نەوەی زێت «Z » و دووانەی ناسنامە !!

محەمەد خۆشناو
  2025-11-02   

لە جیهانێکدا کە بەگۆڕانی خێرا و پێشکەوتنی سەرسوڕهێنەری تەکنۆلۆژیادا دەڕوات ، زنجیرەی زەمەنی بۆ ناوهێنانی نەوەکان بەدیارکەوت هەر لە نەوەی «بێدەنگ -1928-1945 » تادەگاتە نەوەی « بازدانی دانیشتوان -1946-1964 » و نەوەی «X یان نەوەی ونبوو-1965-1980 » و نەوەی « Y » کە نەوەی هەشتا و نەوەدەکان و نەوەی «Z » نەوەی کۆتایی نەوەدەکان و سەرەتای دووهەزارەکان و ، نەوەی « ئەلفا » کە نەوەیەکە نوێیە و هەر لە لەگەڵ لەداکبوونیانەوە هاتنەناو تەکنۆلۆژیای نوێ و لەجیهانێک لەدایکبوونە پشت بە زیرەکی دەستکرد «AI» دەبەستن کە لەدایکبووی «2013 » و تا ئێستایە . ئەوەی کە تائێستا زۆر مشتومڕی لەسەرە نەوەی «Z» زێتە ، جیهان بۆ یەکەمین جار نەوەی زێتی لە نیپال گوێ لێبوو و هەروەها لە مەغریب و مەدەغەشقەر و بەنگلادیش و سریلانکا ، کە ئەو گەنجانەبوون خۆپشاندان و ڕاپەڕینیان ئەنجامدا و ، وێڕای جیاوازی کێشوەرەکان و دووری هەزاران کیلۆمەتر لەیەکتری ، بەڵام هەموویان نزیکەی یەک شێوازیان هەبوو ئەویش دانانی ڕادەیەک بۆ گەندەڵی و ڕێگەگرتن لە ساختەکاری هەڵبژاردن و قەدەغەکردنی پەرلەمانتار یان سەرۆکی دەوڵەت لە بەردەوامبوونی دەسەڵات تا ناو قەبر ، پێش ئەو نەوەیەش نەوەی «Y»  هەڵسان بە ئەنجامدانی « بەهاری عەرەبی » کە بووە کاولکاری بۆیان و  بەو پەڕی غروری گەنجانی ئەو وڵاتە عەرەبیانە و ، هەروەها بە هاندانی هەندێک لە سەرکردەکانی گۆڕان و حزبە ئیسلامیە سیاسیەکان ویستیان بیهێننە هەرێمی کوردستان کە هەر لەسەرەتاوە وەک بەهاری عەرەبی فەشەلیان هێنا ، ئەو بەهارەی دۆخەکەی زۆر خراپ ئاوەژوو کرد ، وەرە سەیری لیبیا و تونس و ئیفلاسبوونی دەوڵەت و معاناتی ئێستای کۆمەڵگەکەیان بکە و هەروەها سوریا تووشی چ قەسابخانەیەک هات و چ داڕوخانێکی بەسەرداهات !!  من هەوڵنادەم تەخوینی نەوەی «Y » یان نەوەی زێت بکەم کە ناڕەزاییان دەربڕیووە کە مافی خۆیانە ، بەڵام نەوەی زێت  کە نوقمی ناو سۆشیالمیدیا بووە و مانای سەبر و دانبەخۆداگرتن نازانێت  ، چونکە شێوازی ژیانیان خێرایە کە لە سۆشیالمیدیا وەریانگرتووە و ، پێنج خوولەک لە بەکارهێنانی تیک تۆک بەسە بۆئەوەی مرۆڤ لە  دۆخی خەمباریەوە  بچێت بۆ خۆشی و شادی و لەخۆنەویستەوە بۆ خۆبەزلزانی ، ئەوەی لە نیپال ڕوویدا داڕمانی حکومەت بوو کە یەکێک لە هۆکارەکەی قەدەخەکردنی سۆشیالمیدیای کۆمەڵایەتی بوو کە سەرچاوەی سەرەکی هەواڵ و زانیاری گەنجانە .

