهێنێت ، هەرچۆنێك بێت ئەنجامێكی لێ بەدەست دێت . كاتێك مایە پوچ و دەست بەتاڵ دەردەچیت ، هیچ نامێنێتەوە لەوەی دەبێ بڵێی ئای لە هەر عەقڵە خەسارێك .   من لێرەدا دەمەوێت ئەم پەندە ببەستمەوە بە سیاسەت و سیاسەت مەدارانی كوردەوە . گەلی كورد ساڵانێكی زۆرە خەبات دەكات بۆ ڕزگاری و سەربەخۆیی وپێكهێنانی دەوڵەتی كوردی . سەركردەی شۆڕشەكان هیچ كات یەكگرتو نەبون و ئەوەندەی خەرێكی دوژمنایەتی یەكتری بون ، ئەوەندە لە بیری یەكخستنی ناوماڵە خۆیان نەبون كە باشترین زامنی سەركەوتنە . تا ئەم كاتەی میللەتی كورد خاوەنی سەركردەی كارێزماو لێزان و ساسی وانەبوە كە بتوانێت خۆی لە گەڵ سیاسەتی نێودەوڵەتی بگونجێنێت و بونی خۆی بە شێوەیەك بسەلمێنێت كە ببێتە جێگەی موتمانەی وڵاتانی زل هێزو لەگەڵ بەرژەوەندیەكانی ئەوان یەك بگرێتەوە . گەلی كورد لە ڕوی ئازایەتییەوە شایانی باسكردنە بەڵام تەنها ئازایەتی بەس نییە بۆ سەرخستنی میللەت و لێزانین و شارەزایی لە سیاسەتدا لایەنە گرنگەكەیە . گەلی كورد  زۆر هەلی گەورەو زێرینی بۆ هاتۆتە پێشەوە ، بەلام نەیتوانیوە سودیان  لێ وەرگرێت . لە دوای ڕوخانی ڕژێمی سەدامەوە چەندین هەلی مێژوی بەنرخمان بۆ هاتە پێشەوە ، زوربەی وڵاتانی زلهێزی جیهان  پشتیوانیان لی كردین ، هاوكاریان كردین لە روی سەربازی و داراییەوە . بە هۆی ئەوانەوە هەرێمی كوردستان بوو بە خاوەنی نیمچە دەوڵەت ، بەلام ، سەركردەكانی كورد خۆیان بونە ڕێگر لەبەردەم گەیشتن بە مافەكانمان لە ئەنجامی ناكۆكیەكانی خۆیان لە پێناوی دەسكەوتی حیزبی و بنەماڵەیی و شەخسیداو هەمو ڕەنجی میللەتیان بە بادا  .  كاتێك باشوری  كوردستانی  خاوەنی قەواریەكی سیاسی بەهێز بوو ، كوردانی سوریا لەخەودابون . بەڵام ئێستا سەیركەن كوردانی سوریا چونكە بونی خۆیان سەلماندوەوتوانیویانە سود بە سیاسەتی وڵاتانی زلهێز بگەیەنن و هاوكاریان بن لەشەڕی دژ بە داعش ، ئێستا بونەتە جێگەی موتمانەی هاوپەیمانان و هاوكاری دەكرێن و بەرگریان لێ دەكرێت لە لایەن ئەمەریكاو فەڕەنساو بەریتانیاو ئەڵمانیاو زۆر وڵاتی تر . ئەو چەكانەی بە ئەوان دراوە ، ئێستا لە دەستی سوپای سوریادا نییە . كەواتە كە تۆ بونی خۆت سەلماند، ئەو كات لایەنیتر دێن هاوكارێت دەكەن لە پێناوی بەرژەوەندی خۆیاندا ، ئەوانیش لە پێناوی ئەوەدا كە پێویستیان بە هاوكاری تۆ هەیە ، ناچار دەبن پشتیوانت بن . ئەوەی كە بۆتە هۆی شكستی هەموو شۆڕشەكانی كورد ، بریتی بووە لە ناتەبایی