جیاوازی نێوان دونیای شێتەکان یا بەخشراوەکان لەگەڵ ئەو دونیایەی مرۆڤە ئاساییەکان وێنای دەکەن، بریتیە لەوەی شێتەکان هەرگیز هیوای درۆیین و ساختە بە شتێکەوە گرێ نادەن، دەست گەیشتن پێی لە مەحاڵ بچێت. سەرباری ئەوەش چەمکەکانی ژیان و مەرگ لە خەیاڵدانی شێتەکان و جۆری بیرکردنەوەیان بەرامبەر بە پێدراوەکانی رووبەری ئاڵۆزی کایەی ژیان، تەواو جیاوازە لە مرۆڤە ئاساییەکانەوە. ئەوان ئەمڕۆ لە پێناوی ئەمڕۆدا دەژین و بەیانی و دووبەیانیەکانیش بۆ بەیانی و دووبەیانیەکان تەرخان دەکەن و خەمی نیورۆژو چارەکە رۆژ و دوارۆژو مانگ و ساڵیان نیە.
شێتەکان زەین و خەیاڵ و هزروبیریان لە ئێستایاندا قەتیس ماوەو هیچ پانۆرامەیەکی واقعی هاتووەکانی داهاتوویان لێ دیار نیەو قسەی دەربارەوە ناکەن.
ئەوان نەخشە بۆ دوارۆژی نەهاتوویان دانارێژن. فۆبیاو ترسی گەڵگیرسانی جەنگ و کاولکاری و هەژاری و بێ دەرەتانی و مردنیش شتێک نیە وەک دێوەزمەو تارماییەکی ترسناک، بەردەوام بە دوایانەوە بێت و لە ترسی حەقیقەتی مەرگ و دەست هەڵگرتن لەم دونیا پووچە تەژی هیچووپووچە، دەست بەخۆیاندا شۆڕ بکەنەوەو لە شوێنێکدا بچەقن و قەتیس بمێنن و بکروزێنەوەو دۆخێکی تەواو بێ ئومێدی دروست بکەن.
شێتەکان هەرگیز هێما بۆ شتێک ناکەن نەیانبینیبێ. ئەمان لە ئێستایاندا نقوومی چرکەساتەکانن. ئاسۆی دیدو بینینیان سنووردارەو ئەوەی دەیڵێن و وڕێنەی دەکەن، لە ناخێکی ئاڵۆزەوە سەرچاوە دەگرێ و زۆرجار هەڵگری بڕێکی کەمی عەقڵانیەت و لۆژیک و هەڵوەستە لەسەر کردنە.
هەموو ئەو مرۆڤە ئاساییانەی ڕقیان لە نەخۆشی و مەرگە و بەردەوام لێی ڕائەکەن، هەموو ئەوانەی ناتوانن دەست لە لەزەتەکانی دونیای کاتی هەڵگرن و هەر خەریکی هەڵکڕاندنی دونیا و هاڕینی ناخی کۆمەڵگاو مرۆڤەکانن، ئەوانەن رۆژێک دێت و نەخۆشی و مەرگ و سڕینەوەو بنەوبارەگا تێکنان بەرەو جیهانی ئەبەدی، بەرۆکیان دەگرێ و لە جموجۆڵیان دەخات و پەڕووباڵیان دەکات و ژیانیان بەرەو کۆتا وێستگەی هەناسەدان ڕادەکێشێ و گۆڕستانێکی لاتەریکی ترسناکی بێ ئاووکارەباو لەزەتەکانی دونیای دەرەوەی شار دەبێ بە دوامەنزڵگایان و کەنار دەکەون و لەبیردەکرێن.
مەرگ لە ڕاڤەیەکی کورت و سەرپێیدا، گواستنەوەی رۆحە لە شوێنێکی مەلموسی فیزیکی خۆش یا ناخۆش بۆ مێتافیزیکێکی نامەلموسەوە. گواستنەوەی رۆحێکی ئاڵۆزکاوو تامەزرۆو جەستەیەکی شەکەت و ماندووە بە دونیاو تێرکردنی حەزو ویست و ئارەزووە دورەدەست و خەیاڵاویەکان، بۆ سەرزەمینێکی نادیارو ئەبەدی و هەمیشەیی سەروو خەیاڵەوە.
مرۆڤ لە پانتای ئەم جیهانە ئاڵۆزەدا لە چەشنی گەریدەیەکی بزۆزو دڕدۆنگ و هەڵگری ئومێدو ئارەزووە لەبن نەهاتووە بێ سنوورەکانەوە، هەرگیز ناتوانێ حەقیقەتەکان هەزم بکات و مامەڵەیەکی لۆژیکیان لە تەکدا بکات. تەنانەت بە حەقیقەتی مەرگیشەوە.
بەڵکو لە خراپترین حاڵەتیدا ڕاکردن لە ڕاستیەکان وای لێدەکات لە کاتی بچووکترین نەخۆشی و دۆخی ناخۆش و ئاستەنگەکانی سەر رێگای ژیان، پەلاماری ڕاست و چەپی بدات و کۆمەڵگاو مرۆڤایەتی و ئاسمان و رێسمان و چەپ و ڕاست بخاتە ناو قەفەسی تۆمەت باری و تاوانباری و بەگژداچوونەوەداو ئۆباڵی نەهامەتیەکانی بخاتە ئەستۆی ئەوانیترەوە.
