لە چەشنی تارمایی و بوونەوەرێکی نادیار، لە رووبەری دونیایەکی پڕ لە گێژەنگ و ئاڵۆزو نیشتیمانێکی بە رووکەش “ خۆش” و بە ناوەرۆک” ناخۆش”, وێڵ و سەرگەردانین بەدوای هیچدا.
کەسایەتی هەرکامەمان بەرهەمی باڵادەستی و کاریگەری پەروەردەی خێزانی و کۆمەڵگاو سیاسەت و تەوژمی میدیا بە هەموو لقەکانیەوەیە و شوناس لەم گێژاوەدا هەڵگری هیچ کام لە تایبەتمەندیە نیشتیمانی و نەتەوەییەکان نیەو پارەو پەیوەستبوونە سیاسەکان و بڕی سەرمایەو ژمارەی کۆمپانیا بە هەموو هێزەوە، حوکمی فۆڕمگرتنی عەقڵ و مەعریفە و شوناس و نیشتیمانەوە دەکەن.
نائامادەیی هەستی مرۆڤبوون و ئامادەیی گومان کردن لە ماهیەتی ئینسان بوون لە چەقی ئاڵۆزی و دۆخی نەبوونی و بڕان و قڕان و دەیدەم نایدەم و فشار هەژاری و کوێرەوەریەکاندا، تەواو بێ تاقەت و بێ ئیرادەو گێژی کردووین.
هەموو شتەکانی ناو کایەی ژیان و کۆمەڵگایەکی هیلاک و سەرگەردان و دژبەر، ئازارمان ئەدەن. دونیای میدیای کوردی بەهۆی ململانێ و یەکتر قەبوڵ نەکردن و لاساری و کێبرکێ کردن لەسەر وێران کردنی تاکی کورد و داگیرکردنی زهنیەت و فەزای بیرکردنەوەی کۆمەڵگا، بۆتە بارێکی گران و دێوەزمەیەکی رەزا قورس و گەن و هاروهاج. ئەم مەکینە زەبەلاحە بێ پچڕان لەسەر هاڕینی رۆحی کۆمەڵگا و داماڵینی لە جوانیەکان و دابەشکاری جوگرافی بەردەوامە.
زەمەنی تێپەڕ و پێدراوەکانی ناوی، بە قورسایی و هەژمونێکی بێوێنەوە، سەرزەمینی هیواو ئومێدو ئارەزووەکانمان دەخاتە ژێر رکێف و قورسایی خۆیەوەو ناخ و دڵ و دەروونمان دەکێڵێ و رۆحمان هەنجن بە هەنجن دەکا و بێ باکە بەرامبەر ناشرینیەکان، چەوتیەکان و لێکدابڕانەکان و بێدادیە ئەزەلیەکان.
زەمەن لە ئێستایەکی پڕلە دڵەراوکێ و ئاڵۆزدا، کاریگەری ڕاستەوخۆ دەخاتە سەر هەموو کونج و کەلەبەرەکانی ژیانەوە.
زەمەن لە ئێستایەکی بێ شوناسدا هەڵگری هێزێکی گەورەی وێرانکاری و سەرەوژێر کردنی هەموو ئەو شتانەیە، بۆ بەسەربردنی ژیانێکی شایستەو مرۆڤانە و ئاسودەوە پێویستن.
زەمەن و گشت پێدراوە فیزیکی، هێزە دیارو نادیارو مەلموسەکانی ناوی، بکەرو تاعونەکانی ناسیۆنالیزم و پەتای تووندڕۆیی، و ڤایرۆسی بێ باکی و تەماحە شەیتانیە داراییەکان، زۆر بێ بەزەییانە کەوتۆتە گیانمانەوەو لە ئازاردانمان سڵ لەهیچ بەربەستێک ناکاتەوەو کردووینی بە کڕنۆشبەری دونیاو پارەو سامان و دواکەوتنی هەواو هەوەسە لغاوپچڕاوەکانمانەوە.