سەركردەكانی كوردو دژایەتی یەكتری لە پێناوی دەسكەوتی حیزبی و  بنەماڵەییدا . لە دوای ڕوخانی ڕژێمی سەدامەوە هاوپەیمانان هەوڵ ئەدەن و داوا لە یەكێتی و پارتی ئەكەن ناومالی خۆیان ڕیك بخەن ، كێشەكانیان چارسەر بكەن ، هێزی پێشمەرگە یەك بخەن ، ئێستا لە هەمو كاتێك حاڵیان خرابترەو وەكو سەگی هار كەوتونە وێزەی یەكتری  لە پێناوی مانەوەی دەسەڵاتی حیزبی و بنەماڵەیی خۆیان هەر یەكەیان بونە دار دەستی دوژمنێكی كورد . ئێستا بەوەشەوە نەوەستاون كەناوماڵی كوردانی عێراق ڕێك بخەن ، بەردەوام لە هەوڵی ئەوەدان ناوماڵی كوردانی سوریاش تێك بدەن ، پارتی هێزێكی لە ئاوارە كوردەكانی سوریان دروست كردووە كە ژمارەیان زیاترن لە شەش هەزار ، چاوەڕوانی هەلێكن بیان نێرنەوە سوریا بۆ دروستكردنی كێشە بۆ هێزە كوردیەكانی سوریاو لە بری هاوكاریان ، سنوریشیان لەسەر داخستون . سەیركەن یەكێك لە درشمەكانی شۆرشی كورد لە عێڕاق لە ساڵی 1961 ئەوەیە كە كوردستانی عێراق بەبێ كەركوك بەمانای هیچ دێت . پارتی دەڵێت كەركوك قودسی كوردستانەو یەكێتیش دەڵێت : كەركوك دڵی كوردستانە . بەڵام بە كردەوە هەردوكیان درۆیان بەرامبەر كەركوك كرد ، خیانتیان لەكەركوك كرد . مەسعود بارزانی بە هۆی بڕیاری ڕیفراندۆمە شومەكەیەوە ،نەك هەر كەركوك نیوەی زیاتری خاكی كوردستانی لە دەستدا .ئێستا كە پارێزگاری كورد كوردە چونكە لەسەر میلاكی یەكێتییە ، پارتی هاتوە لە گەڵ بەشێك لە عەرەبەكان و بەرەی توركمانی ڕێك كەوتوەو دژی پارێزگاروەستاونەوە . بۆ ئاگاداریتان لەم ڕۆژانەدا بەرەی توركمانی كە دوستی گیانی بەگیانی پارتین هاتونە دەنگ و شكاتیان لە پارتی كردوە گوایە لافیتەیان هەڵواسیوەو نوسیویانە كەركوك قودسی كوردستانەو ئەوە دژی برایەتی نەتەوەكانە لە كەركوك . باشە پارتی دەوێرێت بڵێت : ئەی بۆچی توركیا نەك دژی كوردانی وڵاتەكەی خۆیەتی ، بەڵكو هەڕەشە لە كوردانی سوریاش دەكەن . بە درێژایی ساڵانی شۆڕش لە 1961 تا ئێستا ئەم بەناو سەركردانەی كورد ، بەڵام لە ڕاستیدا دزو تاڵانچی و بەكرێگیراوی دوژمنانی كورد ، ڕۆژێك لە ڕۆژان بەخۆیاندا چونەوەو ڕەخنە لە خۆیان بگرن و بڵێن : ئای لە هەرعەقڵە خەسارێك وحەیف ئەو هەموو فرسەتە زێرینانەمان لە دەستداو نەمان توانی خۆمان ڕێك بخەین و سەرنجی وڵاتانی زلهێزی دنیا بەلای خۆماندا ڕاكێشین  كارێكی وا بكەین بەرژەوەندیەكانیان لەگەڵ بەرژەوەندی ئێمە یەك بگرێتەوە بۆ ئەوەی بەو هۆیەوە یارمەتیان بدەن ، پشتیوانی