تەنگ پێ هەڵچنراو  

شۆرش خالید ئاژگەیی
  2026-07-18     193

شۆڕشی تێکنۆلۆجیاو گەشەی خێراو بروسک ئاساو سەرسووڕهێنەری کۆمەڵگا لە رووی چۆنایەتی و چەندایەتی لە پاڵ داهێنانە خێراکانی بواری ئای تی و پلاتفۆڕمەکانی تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان، تا دێت تاکەکانی کۆمەڵگا بە گەورەو بچووکەوە زیاتر ئەخەنە ژێر هەژمون و کاریگەری و کارتێکردندا. 

 

مرۆڤی ئێستا لە چەشنی ئامێرو کەرەستەیەکی هەمیشە بەردەستی ( Online)ی دونیایەکی ئاڵۆزکاوو پڕلە گرژی و سەرتاپا دیجیتالی، تادێت ئاراستەی گۆشەگیری و تەنیایی دەگرێتە بەرو سنوورەکانی کەسێتی خەستتر و دیوارەکانی دەور ژیانی تاکەکەسی بەرزتر هەڵدەچنێ رووەو نارسیزمێکی شاراوەو بیمار هەنگاو دەنێ. 

 

ئینسانەکانی ئێستا بە شێوەیەکی سیستەماتیک بەردەوام لە ژێر کاریگەری تەوژمی شەپۆلەکانی دونیای دیجیتاڵ و لۆگاریتم و ژمارەو میدیا و کۆدەکاندا لە قالب دراون و لە ژێر بۆمبارانێکی خەستدان. ئەو هەژمونەی تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان بەسەر کایەی ژیاندا هەیانە، هێمای دونیایەکە رۆژبەرۆژ زیاتر لە هەرچی هەستوسۆزوخۆشەویستی و  ڕێزو جوانی و پێکەوەییە، دادەماڵدرێ و  بە شێوەیەکی ترسناک، چەمکی “ پێکەوەیی” لە گۆشەیەکی بەرتەسکی رووبەری ژیاندا، تەنگی پێ هەڵئەچێنرێ. 

 

لەم دۆخە ئاڵۆزەدا، مەکینە گەورەکانی رێکلام و پروپاگندەودەسەڵاتی پڕلە هەژمونی ئابوری و بازاڕ و سوودوقازانج و سەرمایەو حوتەکانی ئابوری، بەردەوام لە هەوڵدان،  ئاراستەی فکرو ئایدیاو دونیای مەعنەوی و مەعریفەو بەهاکان بەرەو ئامانجە مەتریالەکانەوە بەرن.   “ دژبەرایەتی پیری” و  “ فۆبیای پیری” و  “ گەنج مانەوە” و ترس لە پیربوون لە چەشنی بیماری و حاڵەتێکی ناسرووشتی و قێزەوەنەوە وێنا بکەن.هاوشانی ئەم دونیا دروست کراوەش، سەنتەرەکانی جوانکاری و فیلەرو بۆتاکس و شێلان و دیسکۆو باڕو مەیخانەو رەقس و سەماخانە لە گەشەسەندندان و توانیویانە دەسکاری سەرجەم ئەو تێگەیشتنە گشتیانە بکەن، تایبەتن بە ژیانی تاکە کەسەکان و  لە رووی مێتۆدەکانی جوانکاری و گەنج مانەوەو شاز بووندا، هەڵگری دەیان  پلان و میکانیزم و رێکلامی پەیامی بازرگانی و بەڵێن و  درۆو چەواشەکاری جۆراوجۆرن. 

 

لەو کۆمەڵگایانەی سیاسەت و سیاسەتبازی باڵی بەسەر هەموو شتدا کێشاوەو سەرجەم کون و کەلەبەرەکانی ژیانی گرتۆتەوەو بیماری سیاسی وەک پەتایەکی کوشندەو بێ چارەسەر،  هەمووانی گیرۆدە کردووە، ئەرکی رۆشنبیران و نووسەرانی هەڵگری دیدی رەخنەییە، زیاتر تیشک بخەنە سەر دیوە کۆمەڵایەتی و تەندروستیەکانی کۆمەڵگا. بەو پێیەی نەخۆشیە پەروەردەیی و کۆمەڵایەتی و هزری و رەفتاریەکانی تاکەکانی هەرکۆمەڵگایەک پێویستی بە دەواو دەرمان و چارەسەری بە پەلەی فکری، رەفتاری و پەروەردەیی و تەندروستی گشتی و دانانی رێکارو میکانیزمە. 

چونکە چەمکی سیاسەت و هەژمون و باڵادەستی بکەرو لێکەوتەکانی کاری سیاسی و فەزای سیاسی،  نەخاسمە لەو کۆمەڵگایانەی تا سەر ئێسقان دووچاری دابەشکاری سیاسی و ئایدیۆلۆژی و ناوچەگەرێتی وململانێ ناکۆتاکان بوونەتەوە، توانای  دەست نیشان کردنی چارەسەری نەخۆشیە جڤاکیەکانی نیەو لەم بوارەدا دەستەوەستان و خاوەن بەڵێنی زۆرو کرداری کەم و روئیای مادیگەرایانە و باڵادەستی فەلسەفەی زیان و قازانجە. 

