مرۆڤ بەگشتی بەرهەمی هزروبیرو ئەندێشەو باوەڕو بۆچوونەکانی خۆیەتی. بەرهەمی کولتورو دابونەریت و دیدگاو هزری زاڵ و هەژمونی چەمکە فەلسەفی و سیاسی و کۆمەڵایەتی و ئایینیەکانە بەسەر فەزای گشتی و ئەو دونیایەی، ئەم بە ناچاری یا بە خواستی خۆی، تیایدا ژیان دەکات لێی نابێتەوە.
مرۆڤ لەم دونیایەی تیایدا دەژیت، هەمیشە بەدوای دۆزینەوەی “ مانا”دا، لە چەشنی گەڕیدەیەکی تینوو لە گەڕان و پشکنین و کنەدایە. بە بێ دۆزینەوەی چەمکی “ مانا”، مرۆڤ بەردەوام لە دۆخێکی تەواو نامتمانەیی و پڕلە دڵەراوکێ و بێ ماناییدا دەژیت و نیگەرانە. نیگەرانە لەوەی کام “ مانا” بووە بە زامن و فاکتەرو ئامانج و هەوێنی ئەو دۆخ و فەزاو دۆخەی تیایدا ژیان دەکات. هەربۆیەش کاتێک مرۆڤ لە میانەی پرۆسەی دۆزینەوەی مانادا، بۆ هەموو پێدراوو شتەکانی دونیاو کایەی ژیان و رەهەندەکانی ناویەوە، مانایەک و مەبەستێک ئەدۆزێتەوە، دەستبەرداری نابێ و تامردن خۆی پێیەوە هەڵدەواسێ و ئەشێ لەم رێگەیەوە پێناس و شوناس و ئاڕاستەی ژیانکردنی خۆی و ئامانج و دوارۆژی دیاری بکات.
چەمکی “مانا”ئەشێت لە باشترین حاڵەتدا ببێ بە کەرەستەیەک و فاکتەرێکی پاڵنەرو زامنکراو، بۆ دیاری کردنی ئاڕاستەی ژیان و ئامانج و چوارچێوەیەک بۆ بەخشینی شوناس و پێناسی مەعنەوی و فکری بە هەموو ئەو شتانەی لە چوارچێوەی کایەی ژیاندا پەیوەندی ڕاستەوخۆیان بە ماهیەتی بوونەوە هەیە.
بەڵام کاتێک مرۆڤ بۆی رون دەبێتەوە، ئەو مانایەی ئەم دۆزیویەتەوە، بەرهەمی دۆزینەوە و داهێنانی خەیاڵی خۆی بووە و لە دەرەوەی مێژوو و رووداوو یاداوەریەکانی ناویەوە لە دایک نەبووە و فۆڕمی نەگرتووەو بەڵکو لە دەرەوە بەسەریدا سەپاوە، دووچاری خەمۆکی و دڕدۆنگی و سەرگەردانیەکی بێ وێنە دەبێت. لێرەدا مرۆڤ ئارامی لێ هەڵدەگیرێ و نەبوونی ئۆقرەیی و دڵنیایی ڕووی تێدەکات. ئەمەش تەنیا لە حاڵەتێک ڕاستە، مرۆڤ لە ئاستێکی هۆشیاری باڵادا بێت و توانای هەڵاوێردکردن و جیاکردنەوەی “ مانا” و “ بێ مانایی” لێ نەسەندرابێتەوەو لە قالب نەدرابێ.
بەگشتی مرۆڤ حەز بە دۆزینەوەی “ مانا”ـیەک دەکات، پێشترو بە ئامادەکراوی خرابێتە بەردەمیەوەو ئەم بە حازری و بێ ماندوو بوون مامەڵەی بکات و دڵی پێیەوە خۆش بێت. چەمکی مانا لێرە دەبێتە ئەو پێدراوە ئامادەکراوەی مرۆڤ پەیوەندی ڕاستەوخۆی لەگەڵ گرێ ئەدات و لە چەشنی ئامانجێکی باڵادا مامەڵەی دەکات. بەڵام ئەم “ مانا” ئامادەکراوو بەرهەمهێنراوە لە دەرەوەی حەقیقەت و واقیعی کۆمەڵگاو فەزای گشتیدا، هەرگیز ناتوانێ لە ئێستایەکی ئاڵۆزەوە، مرۆڤ بەرەو ئاییندەیەکی ئاسوودەو سەقامگیری دەروونی و “ مانادار”ـەوە بەرێت.
