سەرەتا با پێناسەیەكی ئیسلام وەكو دین بكەین . ئیسلام ئەودینەیە كە خوا لە رێگای محمدەوە ناردویەتی بۆ بەندەكانی بۆ ئەوەی ببێتە ڕیگا پیشاندەریان بۆ ژیانی دنیاو قیامەتیان. ئیسلام وەكو دین تابیعێكی ڕوحانی و ئەخلاقی هەیە جەخت لەسەر پەیوەندی مرۆڤەكان و خوا دەكاتەوە .ئایینی ئیسلام هەمو لایەنەكانی ژیانی تاكە كەسی و كۆمەڵایەتی دەگرێتەوە بی ئەوەی پێویست بەوە بكات حێزبێكی سیاسی بێت یان دەسەڵاتێكی حوكمڕانی بێت . بە كورتی ئایینی ئیسلام كە خوا ناردویەتی بۆ بەندەكانی لە رێگای محمدەوە خوا هەموو شتێكی ڕون كردۆتەوە لە قورئاندا بۆچۆنیەتی ئەنجامدانی كاری خراپ و چاك وچۆنیەتی پەیوەندی خواو بەندەكانی و هیچ پێویست بەوە ناكات خەڵكانیتربێن و ببنە وەكیلی خواو لێكدانەوە بۆ ئایەتەكانی قورئان بكەن لە پێناوی دەسكەوت و بەرژەوەندی خۆیاندا .
ئیسلامی سیاسی بریتییە لە پڕۆژەیەكی سیاسی كە ئیسلام تێیدا بەكار دەهێنرێت وەكو مەڕجەعێكی فكری و ئایدۆلۆجی بە مەبەستی ئەوەی دەسەڵاتی حوكمڕانی لە ڕیگای ئایینەوە بەدەست بهێنن . لێرەدا مەبەست ئەوەیە دەەسەڵاتێكی سیاسی ئیسلامی دامەزرێنن كە ئەو نیزامە سیاسیە بە پێی شەریعەتی ئیسلام كار بكات لە ڕێگای تەفسیری تایبەتەوە . بە مانایەكیتر هەوڵدان بۆ گەیشتن بەدەسەڵات لە لە ژێرناوی حیزبێكی سیاسی ئیسلامیدا . واتە شەریعەتی ئیسلامی بكەن بە سەرچاوەی یاسا دانان وەكو ئێستای ئەفغانستان . بە كورتی ئیسلام وەكو دین بریتییە لە پەرستنی خواو چاكسازی لە ناو دڵ و دەرونی مرۆڤەكان وكۆمەڵگادا قورئان و سوننەتەكانی پێغەمەر ببنە سەرچاوەی ئایینەكە . بەڵام ئیسلامی سیاسی دەیەوێت لە ڕێگای حوكمڕانی ئیسلامیەوە پڕۆژەی سیاسی جێ بەجێ بكات و یاساكانی بەڕێوە بردنی كۆمەڵگا گێگێربكات . لێرەدا مەترسییە گەورەكە ئەوەیە كە هەوڵ دەدرێت ئایین بەكار بهێنرێت لە پێناوی بەرژەوەندی حیزبی و شەخسیدا بۆگەیشتن بە مەبەستەكانیان . ئیسلامی سیاسی واتە خستنە گەڕی مرۆڤەكان بۆجێبەجێكردنی ئەوپڕۆژە سیاسیەی كە پێشتر نەخشەی بۆ دانراوە . كاتێك حێزبێك یان تەیارێك یان جوڵانەوەیەك دەیانەوێت ئایین وەكو سیاسەت بەكار بهێینن بۆ گەیشتن بە مەرامەكانیان ، ئەو كات ئایینەكە لایەنە ڕوحیەكەی كە سەرچاوەی ئایینەكەیە لە دەست ئەدەن و شتێك نامێنێتەوە وەكو دین تەنها ناو نەبێت .