مرۆڤی بێ فکرو بێ لۆژیک و بێ بیرکردنەوەی عەقڵانی، هەمیشە لە کاتی شکست و پەژارەو ناخۆشیەکاندا بەدوای تاوانباری سەرەکیدا وێڵە. چونکەفەزای بێ فکریەکەی، دونیایەکی بەرتەسک و چوارچێوەیەکی سنوورداری وشک و بێ مانای وای بۆ دروست کردووە، هەرگیز نایهەوێ دان بە بە حەقیقەتە مێژوییەکاندا بنێت و شکست و نوشست و نەهامەتی و گرفتەکان و دواکەوتنەکان، بە بەشێکی دانەبڕاو لە خودی ماهیەتی کایەی ژیان و مرۆڤدا بنێت و قەناعەت بە خۆیەوە بکات، ئەو ناتوانێ لێیان ڕابکات و خۆی لێیان بدزێتەوە یا پاساوی ناعەقڵانیان بۆ دابتاشێ.
لە نێوان ئامانجە زۆرەکانی مرۆڤ و دونیاو کائیناتی ناویەوە، خەرەندێکی قوڵ هەیە، هەرگیز پڕ ناکرێتەوە. لە لایەک مرۆڤ دونیا وەک کەرەستەو ئامرازو شوێنگەیەکی ستراتیژی بۆ گەیشتن بە ئامانج و هەواو ئارەزووە شەخسیەکانی وێنا دەکات و لەولاشەوە دونیا، بێ گوێدانە مرۆڤ و بڕیارو ئامانجەکانی، درێژە بە رەوتی بەرەو پێشەوە چوون و ژیان کردنیەوە ئەدات و هیچ مرۆڤ و کائیناتی ناوی بە لاوە گرینگ نین. دونیا لەوەتەی هەیە ئاڕاستەیەکی نەگۆڕی چەسپاوی گرتۆتە بەر و بۆ مرۆڤ و پڕ کردنی حەزو تەماحە لە بن نەهاتووەکانی، بە موو لێی لانادات.
وێناکردنی دونیا بە کەرەستەی خاوی بەخۆرایی و ئامرازێکی هەرزان بایی بێ خاوەنی بەردەست بۆ گەیشتن بە ئومێدو ئارەزووە شەخسیەکان و دروست کردنی ئیمپراتۆریەت و حوکمی ڕەهای هەمیشەیی، وەهمێکی کوشندەو خەیاڵ پڵاوێکی ژەهراوی کردنە فکرو ئەندێشەیە، و ئەشێ ببێ بە ڤایرۆس و پەتای هۆشیاری مرۆڤ لە فەزایەکی فکریی داخراوی کوشندەدا.
هۆشیاری لە ڕاڤەیەکی کورت و سەرپێیدا یەکسانە بە خەبەر هاتنەوە و خۆ تەکاندن لەو فکرو ئایدیاو خەیاڵەی بە درێژایی هەڵکشان و داکشانەکانی رووبەری ژیان و مێژوو، نەیتوانیوە هۆکارێکی یارمەتیدەر بێ بۆ تێپەڕاندنی دۆخی چەقبەستوویی و پێنگاڤ نان بەرەو داهاتوویێکی رۆشنترو مسۆگەرترەوە.
هەروەک هۆشیاری ئەشێ بتوانێ لە دەست نیشان کردنی ئاڕاستەیەکی تری پڕلە مەعریفەو ماناو ئاگایی و رووکردنە پارادایم و گوتارو عەقڵانیەتێک، ئاسۆیەکی رونتر بخاتە بەردەم مرۆڤەوەو هەلومەرجێکی بابەتی نوێ بێنێتە پێشەوەو خاڵی بێت لە ئاستەنگ و کۆسپ و تەنگوچەڵەمە فکریەکانەوە.
دونیابە گشت ڕەمزوڕازو نهێنی و بکەرانی ناویەوە لە چەشنی پێدراوێکی خوایی و ئەمانەتێکی کاتی و کەرەستە و رووبەرێکی فیزیکی بۆ جموجۆڵ و کارو کردارو ژیانکردن و هەوڵدان بۆ ئیدارەدانی کایەی ژیان، ئەو شوێنەیە مرۆڤ هەرچەند بژیت، هەرچۆن بژیت، لە هەربکوێیەک بژیت، هەر ناتوانێ بگات بەسەرجەمی تەماحەکان و ئامانجەکانی و لە شوێنێکدا ئەوەستێنرێت.
لێرەوە حەقیقەتەکانی دونیا و ماهیەتی ژیان و دەرەنجامی کارلێک و ململانێی نێوان مەرگ و ژیان، سەرکەوتن و بن کەوتن، هەژاری و دەوڵەمەندی، گەورەیی و بچوکی، بێ دەسەڵاتی و دەسەڵاتداری، هێزو بێ هێزی، کۆتایی بە خەونەکانی دەهێنن و لە شوێنێکدا پەیوەندی بە جیهانەوە ئەپچرێنن و لەسەر نەخشەی ئەم دونیا پڕ لە جەنجاڵەدا ئەیسڕنەوەو لە پەراوێزێکی بچووکدا ئەیخەنە خانەی فەرامۆشی و لە بیربردنەوەدا.