بە گشتی دۆخی سایکۆلۆژی و ستراکتۆری فکرو شێوازی مامەڵەی مرۆڤ و رەفتارەکانی پەیوەست بە چەمکی مانا، بە جۆرێکە حەز دەکات مانا هەمیشە بە ئامادەکراوی بخزێتە ناو دونیای خەیاڵ و رووبەری ژیانیەوەو ئەم وەک کەرەستەیەک بۆ تێگەیشتن لە ژیان و فکرو ئەندێشەو ئاڕاستەی ئاییندەوە سوودی لێوەرگرێ. بوونی ئەم ئامادەییەی چەمکی مانا لە ژیانی ئینسانەکاندا، زەحمەت و هەوڵ و کۆششی دۆزینەوەی خودی چەمکی مانا بۆ مرۆڤ ئاسان و رێگاکە هەموارتر دەکاتەوە.
مانا لێرە وێنای مەبەست و ئامانجی دۆخێکی تایبەت یا چرکەساتەکانەو هێما و هەڵگری وەڵامدانەوەی پرسیارێکی بنەڕەتیە:
“بۆ هەر کێشەو گرفتێک تەنیا یەک چارەسەر ئامادەیە، ئەویش بریتیە لە دۆزینەوەی مانای حەقیقی گرفتەکە”.
بێ دۆزینەوەی مانای حەقیقی، چارەسەر کردنی گرفتیش هەر لە قۆناغی “ دۆزینەوەی میکانیزمێکی چارەسەر”ـیدا قەتیس دەمێنێتەوەو بە چەقبەستوویی دەمێنێتەوە.
لە بەرامبەر مانادا، بێ مانایی یا پووچگەرایی، بریتی نیە لە هەستێکی کاتی یا بۆشاییەکی فکری و ئازاربەخش و کوشندە. بەڵکو لوتکەی چەکەرەی سەرقاڵبوونە قووڵەکانی مرۆڤە بە دونیاو پێدراوەکانی ناویەوە. سەرقاڵبوون لێرەدا لە دەرەنجامی بۆشایی نێوان گەڕان بە دوای ماناو بێ هەڵوێستی دونیادا دروست دەبێ و چەکەرە دەکات و چوارچێوەدەگرێ .
مرۆڤ بە گشتی بوونەوەرێکی “ ماناویست” و “ ماناخوازە”. بەلای مرۆڤەکانەوە ژیان تەنیا بریتی نیە لە ئامادەیی و مسۆگەرکردنی ئاسودەیی و ئاسایش و خوشگوزەرانی و تاموچێژ وەرگرتن و خواردن و خەوتن و کات بەسەربردن. بەڵکو مرۆڤ لە رووی سایکۆلۆژیەوە حەزبە دۆزینەوەی مانای ژیان و ئامانج و زانینی نهێنیەکانی ناویەوە ئەکات و نایەوێ تەنیا بە تێپەڕاندنی کاتەکان و چرکەساتەکانەوە سەرقاڵ بێت و ئاژەڵ ئاسا بە خواردن و خواردنەوەو کات بەسەربردن و گەشتوگوزارەوە هێما بۆ مانا بکات.
جیهان و پێدراوەکانی ناوی لە هیچ حاڵەتێک و لە ژێر هیچ بارودۆخێکدا توانای ئەوەیان نیە “ مانا”ـیەکی دڵنیاکەرە شوێن متمانە بە ژیانی مرۆڤ ببەخشن و ئاسۆی دوارۆژی بۆ روناک کەنەوە. لێرەوە ئەگەری هەست کردنی بە “ بێ مانایی” یا “ پووچگەرایی” رەها سەرهەڵئەدات و بۆی هەیە لە خرابترین دەرکەوتنیدا “بێ مانایی” وەک پەتایەکی کوشندە روو بکاتە مرۆڤ خۆیەوەو دەرهاوێشتەکانی ئەم حاڵەتە لە دڵەراوکێ و خەمۆکی و بێ ئومێدیەوە دەربکەون .