ئایینی ئیسلام نزیكەی 1447 ساڵ لەمەوبەر دەركەوتوەو ساڵانێكی زۆر حوكمڕان بوەوسەرچاوەی یاسای بەڕێوەبردنی وڵاتانی ئیسلامی بووە . بەڵام ئەوە بەو مانایە نییە كە توانرابێت حوكمڕانییەكی باش بەڕێوەبەرن و بێ كەم وكورتی بوبێت ، بەڵام بە هەمووكەم و كورتییەكانیەوە لەو كاتەدا لەوە باشتر نەبوە . ساڵانێكی زۆر ئایینی مەسیحی حوكمڕانی زوربەی وڵاتانی ئەوروپی و مەسیحی بووە ، بەڵام پیاوانی ئایینی مەسیحی وەكو دیكتاتۆر حوكمڕانیان كردووە ، خەڵكیان چەوساندۆتەوە ، ئازاری خەڵكیان داوە و بەوهۆیەوە وڵاتانی مەسیحی لە بارودۆخێكی زۆر دواكەوتویی ژیاون . دواجار خەڵك هوشیار بۆوەو توانیان ئایین لە سیاسەت و حوكمڕانی جیابكەنەوەو بەو هۆیەوە ئەو وڵاتانە پێشكەوتنێكی بەرچاویان بەخۆیانەوە بینی . كەواتە بۆ ئەو وڵاتانە دەركەوت كە هۆكاری دواكەوتنیان ئایینی مەسیحی بووە كە پیاوانی ئایینی مەسیحی بۆ بەرژەوەندی خۆیان بەكاریان هێناوە .
بەڵام ئەگەر سەرنج بدەین تا ئێستاش لە زوربەی وڵاتانی ئیسلامی ، پیاوانی ئایینی ڕۆلیان هەیە لە حوكڕانی و لەبەرژەوەندی ئەوانە كە ئایینی ئیسلام بكار بهێنن لە پیناوی بەرژەوەندی خۆیاندا . بۆیە بەردەوام هەوڵ ئەدەن ئایینی ئیسلام ببێتە سەرچاوەی یاسادانان ، لە كاتێكدا حوكمڕانی و یاساكانی ئایینی ئیسلام لەگەڵ پێشكەوتنەكانی ئەم سەردەمەدا یەكناگرێتەوە . واتە ناكرێت و نابێت ئایینی ئیسلام بكرێتە سەرچاوەی یاسادانان و حوكمڕانی یەكەم بە هۆكاری ئەوەی ئەو یاسایانە لەگەڵ ئەم سەردەمەدا ناگونجێن و دووەم ئەگەر ئایینی ئیسلام بكرێتە سەرچاوەی حوكمڕانی و یاسادان ، نەك دەبێتە مایەی پێشكەوتنی كۆمەڵگا ، بەڵكو دەبێتە هۆكاری ڕێگری لە پێشكەوتنی كۆمەڵگا چونكە ئایینی ئیسلام لەگەڵ ئەم سەردەمەدا ناگونجێت . لەبیرمان نەچێت ئایین بەگشتی نە زانستە ، نە تەكەنەلۆجیایە بەڵكوبابەتێكی ڕوحیەو پەیوەندی بەتاكەكانی كۆمەڵگا خۆیانەوە هەیە. ئەگەر وڵاتی ئەفغانستان بە نمونە بهێنمەوە كە یەكەم وڵاتی ئیسلامیە كە هەموو یاساكانی لەسەر بنەمای ئایین و شەریعەتی ئیسلامی داڕشتوە ، ئایا بۆتە وڵاتێكی پێشكەوتو ، ئایا گەلەكەی ڕازین لەو دەەسڵاتە ، ئایا هاوڵاتیان حەساونەوە لە سایەی ئەو دەسەڵاتە ئیسلامیە؟. هەموان دەزانن كە خەڵكی ئەفغانستان وەكو ئەوە وایە لە دۆزەخدا بژین وئەفغانستان لە لایەن وڵاتانی ترەوە پەراوێزخراوەو ڕۆژانە خەڵكەكەی ئاوارەی وڵاتانی بەناو كافر دەبن .