سیاسیمان بن و لە كاتی پێویستدا پشتمان بگرن و بەرگریمان لێ بكەن . ئەو ڕوداوە سیاسیانەی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا  كە لە ئێستادا ڕویان داوەو بەردەوامیش ڕوداوی تازەتر ڕودەدەن ، زۆر گرنگن ئەگەر كورد بزانێت سیاسەت بكات . ئەوەتا خەریكە كۆی نەخشەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەگۆڕیت .سەیری بارودۆخی ئێران و توركیاو سوریاو لوبنان و یەمەن و عێراق بكەن كە هەمویان لەبەر مەترسی زۆر گەورەدان .ئەگەر كورد خاوەنی خەڵكانی سیاسی باش بویایە ، ئەم هەل و مەرجەی ئێستا دەبوو بە باشترین دەرفەت بۆ كورد كە داوای سەربەخۆیی و مافی خۆی بكردبایە . تاكە دەوڵەتێك كە بەئاشكرا بەرگریمان  لێ بكات ئیسڕائیلە ، با بڵێن ئیسڕائیل لەبەر بەرژەوەندی خۆیەتی كە بەرگری و پشتیوانی سیاسیمان دەكات ، بەڵام ئەگەر ئەوەش بێت هەر قازانجە بۆ ئێمەو ناوی كورد دەچێتە سەر سەحنەی سیاسی و بۆچی ئێمە ئەم هەلە نەقۆزینەوە . ئەوەتا  حیزبە ئیسلامیە تیرۆریستە بەكرێگیراوەكانی هەرێمی كوردستان خەرێكی كۆمەك كۆكردنەوەن بۆ حەماس بەناوی خەڵكی غەزەوە . ئەوانەی هانی ئەوحیزبانەیان داوە ئەوە بكەن ، بۆ ئەوەیە بە ئیسڕائیل بڵێن : ئەوەتا ئێوە بەرگری لەكورد ئەكەن وئەوانیش كۆمەك بۆ حەماس كۆ ئەكەنەوە. چونكە پارتی و یەكێتی حیزبی نیشتمانی كورد نین و نوێنەری دوو بنەماڵەن و خەرێكی تاڵان كردنی سامانی نیشتمانن ، لە بری ئەوەی ئەوانە بگرن و سزایان بدەن ، پشتیوانیشیان ڵی ئەكەن ، هەر ناوێرن باسیشیان بكەن .  لەوەش خرابتر ئەو حیزبە ئیسلامیانە بەردەوام خەرێكی شتنەوەی مێشكی گەنجی كوردن بۆ بەرژەوەندی دوژمنانی كورد . ئەوەتا لەتازەترین هەوالدا لەناو جەرگەی شاری سڵێمانی ، شاری هەڵمەت و قوربانی و ڕۆشنبیری و بەرخودان ، دوو مێرمنداڵ پەلاماری لەگەڵ هاواری الله  أكبر پەلاماری  بنەكەیەكی پۆلیسیان داوە و لە كاتی لێكۆڵێنەوە وتویانە  ئەمانە كافرن بۆیە پەلامارمان داون . باشە ئەگەر ئەم دەسەڵاتدارانە لە خەمی ئایندەی ئەم هەرێمە بن ، چۆن دەبێ ئاوا ئەو مەیدانە بۆ ئەو حیزبە تیرۆریستە ئیسلامیانە چۆڵ بكەن و لێیان بێدەنگبن ؟. چەند مانگێك لەمەوبەر كاتێك داوا دەكرا دوڵەت بۆ فەلەستینیەكان پێك بهێنرێت ، كوڕی بنیامین ناتانیاهو سەرۆك وەزیرانی ئیسڕائیل دەیگوت ئەی بۆچی داواش ناكەن دەوڵەت بۆ میللەتی كورد پێك بهێنرێت كە ژمارەیان لە 40 ملیۆن زیاترە . ئەگەر ئەم كوڕەی سەرۆك وەزیرانی ئیسڕائیل هیچ پۆستێكی فەرمیشی  نەبێت ،قسەكەی زۆر گرنگە بۆ كورد و دەتوانرێت بقۆزرێتەوە ئەگەر كورد سیاسەت بزانێت .