 

هاوشانی ئەم هەموو گرفتە، زیهنی ئینسانی ئەم سەردەمە بەردەوام لە ژێر تارمایی ترس لە نەخۆشی و مەرگی کتوپڕو لەناکاودا دەژیت.  هەرچەندە مەرگ بەشێکی دانەبڕاوە لە ژیان و درەنگ یا زوو ئەشێت مرۆڤ بنەوبارگەی ئەم دونیایە پێچێتەوەو بەرەو مەنزڵگای ئەبەدی کۆچ بکات، لێ ترس لە مەرگ و ژێرگڵ بوون و چاڵی مەرگ، بۆتە مۆتەکەو شەبەحێکی ترسناک، هەردەم بە دوای مرۆڤەوەیەو لێی جیا نابێتەوە. 

بیماری و نەخۆش کەوتنی جەستە، تەنانەت نەخۆشیە دیجیتالیەکانیش ( وابەستەبوون) حاڵەتێکی شازو دەگمەن و پەڕگیر نین. حاڵەتێکن لێرەن و لێرە نین. لەوێن و لەوێ نین. تارماییەکە لە گەڵماندایە، بەڵام نادیارو پەنهانە و وەک مۆتەکەو دێوەزمەیەکی ترسناک بەدوامانەوەیە. تەنانەت ڕەت کردنەوەشی هیچ لە واقع ناگۆڕێ، حاڵەتێکی نيگەتیڤەو هەمیشە لە حاڵەت و دۆخی ئامادەییدا دەمێنێتەوەو لەهەر ئانوساتێکدا ئەشێت تەنگمان پێ هەڵچنێ و لە پەلوپۆمان بخات. 

 

کۆمەڵگاو تاک لە رووبەری دونیای ئێستادا، بە تایبەت لە جڤاکە دواکەوتووەکاندا، لەهەموو لایەکەوە تەنگیان پێ هەڵچنراوە و لە ژێر هەڕەشەیەکی بە تەوژمدان. لە م دۆخەدا  ئینسانەکان لە ژێر مەنگەنەو مەکینە و فشاری بێ پچڕانی خواست و ئارەزوو و ئایدیاو پێداویستیە دڵخوازە سەرەکیەکانی ژیانێکی ئاسودەو کەم کێشەو  بەڵای بێدادی و  بیماری سیاسەت و نەمانی خزمەتگوزاریە سەرەکیەکاندا، کەوتوونەتە دۆخی مەنگی و بێدەسەڵاتی و بێ مافی و بێ هێزیدا. ژیان لەم سەردەمەدا تاموچێژی نەماوەو لە هەرچی سۆزو خۆشەویستی و بەها جوانە کۆمەڵایەتیەکانە،  داماڵدراوەو لەبەردەم تەوژمی ئاگرێکی بە بڵێسەی نارسیزم و سیستەم و دونیای پرلە فەسادو ناڕێکی و نادادی و ناهەمواری و گرژی و ململانێکاندا ، بە چۆکدا هاتووە. 

وتاری زیاتر

زۆرترین بینراو
پارێزەرانی سلێمانی هۆشداری دەدەن لە بەسەربازگەکردنی دادگا و داوای گەڕاندنەوەی شکۆی سەروەری یاسا دەکەن
یه‌كێتی و نه‌وه‌ی نوێ: ئاماده‌ین بۆ پێكهێنانی حكومه‌ت له‌سه‌ر بنه‌مای ئیستحقاقی هه‌ڵبژاردن
نه‌تانیاهۆ له‌ سوریاوه‌: زۆر نزیكین له‌ روخاندنی رژێمی ئێران‌
بەغدا ڕێکارەکانی خەرجکردنی مووچەی مانگی هەشتی هەرێمی کوردستان دەستپێدەکات
وه‌زیری به‌رگریی پاكستان: هێرشی حوسییه‌كان بۆ سه‌ر سعودیه‌ رێككه‌وتنی به‌رگریی هاوبه‌ش كاراده‌كات
فڕۆکەیەکی بێ فڕۆکەوان کەشتییەکی هەڵگری دوو ملیۆن لیتر سووتەمەنیی عێراقی کردە ئامانج
رونكردنه‌وه‌ی وه‌زاره‌تی گواستنه‌وه‌ له‌باره‌ی كردنه‌ ئامانجی كه‌شتییه‌كی هه‌ڵگری نه‌وتی عێراق
ئەمریکا مەرجی نوێ بۆ هاوبەشی لەگەڵ بەغدا دەخاتەڕوو: کۆنترۆڵکردنی چەک و ڕووبەڕووبوونەوەی گەندەڵی
پاکستان هەڕەشەى کاراکردنى ڕێککەوتنامەى مەککە دژى حووسییەکان دەکات
بڕیارێکی نوێ لە سەرۆکایەتیی هەرێمەوە؛ ٥١٩ ئەفسەری وەزارەتی ناوخۆ پلەکانیان بەرز دەکرێتەوە
© 2026 Awene Online, Inc. All Rights Reserved.
×