کات بۆ مرۆڤی کورد وێنای ئەو بەردە ئاشەیە لە ناوەوە زۆر بە ئەسپاییەوە دەیهاڕێ و بەرەو وێرانگەی شوناسی نەتەوەو پێناسییەوە دەیبات.
دونیای مرۆڤی کورد بە ئاستێک ئاڵۆزکاوە، هیچ بوونەوەرێکی دەرەوەی ئەم دونیایە، توانای کێبڕکێ کردنی لەگەڵ نیە. کێبڕکێ کردن لەگەڵ داڕمانێکی خێرا بە خێرایی با، بە هێزیی هەورە برووسکەو گەورەیی کێوەکان و رووبەری پێ دەشتەکان.
ئینسانی کورد لەگەڵ خێرایی ژیان و تێپەڕینی کاتدا، لێبڕاوانە لە کێبڕکێیەکی پروکێن و سەختدا، بە ناو داڵانەکانی مێژوویەکی ئاڵۆزو خوێناویدا گوزەر دەکات. بێ ئەوەی ساتێک بیر لە گۆڕینی ستراتیژ فەرهەنگی سیاسی و ئاڕاستەو بکەرو کاراکتەرەکانی ناو دونیاو خێراییەکی زەمەن بکاتەوە.
هەلومەرجی ژیان کردنی تاکی کورد بە درێژایی پانتای مێژوو، بریتی بووە لە هەلومەرجی خۆبەدەوەستەدانی کات و چاوەڕوانی کردنی دۆخێکی باشترو زەمەنێکی جوانتر و روودانی رووداوەکوتوپڕەسیاسی و سەربازیەکان و هاتنە پێشەوەی ئەگەرو بکەروهەلومەرج و دۆخە باش و گونجاوەکان و وەستان بە دیار دەرەنجامەکانەوە.
مرۆڤی کورد هەرگیز نەیویستووە خۆی داڕێژەری سەرەکی “ کات” و بونیادی ئامانج و خەونەکان و هێنانە کایەی دۆخە گونجاوەکانی ناو هەناوی مێژوو بێت و هەمیشە لە پەراوێزێکی کرچ و کاڵ و بێ رەنگ و بێ مافدا، بینەری ئاڵوگۆڕەکان بووە. ئەو بیری لای تێپەڕینی کات و گۆڕانکاریە خێراکان نەبووە. هەرگیز نەویستووە لەگەڵ زەمەنی تیژڕەودا بکەوێتە کێبڕکێ و ململانێوەو لە “ کات” بباتەوەو پێشی رووداوەکان بکەویت.
کات بەلای تاکی کوردەوە پێدراوێکی ئاسایی و یاسایی و سرووشتی و گەبجینەیەکی لە بن نەهاتووە. بەڵام لە واقیعدا کات، فۆڕمێکی تری هەژمارکردنی ساتەوەخت و چرکەسات و رۆژان و مانگەکان و ساڵانی تەمەنی نەتەوەیەکی سەرگەردان و بێ روئیاو حازرخۆی ئەمڕۆیە.
کات لە روانگەیەکی فەلسەفیەوە بینراوو مەلموس نیە تا مرۆڤی کورد لە یەکەم نیگادا لەرزە بخاتە گیان و بونیادی بوون و نەتەوەوە. ئەوە جووڵەکانی مرۆڤ و شەوورۆژەکانن پێناسێکی نەبینراو و نامەلموس بە کات دەبەخشن، بۆیەش لەوەتەی کورد هەیە، هەرگیز نەیتوانیوە کات بە هەردوو دیوە فەلسەفی و دونیاییەکەی، بخاتە خزمەت خۆی و پلان و بەرنامە روئیاکانیەوە و سود لە ئامادەییەوە وەربگرێ.
لە رووبەری کایەی سیاسی تاکی کوردو سەرجەمی پێدراوو بکەرانی ناویەوە، ئەوەی ئاراستەی جووڵەو ئاکارە کۆمەڵایەتی و چالاکیەکانی دەکات، هەوڵدانیەتی بۆ تێپەڕاندنی ئەمڕۆو گوزەرکردن بە ناو رووداوەکانیدا. لۆژیکی کار کردن لە هەلومەرجێکی لەمجۆرەدا، لۆژیکی دەسکەوتە مادی و رەمزیە شەخسی و بەرتەسکەکانە نەک هەوڵدان بۆ دروست کردنی فۆڕمێکی کۆگیرو گشتگیری نەتەوەیی و پچڕانی تەوق و بەندە فکری و دونیابینیە بەرتەسک و ماوەبەسەرچووەکانەوە.
ئەو فاکتەرەی لە پانتای کاری کۆمەڵایەتی و کایەی سیاسی ئینسانی کوردا، زۆرترین مەودا دەبڕێ، بڕینی قۆناغەکانی ناهۆشیاری سیاسی ئەم یا ئەو قۆناغ نیە.
بەڵکو گوتارە رەنگاڵەکانی ئایدیۆلۆژیا سیاسیەکان و گوتارەکانی ناو کۆشک و دیوەخانی شێخ و ئاغاو سەرۆک خێڵەکانە.
گوتار لەم کۆنتێکستەدا ( سیاق)، گوتارێکی بزوێنەرو پیرۆزو بە باڵاکراوو ئاسمانی و لەسەرووی گشت لۆژیک و عەقڵانیەتێکە. گوتارێکە هەڵگری هیچ کام لە خەسڵەتەکانی لۆژیک و رۆحیەتی گۆڕانکاری ئەرێنی و گواستنەوەی کۆمەڵگا لە قۆناغێکی پاشاگەردانی بۆ قۆناغی رۆشنگەری نیە.
لەم رووبەرەدا بڕێکی زۆر لە پێکهاتەکانی کولتور و باوەڕە فەرهەنگیەکانی کۆمەڵگا، لە ژێر کاریگەری گەورەی ئەو گوتارانەدان، لە لەنگە بازاڕی پێکهاتەکانی جڤاکدا، کڕیاریان زۆرەو ئاڕاستەی ژیان و کۆمەڵگا دیاری دەکەن و دواجار جووڵەکانی ئەخەنە ژێر کاریگەری و هەژمونی خۆیانەوە.
بە شێوەیەکی گشتی فەرهەنگی سیاسی هەر کۆمەڵگایەک لە ناخی بێ ئاگایی تاکەکانیدا پەنهانە.
تاک لە کۆمەڵگا ئاڵۆزو پڕ لە قەیران و ئاڵنگاری و گێژاوە سیاسیەکان و جەمسەربەندیەکاندا تواناو ویست و رۆحی گەڕان بە ناو داڵانەکانی فەرهەنگی سیاسی و شەن و کەوکردن و شرۆڤە و راڤەیانی نیە. هەر بۆیەش لەم کۆمەڵگایانەدا هەوڵدان بۆ ریفۆڕم و گۆڕانکاری کردن لە باوەڕەکان و کولتوری سیاسی زۆر خاوە.
بێگومان هەر گۆڕانکاریەک لە فەرهەنگی سیاسی کۆمەڵگا، یەکسانە بە گۆڕانکاری کردن لە سەرجەمی ئەو بوارانەی پەیوەستن بە کایەی ژیان و پێکهێنەرو پێدراوەکانی پانتای کۆمەڵگاوە. یا ئەوەتا پێشی دەخەن، یا لە وێستگەیەکدا ئەیوەستێنن و لە جووڵەی ئەخەن.