ئەگەر ئەم سیاسیانەی كورد لە بری شەڕی یەكتری و دزی و تالانی خەرێكی ڕێكخستنی ناو ماڵی كورد بونایە ، سامانی نیشتمامیان تاڵان نەكردایە ژێرخانی ئابوری هەرێمیان بە هێز بكردبایە كە پێویستیان بە بەغدا نەبێت  و بەشێكی زۆر كەمی ئەو پارەیەی كە دزیویانە بۆ دروستكردنی لۆبییەك خەرجیان بكردایەو چەند كۆنگرێس مانێكی ئەمەریكی و چەند كەسایەتییەكی جولەكەیان بكردایە بە دۆستی كورد ئەوە دەبوو بە پاڵپشتییەكی زۆر گەورە بۆ كێشەی كورد . سەیركەن ئەگەر كورد خاوەنی لۆبییەكی باش بوایە  ، لەم كاتەدا كە لە نەتەوە یەكگرتوەكان پێشنیار كراوە كە دەوڵەت  بۆ فەلەستینییەكان پێك بهێنرێت و ئەوەتا بەریتانیاو كەنەداو ئۆسترالیاو فەرةنساو  پورتوگال بە فەرمی دانیان نا بە دەوڵەتی فەلەستیندا . ئەمە ڕوداوێكی سیاسی زۆر گرنگە لەم كاتەدا . ڕاستە ڕەنگە دروستكردنی دەوڵەتی فەلەستینی هەر وا ئاسان نەبێت و ئەمەریكا دژیی بێت ، بەڵام ئەودان پێدا هێنانە حساباتی لەسەر دەكرێ لێرە بەدواوە ڕەنگە ڕیگا بە ئیسڕائیل نەدرێت بە ئارەزوی خۆی چی بوێت بیكات . هەموو مەبەستی من لە نوسینی بابەتەكە ئەمەی خارەوەیە : ئەگەر كورد خەڵكی سیاسی كارامەو دڵسۆزی هەبوایە ، پێش بینییان بۆ ڕوداوەكان بكردبایە ، لۆبییەكی بە هێزیان دروست بكردبایە و لەم كاتەدا كە لە نەتەوە یەكگرتوەكان داوا دەكەن دەوڵەت بۆ فەلەستیینیەكان دروست بكرێت ، كوردیش یاداشت نامەیەكی تایەبتیان پێشكەشی كۆبونەوەكە بكردایەو ڕونیان كردایەوە كێشەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست هەر پەیوەست نییە بە فەلەستینیەكانەوەو ئەگەر كێشەی ئەوانیش چارەسەر بكرێت ، ئەوە كێشەی ئێمە كوردیش هەیە كەزۆر لە كێشەی فەلەستیینەكان گەورەترو موستەحەق تریشە ، ئێمە 40-50 ملیۆنین و بەناحەق دابەشكراوین و داوادەكەین دەوڵەت بۆ ئێمەش دروست بكەن و لەو كاتەشدا لۆبیەكەی كورد بهاتایە دەنگ و ئەوانیش هەندێ پشتیوانیان بۆ كورد پەیدا بكردایەوكێشەكەی ئێمەشیان بخستایە بەردەمی نەتەوە یەكگرتوەكان ، دەبوو بە گەورەترین ڕوداوی سیساسی سەردەم . ئەو كات ئەندامانی نەتەوە یەك گرتوەكانیش دەكەوتنە بەردەمی ئەمری واقیع.ئەو كات ئەگەر تەنها دوو وڵاتیش بهاتنایە دەنگ و داوای پێكھێنانی دووڵەتی كوردیان بكردبایە بارودۆخەكە دەگۆڕاو كێ ناڵێت هەموان لەسەر ئەوە كۆك دەبون كە بۆ فەلەستینیەكان وكورد بەیەكەوە دەوڵەت دروست بكرێت بۆ ئەوەی بە جارێك كێشەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست چارەسەر بكرێت . خۆ ئەو كاتە ئەگەر دەوڵەت بۆ كوردیش دروست نەكرایە ، بۆفەلەستینیش دروست نەدەكرا .