سەیركەن لەگەڵ ئەوەی كە وڵاتی ئەفغانستان باشترین نمونەیە بۆ فەشەلی حوكمڕانی ئیسلامی ، بەڵام سەرۆكی زۆر وڵات و پیاوانی ئایینی لە هەوڵی بەردەوامدا بۆ ئەوەی حوكمڕانی ئیسلامی دامەزرێنن و ئایینی ئیسلام بكەنە سەرچاوەی حومڕانی و یاسا دامانی كۆمەڵگا . جیهانی ئێستا بۆتە جیهانی سەرمایەداری و فراوان خوازی . ڕاستە جۆرێك لە دێموكراتیەت هەیە تا ڕادەیەكی زۆریش جۆرێك لە عەدالەتی كۆمەڵایەتی بەدی هێنراوەولانی كەم بە گشتی خەڵكی ئەو وڵاتانە ئەژین و سوال كەرنین ، بەلام ئەوە مانای ئەوە نییە عەدالەتی تەواو هەیە ، چەوسانەوە نییە ، هەموان وەك یەك دەژین . هەموو وڵاتانی دنیا هەوڵ ئەدەن خۆیان بەهێزترین و باشترین بن . بۆیە بەردەوام لە هەوڵی بەهێزكردنی خۆیاندان لە ڕوی هێزو تەكنەلۆجییاو ئابوری . سەیری وڵاتانی وەكو ئەمەریكاو ڕوسیاو چین و ئەڵمانیا و فەڕەساوبەریتانیا ........هەتد . بكەن و بەراوردیان بكەن بەوڵاتانی فەقیری تری دنیا .
وڵاتانی ئیسلامی بە گشتی لەڕوی ئابوری و تەكنەلۆجیاوە زۆر لەدواوەن . خەڵكەكەیان فەقیرو هەژارن . سەركردەی ئەو وڵاتانە بونە دیكتاتۆروسامانی وڵات تاڵان دەكەن . وڵاتانی ئیسلامی و پیاوانی سیاسی بیریان لەوە كردۆتەوە كە لە ڕێگای ئاینی ئیسلامەوە هەوڵی فراون خوازی خۆیان بدەن یان گۆڕانكاری لە سیستەمی حوكمڕانی وڵاتانی ناوچەكەدا بكەن . لەلایەكی تریشەوە وڵاتانی ئەوروپایی و پێشكەوتوەكانی جیهانیش بیر لەوە دەكەنەوە كە سامانی وڵاتانی ئیسلامی بخەنە ژێر دەستی خۆیانەوە بەوەی كە ئایینی ئیسلام بكەنە هۆكاری دروستكردنی كێشە بۆیان . بۆ ڕون كردنەوەی ئەمە با چەند نمونەیەك بهێنمەوە . ئەمەریكا كارێكی وای كرد لە ڕێگای ئایینی ئیسلامەوە حوكمڕانانی ئەفغانستان دژی ڕوسیا هان بدات ولەئەجامدا ئەم دەسەڵاتەی ئێستا بەرهەم هات . دروستبونی قاعیدەو داعش دەستی وڵاتای زلهێزی تێدابوو ، دروستبونی ڕێكخراوی ئیخوانی موسلمین كە ئێستا بۆتە سەرچاوەی كێشە وئێرهاب بۆ هەموو وڵاتانی ئیسلامی لە لایەن بەریتانیاوە دروست كراوە . كەواتە لە ئێستادا كاریگەرترین چەكی وڵاتانی سەرمایەداری و ئەوروپی كە دژی وڵاتانی ئیسلامی بەكاری بهێنن بۆ ئەوەی خۆیان و سامانیان بخەنە ژێر كۆنتڕۆلی خۆیانەوە ، ئایینی ئیسلام خۆیەتی . لەئەنجامی ئەو