شوناس بۆ بەشێک لە مرۆڤەکان لەم گێژەنگە ناکۆتایەدا تەنیا پەیوەست نیە بە نیشتیمان و هەموو پێدراوەکانی ناویەوە. بەڵکو گرێدراوە بە گرووپ و دەستەو تاقم و گرووپەکانی ناو دونیای ئایدیۆلۆژیاو سیاسەت و حزبەوە. شوناس لێرەدا ئەو هێزە نیە یەکڕەنگی و یەکپارچەیی نەتەوەیی و نیشتیمانیمان بۆ بەرهەم بێنێ و بە پێچەوانەوە لە چەشنی دامەزراوەیەکی کۆگیر و کۆکەرەوەوەی بەرژەوەندپارێزەوە ئامادەیی نیە و لە ناخی مرۆڤەکان سڕاوەتەوە.
زەمەن و پێدراوەکانی، رووداوەکان، نشوستەکان، شکستەکان، حیکایەتی لێکدابڕانەکان، خێراتر لە هەر هێزێک پیرمان دەکەن و دواجار کۆتایی بە ژیانمان ئەهێنن. هەروەک ئەرەستۆ پێی وابوو، زەمەن هەموو شت وردوخاش دەکات و ئێمە ترسمان هەم لە وردوخاش بوونی خۆمان و هەم لە وردوخاش بوونی خەڵکانی ترە.
زەمەن بە خێرایی جۆراوجۆر بە ناو داڵان و پانتای ژیانمان تێدەپەڕێ و وەک شۆفەڵ دەمانشێلێ و سەرەوژێرمان دەکات. ئازارەنەبڕاوەکان لە درێژکردنەوەی زەمەن، رۆڵێکی گەورەیان هەیە. بەڵام ئەوە ئازارو سەختی و نیگەرانیەکانمانن وامان لێدەکەن بەرامبەر بە ماهیەتی زەمەن، هۆشیار بین و نەگەمژێین و نەکەوینە بەر رەحمەتی فێل لێکردنی بەردەوام و خەیاڵ پڵاوەوە.
دۆخی نالەباری ژیان و ناهەمواریەکان، هەژارترکەوتنی هەژارەکان، بێماڵتر بوونی بێ ماڵەکان، بێ مافتربوونی بێ مافەکان و سەرلەبەری ئەو فاکتەرانەی کۆی ژیانیان خستووەتە ژێر مەنگەنەی فشارەوە وامان لێدەکەن ئەم پرسیارە لە خۆمان بکەین:
ئێمە بەم هەموو فکرو خەیاڵە پەرش و بڵاوەوە چەندی ژیانمان لە ئێستادا دەژین؟ لە کام قۆناغدا گیرمان خواردووە؟ ئۆباڵی ئەم چەقینە لە مێژوودا چیە؟ فاکتەرە پاڵنەرەکان کامانەن؟
ئایا هێشتا گرێدراوی دونیای رابردووین و دڵەراوکێ و خەفەت و ترس و نیگەرانیەکانمان پەیوەستن بە رابردووەوە؟ کێن ئەو بکەرو کاراکتەرو ئەو سیستەمانەی بەرهەمهێنەری ترس و دڵەراوکێن؟ کێن ئەو بکەرو هێزانەی ئامادەیی و تارماییان هیچ گۆڕانێکی جۆری بەسەر دۆخی ژیانماندا ناهێنێ و سەرقاڵی خولانەوەین لە ناو بازنەیەکی بۆشی تاقەت پرۆکێندا.
کام دیوی ژیان لە پرۆسەیەکی بێ بەزەییدا هەم لە جوانی دەخرێت و هەمیش لە دەرەنجامی ململانێ و هاوکێشەو گرفتە هەمیشەییەکاندا بە ئەنقەست سەرەوژێر دەکرێت؟
ئایا پرسەی ئێستامان بۆ رابردووی پڕ لە نەهامەتیەکانی پێشان و پرسەو مەرگەساتەکانی رابردوومانە، یا پەیوەستە بە ترس و نیگەرانیە ناهاتووەکانی ئەمساڵ و ساڵانی داهاتووەوە؟
بڕێکی گەورە لە ترسەکانمان ترسە لە نەمانی ئاسایش، لە نەمانی سادەترین بنەماکانی ژیانێکی شایستەو ژیان کردن وەک مرۆڤێکی خاوەن ماف و خاوەن ئەرک و خاوەن کەڕامەتێکی ناوەکی و زاتی. ترسە لە هەڵتەکانی شیرازەی ژیان، خێزان، کۆمەڵگا، جوانیەکان، بەهاکان و پێکەوەبوونەکان. ترس لە درۆ و ترس لە یەکترو ترس لە باڵادەستی ئەویترو پەراوێزکەوتنمان.