لە كۆبونەوەی نەتەوە یەكگرتوەكان سێ كورد ، سەرۆكی كۆماری عێراق ، وەزیری دەرەوەی عێراق و قوباد تاڵەبانی  جێگری سەرۆكی حكومەتی هەرێم بەشدارن . باشە ئەگەر عێراق دان بە دروساكردنی دەوڵەت بۆ فەلەستیینەكان بكات ، دەبێ ئەم سێ كوردە داواكە ئێمزا بكەن. باشە دەتوانن باسی دروستكردنی دەوڵەت بۆ كوردیش بكەن ؟. دەترسم ئەوانیش وەك چۆن لە كۆبونەوەی كۆڕبەندی  ئبوری وڵاتان كە  پێش چەندین مانگ لە دوبەی بەسترا ، مەسرور بازرانی  لە پەڕاوێزی كۆبونەوەكە لەگەڵ وەزیری دەرەوەی سوریا كۆبۆوە كە كوردێكی خۆفرۆشە ، لە بری ئەوەی بڵی برا تۆش كوردی و قسسەیەكی خێر بكە بۆ كوردانی سوریا ، جەنابیان فەرموی قسد نوێنەرایەتی هەموو كوردی سوریا ناكەن . مەبەستی ئەوەبوو جاشە كوردەكانی سوریای سەر بە پارتی ئیهمال كراون ، ئەی لەوە ناترسن ئەم سی كوردەش بلێن ، بە خوا ئەوە میللەتی كوردە بۆتە ڕیگر لەبەر دەم دروستبونی دەوڵەتی فەلەستینی . ئەوەیە حالی كورد ، مەسرور بارزانی ئاوا قسە لەگەڵ وەزیری دەرەوەی سوریا دەكات ، پارتی هێز دروست دەكات  دژی كوردانی سوریا ، سنووریان لەسەر دادەخات ، جارێكیتر شیروان شیروانی  حوكم ئەدەنەوە ، یەكێتیش خەریكی ئەنجامدانی داستانی لالەزارەو بە جیا دەچن لەگەڵ بەغدا كۆ دەبنەوە ولەولاشەوە بە فیتی ئیسلامیەكان خەڵكانی توند ڕەوی ئیسلامی پەلاماری بنكەی پۆلیس ئەدەن .  هەردوك لایان بە یەكەوە هەموو سامانی هەرێمی كوردستانیان تالان كردوەو ئێستا كڕنوش بۆ بەغدا دەبەن بۆ موچەی موچەخۆران . ئەگەر كورد كڵوڵ و نەگبەت نەبێ لەم كاتە هەستیارەدا خاوەنی سەركردەی ئاوا دەبێت كە لەبەر بەرژەوەندی خۆیان ئاگایان لەوە نیە  سیاسەتی دنیا بەرەو كوێ هەنگاو ئەنێت وبیر لە دوا ڕؤژی ئەم گەلە بكەنەوە . بۆیە كە بەیانی كورد نەیتوانی  سود لەم هەڵە مێژوییە وەرگرێت و بۆ بەرژەوەندی خۆی بیقۆزێتەوە ، هەر ئەوەمان بۆ دەمێنێتەوە بڵێین : سەد مەخابن نەمان توانی هیچ بەدەست بهێنین و هەر عەقڵە لە خەسارێك . واتە لەو كاتە هەستیارەدا عەقڵ میوان بوە . زۆر بەداخەوەبە درێژایی مێژوو عەقڵ هەر میوان بووە لای سەركردەكانی كورد و نازانرێت كەی ئەم میوان داریەی عەقڵی  سەركردەكانی كورد كۆتایی دێت ؟.