سیاسەتەی زلهێزەكانی دنیادا ، ئایینی ئیسلام بۆتە هۆكاری پەرتەوازەكردنی وڵاتانی ئیسلامی لە ڕێگای دروستبونی حیزب و تاقم و ڕەوت و فێرقەی جیاوازەو كە هەر یەكەیان خاوەنی بۆچون و لێكدانەوەی خۆیانن و لە ئەنجامدا بێ ئەوەی هەستی پێ بكەن بونە دوژمنی یەكتری . كێشەی فەلەستین بەناوی ئایینی ئیسلامەوە ساڵانێكی زۆرە بازرگانی پێوە دەكرێت و لە بری دۆوستكردنی دەوڵەت بۆیان ، ئەوەتا سەری هەموانی خوارد . ئێران كە وڵاتێكی زلهێزی ئیسلامی ناوچەكەیە ، بەردەوام لە هەوڵی ئەوەدایە ڕكەبەریی ئەمەریكاو وڵاتانی ئەروپی بكات و خۆی كردۆتە نوێنەرو داكۆكی كەری فەلەستین . دواجار هەمومان دیمان چۆن كاریگەری لەسەر سیاسەتی وڵاتانی وەكو سوریاو لوبنان و فەلەستین و عێراق و یەمەن داناو توانی بەرەیەكی جەنگی فراون دژی ئەمەریكاو ئیسڕائیل دروست بكات وببێتە سەرچاوەی مەترسی بۆسەر سیاسەتی ئەمەریكاو ئیسڕائیل . من نامەوەێت زۆر قسە لەسەرڕوداوەكانی ئئێستای ڕؤژهەڵاتی ناوەڕاست بكەم چونكە هەموتان ئاگاداری وردەكاری و هۆكاری ڕوداوەكانن ، بە كورتی . ئەنجامی ڕوداوەكان بەم شێوەیە شكایەوە ، ئیسڕائیل بە هاوكاری ئەمەریكا توانی ئەو بەرەیەی ئێران پێكی هێنابوو لەو وڵاتانە هەموی تێك بشكێنێت و هەموو غەزە وێڕان بكات . ئێستا كار گەیشتۆتە ئەوەی چەكدارانی حەماس بپاڕێنەوە كە ئیسرأئیل ڕێگایان پێ بدات بەسەلامەتی دەربازبن. سەبارەت بە لوبنانیش داوادەكەن حیزبوڵڵا چەك دانێت و ئەگەر چەك دانەنێن ، دواڕۆژی لوبنانیش وەكو غەزەی لێ دێت . سوریا بۆ ئیسڕائیل تەخت بووەو تەسلیم بون . ئێستا سەرەی یەمەن و حەشدی شەعبی عێراقەو دڵنیابن دەبێ ئەوانیش تەسلیم ببن و نەمێنن . ماوەتەوە سەرئێران ئێستا لە وتووێژدان كە ئەوانیش تەسلیم ببن ، خۆ ئەگەر دەست بەرداری پڕۆژە ئەتۆمیەكەیان نەبن و چیتر هاوكاری حەشدی شەعبی و حوسیەكان و حیزبوللا بكەن ، ئەوە شەڕیكی نوێ بە ڕێگاوە دەبێت و بە دڵنیاییەوە ئێران دۆڕاو دەبێت . وڵاتانی خلیج و سعودیە كە خاوەنی سامانی زۆرن بۆ پارێزگاری و مانەوەی خۆیان چیتر شەڕی ئیسڕائیل ناكەن و پارێزگاری لە خۆیان ئەكەن و بە جۆرێك لە جۆرەكان بە ئاشتیانە تەسلیم بون و سەرانەی خۆشیان ئەدەن .
ڕۆلی ئیسلامی سیاسی هەرێمی كوردستان لە كوێی ئەو ڕوداوانەیە ؟.