دۆخی ئێستا لێمان دەخوازێ وردتر، هۆشیارانەتر و عاقڵانەتر لە سەرجەمی ئەو رووداوو رەوت و ئاڵۆزی و بکەرو کاراکتەرانەوە بڕوانین، کاریگەری گەورەیان هەیە بەسەر کایەی ژیان و ئێستاو داهاتوومانەوە. بە قسەو گفت و لفت و لێدوانی ئەمی گوماناوی و ئەوی خۆپەرەست و ئەمی نارسیست هەڵنەخەڵەتێین.
مرۆڤی رۆژهەڵاتی لە دایک بوو و بەرهەمی پرۆسە کتوپڕە سیاسی و سەربازی و ئاڵۆزی و گێژەنگەکانی کایەی ژیانێکی ئاڵۆزە. ژیانێک لە سەری سەرەوە تا خواری خوارەوەی بەردەوام لەبەردەم هەڕەشەی زریانە سیاسی و گێژولوکە سەربازی و جەنگە ئابوریەکان و فڕافڕان و گیرفان پڕکردنەکاندایە. ژیانێک بەهۆی قووڵ بوونەوەی کەلێنە کۆمەڵایەتیەکان و بێدادی و بێویژدانی و بێ باکیەکانی جیهانی سەرمەیاداری و کاپیتالیزم و لیبڕالیزم و نیۆلیبڕالیزم و فاشیزم و پۆپۆلیزم و ڕاسیزم، لە ماناو مەفهوم خراوە.
مرۆڤی رۆژهەڵاتی بەگشتی و مرۆڤی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بەردەوام لە ژێر مەنگەنەی دەزگا گەورەکانی میدیاو مەکینە هەژمونگەراکانی شووشتنەوەی دەماغ و بەرهەمهێنانی درۆ گەورەکان و دروست کردنی دونیایەکی ناحەقیقی و فەیک و حیکایەت و ئەفسانە ناڕاست و خەیاڵاویەکانی زادەی تەنگبینی و تەسک بیرکردنەوەی گشتێکی نابەرپرسیاردا، پەروەردە دەکرێ. وێنا کردنی جیهانێکی لەم شێوەیە، جیهانێکە تا دوا پلەکانی بێ بەهاو بێ کەڕامەت کردنی مرۆڤ رۆیشتووە. بکەرانی هەژمونگەراو باڵادەستی پانتای ئەم جیهانەی ئێستا، تەنیا خەونێک لە دەور یەکتر کۆیان بکاتەوە کەلەکەکردنی پارەو سەرمایەیە و هیچ رووداوێکی گەورە ڕایانناچڵەکێنێ.
لە ناو واقعێکی ناجۆری لەمجۆرەشدا مرۆڤگەلێک هەن بە هێزێکی زۆری فکریەوە دژی تەوژمی باوی وێرانکەر دەوەستنەوەو لە میانەی پرۆسەیەکی قورسی “ خودسازی” و “ سایکۆلۆجیدا” رووبەرووی ئیفلیجبوونە فکریەکان دەبنەوە.
پرۆسەی پچڕاندنی تەوق و زنجیری “ مردن لە ناو خود” و لە پانتای سەرزەمین و ناوچەیەکی “ دڕکاوی” و “ ژەهراوی” دا، پرۆسەیەکە، رەنگە بە هۆکاری زاتی و بابەتی یا بەهۆی کاریگەری بەهێزی ئەم یا ئەو تەوژمی کۆمەڵایەتی، سیاسی و ئابوریەوە بکەوێتە ژێر کارتێکردن و کاریگەریەوەو دوابکەوێ. لێ دواجار لە میانەی هەڵکشان و داکشان و کۆڵنەدان و تەسلیم نەبووندا، چرۆ دەکاو بەرەو لوتکەی سەرکەوتن هەڵدەکشێ و سەرجەمی حیکایەت و ئەفسانەو درۆمێژوویی و وەهم و خەیاڵ پڵاوەکان لە مانا دەخات.