نەوەی زێت  کە پشت بە تیک تۆک و سناب چات و ئەنسترگرام دەبەستن و خۆیان  وادەبینن کە بەشێکن لە کۆمەڵگای جیهانی و ، ئەمانە شێوازێکی پێشوەختەی دیموکراسیەتی ڕاستەوخۆی ئەلکترۆنی پیادەدەکات ، ئەمە جۆریک لە ڕۆشنبیری بۆ پیادەکردنی دیموکراسیەتی ڕاستەوخۆ لەنێو گەنجانی نەوەی زێت درستکردووە و ، ئەمە گۆڕانێکی کۆمەڵایەتیە کە جیهان لەگەڵ ئەو نەوەیە بەخۆیەوە دەبینێت کە لە جولەی باڵی پەپوولەوە زریانێک لە ئایندەی نزیکدا دروستدەکات ، ئەم گۆڕانە کرانەوەیەکی  فراوانی لەنێو نەوکاندا  ڕەخساندووە بۆ ناسینی کلتوور و ئەزموونی هەمەجۆر و ، بەشداریکردن لە پێکهێنانی هۆشیاری سیاسی و کۆمەڵایەتی کراوەی زیاتر و وەرگرتنی فرەیی ، بەڵام لەبەرانبەردا ئەو کراوەییە نادیسپلینیە    پاشەکشەیەکی بەهێزی  بە ناسنامەی ناوخۆ کردووە  ، بەتایبەتی لەژێر سایەی باڵادەستی گوتاری سنووربڕ و گەشەی هێما ڕۆشبیریە جیهانیەکان ( کەسەکاریگەرەکان ، ناوەڕۆکی تەرفیهی ، بەها تاکەکەسیەکان ) بۆیە دەتوانین بڵێین کە نەوەی زێت لەناو دوانەی ناسنامەییدا  « الازدواجیە الهویاتیە »دا دەژیت ، واتە لەنێو ئینتیمای نیشتیمانیی کە تووشی داخورانی هەنگاو بە هەنگاو و ڕاکێشان بۆ ناسنامەیەکی کراوەی دیگیتاڵی دا دەبێت ، قسەکردن لەسەر نەوەی « Z » قسەکردن نیە لەسەر تەنگوچەلەمە ، بەڵکو قسەکردنە لەسەر ئەو ووزە شاراوەیە کە پێویستی بە سەرپەریشتیکردنێکی زیرەکانە هەیە ، هەموو نەوەیەک پرسیاری تایبەت بەخۆی هەڵگرتووە ، بەڵام ئەو کۆمەڵگایانەی کە سەرکەوتوون ئەوانەن کە وەڵامی ئەو پرسیارانە بە روحێکی کراوە دەدەنەوە ، نەک بە ترس و گومانکردن ، نەوەی زێت پرسیار دەکات با ئێمەی ئەو نەوەیە ئەو بوێریەمان هەبێت گوێبگرین و بەشداربین  ، با کوردستان لەمیانی نەوەی « ئەلفا »وە لاپەڕەیەکی نوێ لە پێکەوەژیانی کۆمەڵایەتی و نوێگەری و عەقلانیەت بکاتەوە ، دەبێت بەشداریبکەین  ، تەنانەت ئەگەر کەمێکیش بێت ، لە چاودێریکردنی ئەم ڕووەکە ، مەترسیەکە لە هەوڵی نەوەی ئێمەدایە بۆ چاندنی جیهانێکی چەقبەستوو لەناو منداڵەکانماندا و هەوڵدان بۆ سەپاندنی پۆڵینبەندیە وشک و برینگەکان بۆ ژیان و بیر و هزر .

وتاری زیاتر

زۆرترین بینراو
توركیا كوژرانی سه‌ربازێكی وڵاته‌كه‌ی له‌ هه‌رێمی كوردستان راگه‌یاند
محه‌مه‌د حاجی مه‌حمود: ئێوه‌ ئه‌وه‌نده‌ موهیمن ئه‌مریكاو ئێران رێكده‌خه‌ن، ئه‌ی بێزه‌حمه‌ت بۆ خۆتان رێكناكه‌ون
سەبارەت بەبڕیارەکەی دادگای باڵای فیدراڵیی عێراق بە "نادەستووریبوون"ـی یاسای ژمارە 21ـی ساڵی ‏‏2003ـی پەرلەمانی كوردستان
حكومه‌تی عێراق: له‌ماوه‌یه‌كی نزیكدا نرخی 100 دۆلار له‌ بازاڕی ره‌شدا بۆ 155 هه‌زار دینار داده‌به‌زێنین
نه‌تانیاهو: له‌ماوه‌ی دو ساڵی داهاتودا رژێمی ئێران ده‌ڕوخێنین
شەپۆلێکی نوێی هێرشی مووشەکی و درۆنی بۆ سەر سعودیە؛ ٤ بریندار لە ڕیاز و زیان بەر دامەزراوەیەکی ئارامکۆ کەوت
رێكخراوی یه‌كڕیزیی رۆژهه‌ڵاتی كوردستان داوای رونكردنه‌وه‌ له‌ سه‌رۆكی هه‌رێم ده‌كات
لە ناو زیندانەوە بۆ ڕیزبەندی پێنج گەورەترین نووسەری مێژووی تورکیا؛ تیراژی کتێبەکانی دەمیرتاش یەک ملیۆنی تێپەڕاند
دڵشاد شه‌هاب: هه‌ندێك له‌ هێزه‌كانی رۆژهه‌ڵات له‌ كاتی جه‌نگدا خه‌ریكی نمایشی سه‌ربازی بون
بەها ئەعرەجی: نەوتی عێراق بە پارێزگاریی ئەمریکا لە ڕێگەی عومانەوە هەناردە دەکرێت و ئێران هاوکارمان نەبووە
© 2026 Awene Online, Inc. All Rights Reserved.
×