پارت و ڕەوت وجەماعەتە جۆر بە جۆرەكانی هەرێمی كوردستانیش بەشێكێن لە ڕەوت و حیزبە ئیسلامیەكانی وڵاتانی ئیسلامی و عەرەبی و ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و ئەوانیش كە خۆیان قوت كردۆتەوەو بونە دار دەست و بەربژێری حیزبە ئیسلامیەكانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و وڵاتانی دراوسێی هەرێم ، بە هەمان نەفەسی ئیخوان و حیزبوڵلاو حوسیەكان ووڵاتانی دژبە كورد كاریان كردووە ، هەر بە تایبەتیش بۆ دژایەتی كورد خۆی دروست كراون . باشە دەپرسم ئەگەر یەكگرتوی ئیسلامی یان كۆمەڵی دادگەری یان عیرفان عەبدول عەزیزی كۆنە داعشی سەر بە ئەحمەد شەرع ببنە دەەسەڵاتت دار چی بۆ میللەتی كورد دەستەبەر دەكەن ؟. ئەوە نییە لەپەڕلەمان هاوار دەكەن نابێ یۆگا بكرێتە بەرنامەی خوێندن چۆنكە ئەوە هی كافرانەو نابێ بەرنامەی دینی كەم بكرێتەوە لە پڕۆگرامی خوێندن ولە بری ئەوە نوێژی بەجەماعەت بە قوتابیان بكرێت لە قوتابخانەكان و كچان دەبێ سەرداپۆشن هەر لە 6 ساڵیەوە . باشە دەپرسم كەسێك كەمێك هوشیاری هەبێت دوای ئەمانە دەكەوێت و دەنگیان بۆ ئەدات ، لە كاتێكدا بۆ دژایەتی كورد دروست كراون. باشە خەڵكی كەمێك بیرو هۆشی لای خۆی بێت نازانێت ئەم ئیسلامیانەی لای ئێمە پاشكۆی ئەو ئیسلامیانەن كە بەدەستی خۆیان خۆیان ماڵی خۆیان وێران كرد وخۆ ئەگەرئەمانیش كەمێك دەسەڵات بگرنە دەست بەهەمان شێوە ئەم هەرێمە وێران ناكەن ؟.
ئەوەی ماوەتەوە لە كۆتاییدا بلێم ئەوەیە : ئیسلام وەكو دین ئەگەر وەكو خۆی پەیڕەو بكرێ و لایەنە ڕوحیەكەی جێ بجێ بكرێت و هەر كەس حەقی خۆی هەبێ و پەیوەندی خۆی بەخواوە بەهێز بكات ئەوە سودی زۆری هەیە وڕوحی ئادەمیزادەكان ئارام دەكاتەوەو لەنیشتمانەكەشی توشی كێشە ناكات . بەڵاكم كاتێك ئایینی ئیسلام وەك سیایەسەت بەكار دەهێنرێت وهەوڵ دەدرێت ئایین بكەن بە سەرچاوەی یاسای بەڕێوەبردنی وڵات ئەوە ئەنجامێكی ماڵ وێرانكەری لێ بەرهەم دێت و ئەنجامەكانی وەكو غەزەی لێ دێت . بۆیە بە بۆچونی من ئیسلامی سیاسی گەورەترین مەترسییە بۆسەر دواڕۆژی میللەتان ودواجار دەبێتە سەرەتانێكی كوشندە بۆ میللەتان . هەر كەسێكیش لەم هەرێمی كوردستانە دەنگ بەم ئیسلامیەیانە بدات كە وابەستەی ڕێكخراوە ئیسلامیە توندڕەوەكانی ئیقلیمی دژ بە كوردن ، ئەوە بێشك خیانت لە گەل و نیشتمانەكەی خۆی دەكات و دەبێت بە بەشێك لە ئەجیندای دوژمنانی گەلەكەی خۆی ، دوایی كەس نەڵی نەمزان چونكە وەكو پەندە كوردیەكە دەڵێت : مانگە شەو سەر لە ئێوارەوە دیارە یان دەلێن : كە مانگ بە ئاسمانەوە دەدرەوشێتەوە، پێویست بەوە ناكات پەنجەی بۆ ڕاكێشی چونكە خۆی دیارە .