تەنگ پێ هەڵچنراو  

شۆرش خالید ئاژگەیی
  2026-07-18     45

شۆڕشی تێکنۆلۆجیاو گەشەی خێراو بروسک ئاساو سەرسووڕهێنەری کۆمەڵگا لە رووی چۆنایەتی و چەندایەتی لە پاڵ داهێنانە خێراکانی بواری ئای تی و پلاتفۆڕمەکانی تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان، تا دێت تاکەکانی کۆمەڵگا بە گەورەو بچووکەوە زیاتر ئەخەنە ژێر هەژمون و کاریگەری و کارتێکردندا. 

 

مرۆڤی ئێستا لە چەشنی ئامێرو کەرەستەیەکی هەمیشە بەردەستی ( Online)ی دونیایەکی ئاڵۆزکاوو پڕلە گرژی و سەرتاپا دیجیتالی، تادێت ئاراستەی گۆشەگیری و تەنیایی دەگرێتە بەرو سنوورەکانی کەسێتی خەستتر و دیوارەکانی دەور ژیانی تاکەکەسی بەرزتر هەڵدەچنێ رووەو نارسیزمێکی شاراوەو بیمار هەنگاو دەنێ. 

 

ئینسانەکانی ئێستا بە شێوەیەکی سیستەماتیک بەردەوام لە ژێر کاریگەری تەوژمی شەپۆلەکانی دونیای دیجیتاڵ و لۆگاریتم و ژمارەو میدیا و کۆدەکاندا لە قالب دراون و لە ژێر بۆمبارانێکی خەستدان. ئەو هەژمونەی تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان بەسەر کایەی ژیاندا هەیانە، هێمای دونیایەکە رۆژبەرۆژ زیاتر لە هەرچی هەستوسۆزوخۆشەویستی و  ڕێزو جوانی و پێکەوەییە، دادەماڵدرێ و  بە شێوەیەکی ترسناک، چەمکی “ پێکەوەیی” لە گۆشەیەکی بەرتەسکی رووبەری ژیاندا، تەنگی پێ هەڵئەچێنرێ. 

 

لەم دۆخە ئاڵۆزەدا، مەکینە گەورەکانی رێکلام و پروپاگندەودەسەڵاتی پڕلە هەژمونی ئابوری و بازاڕ و سوودوقازانج و سەرمایەو حوتەکانی ئابوری، بەردەوام لە هەوڵدان،  ئاراستەی فکرو ئایدیاو دونیای مەعنەوی و مەعریفەو بەهاکان بەرەو ئامانجە مەتریالەکانەوە بەرن.   “ دژبەرایەتی پیری” و  “ فۆبیای پیری” و  “ گەنج مانەوە” و ترس لە پیربوون لە چەشنی بیماری و حاڵەتێکی ناسرووشتی و قێزەوەنەوە وێنا بکەن.هاوشانی ئەم دونیا دروست کراوەش، سەنتەرەکانی جوانکاری و فیلەرو بۆتاکس و شێلان و دیسکۆو باڕو مەیخانەو رەقس و سەماخانە لە گەشەسەندندان و توانیویانە دەسکاری سەرجەم ئەو تێگەیشتنە گشتیانە بکەن، تایبەتن بە ژیانی تاکە کەسەکان و  لە رووی مێتۆدەکانی جوانکاری و گەنج مانەوەو شاز بووندا، هەڵگری دەیان  پلان و میکانیزم و رێکلامی پەیامی بازرگانی و بەڵێن و  درۆو چەواشەکاری جۆراوجۆرن. 

 

لەو کۆمەڵگایانەی سیاسەت و سیاسەتبازی باڵی بەسەر هەموو شتدا کێشاوەو سەرجەم کون و کەلەبەرەکانی ژیانی گرتۆتەوەو بیماری سیاسی وەک پەتایەکی کوشندەو بێ چارەسەر،  هەمووانی گیرۆدە کردووە، ئەرکی رۆشنبیران و نووسەرانی هەڵگری دیدی رەخنەییە، زیاتر تیشک بخەنە سەر دیوە کۆمەڵایەتی و تەندروستیەکانی کۆمەڵگا. بەو پێیەی نەخۆشیە پەروەردەیی و کۆمەڵایەتی و هزری و رەفتاریەکانی تاکەکانی هەرکۆمەڵگایەک پێویستی بە دەواو دەرمان و چارەسەری بە پەلەی فکری، رەفتاری و پەروەردەیی و تەندروستی گشتی و دانانی رێکارو میکانیزمە. 

چونکە چەمکی سیاسەت و هەژمون و باڵادەستی بکەرو لێکەوتەکانی کاری سیاسی و فەزای سیاسی،  نەخاسمە لەو کۆمەڵگایانەی تا سەر ئێسقان دووچاری دابەشکاری سیاسی و ئایدیۆلۆژی و ناوچەگەرێتی وململانێ ناکۆتاکان بوونەتەوە، توانای  دەست نیشان کردنی چارەسەری نەخۆشیە جڤاکیەکانی نیەو لەم بوارەدا دەستەوەستان و خاوەن بەڵێنی زۆرو کرداری کەم و روئیای مادیگەرایانە و باڵادەستی فەلسەفەی زیان و قازانجە. 