هەست کردن بە “ بێ مانایی” یا “پووچگەرایی“ دەرهاوێشتەی نەخۆشی، یا حاڵەتێکی دەگمەنی سایکۆلۆژی و خەمۆکی یا کەموکورتیەکی کەسێتی مرۆڤ یا رووداوێکی گەورەی مێژوویی و وەرچەرخانێکی کۆمەڵایەتی نیە. بەڵکو حاڵەتێکە رەگوریشەی لە ناخی مرۆڤ و کایەی ژیان و دامەزراوەکانی کۆمەڵگاو ستراکتۆری فکری مرۆڤ و ژینگە و کۆمەڵگا و رووداوەکانی ژیان و ئاستی هۆشیاری و فکری و مەعریفی مرۆڤ خۆیدایە.
مرۆڤ هەرچی زیاتر ڕووبەڕووی ماهیەتی چۆنیەتی چەمکی بوون لەم دونیا ئاڵۆزو پڕ گێژەنگەدا بێتەوە، زیاتر بۆی دەرئەکەوێ، مانا شتێک نیە لە شێوەی پێدراوێکی فیزیکی لە دەرەوەی دونیای هزرو فکرەوە چاوەڕوانی دۆزینەوە بێت و ئەم بیدۆزێتەوە. بە پێچەوانەوە چەمکی “ مانا” گەرەکە لە میانەی پرۆسەی ژیاندا بدۆزرێتەوەو پەی بە نهێنیەکانیەوە ببرێت و بزانرێت و پێناسەی بۆ بکرێت.
“ مانا” لە میانەی مامەڵە ڕاستەقینەو ناڕاستەوخۆو رۆژانەییەکانی مرۆڤ و مامەڵەی جیهانی دەرەوەو سەرجەمی شت و پێدراوو دامەزراوە دەرەکیەکانەوە بەرهەم دێت و لە رووبەری خەیاڵدانی مرۆڤ فۆڕم دەگرێ و ئەشێ زۆر فاکتەری ناوەکی و دەرەکی کۆمەڵگا لە دروست بوونو فۆڕم گرتن و هاتنە کایەیدا رۆڵ بگێڕن. لە عەشق، لە میانی ژیانی رۆژانە، کارلێکە جڤاکیەکان، لە کارکردن، لە سیاسەت، ئابوری، وەرزش، هەڵگرتنی بەرپرسیارەتی، بەرهەم هێنان، داهێنان، مامەڵەی ئەوانیتر و کارلێکە رۆژانەییەکان و سەرجەمی چالاکی و جموجۆڵە کەسێتیەکانەوە بەرهەم دێت.
مرۆڤ کاتێک نەیتوانی مانا لە ناو وجودی خۆیدا بدۆزێتەوە، پەنا بۆ پێدراوە دەرەکیەکانی وەک ئایدیۆلۆژیا، حزب وسەرکردە، باوەڕە سەختە کۆمەڵایەتی و ئایینیەکان یا شتێکی تری ئامادەکراوی دەرەکی دەبات. دۆزینەوەی مانا لە رێگەی پەنابردن بۆ ئەم شتانە رەنگە بۆ ماوەیەکی کورت ئارامبەخش بێت و جۆرێک لە ئاسوودەیی دەروونی بە مرۆڤ ببەخشێت، بەڵام هەرکاتێک ئەم فاکتەرە دەرەکیانە دووچاری قەیران، داڕمان، هەڵوەشانەوە یا پوکانەوە بوون، چەمکی “ مانا”ش سیحرو هێزو قورساییەکەی لەدەست دەدات و بۆی هەیە مرۆڤ بخاتە دۆخی قەیران و تەنگژەی دەروونی و نائومێدی و بۆشاییەکی گەورەی سایکۆلۆژی و تەنانەت گۆڕانکاری قووڵی جڤاکی و کەسێتیەوە.
“ مانا” بەخشین بە ژیان و دونیاو رۆتینیاتی رۆژانە، کردەیەکی تاکرەهەند و کتوپڕ نیە. “مانا” لە میانەی پرۆسەیەکی چڕوپڕ و پڕ لە هەڵبەزو دابەزو هەڵکشان و داکشانی درێژخایەنەوە، دواجار گۆشەیەک لە رووبەری هزروبیرو باوەڕو خەیاڵدانی مرۆڤ داگیر دەکات و هاوشێوەی تایبەتمەندیەکی کەسێتی مرۆڤ خۆی، دەبێتە بەشێک لەو دونیاو دیدگایەی مرۆڤی پێ دەناسرێتەوەو دەبینرێ و ئاڕاستەی ژیان و ئامانجەکانی دیاریدەکات.