 

هاوشانی ئەم هەموو گرفتە، زیهنی ئینسانی ئەم سەردەمە بەردەوام لە ژێر تارمایی ترس لە نەخۆشی و مەرگی کتوپڕو لەناکاودا دەژیت.  هەرچەندە مەرگ بەشێکی دانەبڕاوە لە ژیان و درەنگ یا زوو ئەشێت مرۆڤ بنەوبارگەی ئەم دونیایە پێچێتەوەو بەرەو مەنزڵگای ئەبەدی کۆچ بکات، لێ ترس لە مەرگ و ژێرگڵ بوون و چاڵی مەرگ، بۆتە مۆتەکەو شەبەحێکی ترسناک، هەردەم بە دوای مرۆڤەوەیەو لێی جیا نابێتەوە. 

بیماری و نەخۆش کەوتنی جەستە، تەنانەت نەخۆشیە دیجیتالیەکانیش ( وابەستەبوون) حاڵەتێکی شازو دەگمەن و پەڕگیر نین. حاڵەتێکن لێرەن و لێرە نین. لەوێن و لەوێ نین. تارماییەکە لە گەڵماندایە، بەڵام نادیارو پەنهانە و وەک مۆتەکەو دێوەزمەیەکی ترسناک بەدوامانەوەیە. تەنانەت ڕەت کردنەوەشی هیچ لە واقع ناگۆڕێ، حاڵەتێکی نيگەتیڤەو هەمیشە لە حاڵەت و دۆخی ئامادەییدا دەمێنێتەوەو لەهەر ئانوساتێکدا ئەشێت تەنگمان پێ هەڵچنێ و لە پەلوپۆمان بخات. 

 

کۆمەڵگاو تاک لە رووبەری دونیای ئێستادا، بە تایبەت لە جڤاکە دواکەوتووەکاندا، لەهەموو لایەکەوە تەنگیان پێ هەڵچنراوە و لە ژێر هەڕەشەیەکی بە تەوژمدان. لە م دۆخەدا  ئینسانەکان لە ژێر مەنگەنەو مەکینە و فشاری بێ پچڕانی خواست و ئارەزوو و ئایدیاو پێداویستیە دڵخوازە سەرەکیەکانی ژیانێکی ئاسودەو کەم کێشەو  بەڵای بێدادی و  بیماری سیاسەت و نەمانی خزمەتگوزاریە سەرەکیەکاندا، کەوتوونەتە دۆخی مەنگی و بێدەسەڵاتی و بێ مافی و بێ هێزیدا. ژیان لەم سەردەمەدا تاموچێژی نەماوەو لە هەرچی سۆزو خۆشەویستی و بەها جوانە کۆمەڵایەتیەکانە،  داماڵدراوەو لەبەردەم تەوژمی ئاگرێکی بە بڵێسەی نارسیزم و سیستەم و دونیای پرلە فەسادو ناڕێکی و نادادی و ناهەمواری و گرژی و ململانێکاندا ، بە چۆکدا هاتووە. 

وتاری زیاتر

زۆرترین بینراو
راگه‌یه‌ندراوی كۆمه‌ڵه‌ له‌باره‌ی شه‌هیدبونی نۆ پێشمه‌رگه‌یان له‌ هێرشه‌كه‌ی ئێران بۆ سه‌ر زڕگوێزه‌ڵه‌
لانیكه‌م هه‌شت پێشمه‌رگه‌ی كۆمه‌ڵه له‌ زرگوێزه‌ڵه‌ شه‌هیدبون
سی پی تی: ژمارەی سەرجەم قوربانییانی هێرشەکانی ئێران بۆ سەر هەرێم گەیشتە ١٤٤ کەس
وێنه‌و ناسنامه‌ی شه‌هیده‌كانی كۆمه‌ڵه‌: ژماره‌یان بۆ نۆ شه‌هید به‌رزبوه‌وه‌
ئەمریکا 6 پردی ئێرانی بۆردومان دەکات و تاران 4 وڵاتی عەرەبی دەکاتە ئامانج
هێرش كرایه‌ سه‌ر كه‌مپی سورداشی كۆمه‌ڵه‌و دو پێشمه‌رگه‌ برینداربون
دوران کاڵکان: کۆتایمان بەخەباتی چەکداری هێناو نابینە هێزێک کە چالاکیی چەکداری دژی تورکیا ئەنجام بدەین
هێرشەکەی سەر تاسڵوجە بەپێنج درۆن ئەنجامدراوە
سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم: به‌توندی سه‌ركۆنه‌ی هێرشه‌كانی سه‌ر هه‌رێمی كوردستان ده‌كه‌ین
راگه‌یه‌ندراوی وه‌زاره‌ته‌كانی كاره‌باو سامانه‌ سروشتییه‌كان له‌باره‌ی پێدانی كاره‌باو دابینكردنی غاز
© 2026 Awene Online, Inc. All Rights Reserved.
×