پوکانەوەی مانا

شۆرش خالید ئاژگەیی
  2026-08-08     74

یەکێک لەو ئاڵنگاریە گەورانەی مرۆڤایەتی لەم سەردەمەدا ڕووبەڕووی بۆتەوە، نیهیلیزمە ( پووچ گەرایی).

زیاد لە هۆکارو فاکتەرێک لە بەرهەمهێنانی پووچ گەراییدا ڕۆڵیان هەیە. هەستی پووچ گەرایی لە خۆیەوەو بە شێوەیەکی خۆرسک دروست نابێت و تەشەنە ناکات. بەڵکو دەرەنجامی پرۆسەیەکی ئاڵۆزەوە، مرۆڤ هیچ مانایەک بۆ کایەی ژیان و پێدراوەکانی ناویەوە نادۆزێتەوەو لە بۆشاییەکی قووڵ و ڕادیکاڵی و چەقبەستووی فکریدا گیر دەخوات. 

هەر ئەم چەقبەستووییە مرۆڤێکی ماندوو، نائومێد، خەمبار، شڵەژاو، دڕدۆنگ و بێ روئیاو فکرو بەرنامەو بێ هەڵوێست و ئامانج بەرهەم دەهێنێ. 

 

گێڕانەوەی مانا بۆ ژیان، بۆ مەرگ، کولتور، سیاسەت، بەها ئەخلاقیەکان، هاوسۆزی، مرۆڤبوون، نەریت، هاونیشتیمانیبوون، نیشتیمانپەروەری، هەڵگرتنی بەرپرسیارەتی، یەکسانی و دادپەروەری، گەورەترین ئاڵنگاریەکانی کۆمەڵگاو مرۆڤایەتین لەم زەمەنەی هەموو شت بەهاکەی لەدەست داوەو دونیای خستۆتە بەردەم دووڕیانێکی سەختی  هەڵبژاردنی بەردەوامیدان بە وێرانی یا بەخۆداچوونەوەو هەڵسەنگاندن و  بەرهەم هێنانەوەی بەهای نوێ. 

 

ئەو کاتەی کۆمەڵگا ڕووبەڕووی قەیرانی ئابوری دەبێتەوە، ئەوە تەنیا دۆخی دارایی هاوڵاتیان نیە ڕووبەڕووی قەیران و تەنگژەو نەبوونی دەبێتەوە. ئەوە تەنیا هەژار کەوتنی توێژە کەمدەرامەت و بێچارەکان نیە، بەڵکو سیستەمی کۆی بەها ئەخلاقی و کۆمەڵایەتیەکان دادەڕمێ و کۆمەڵگا وەک گشتێک، دووچاری دەیان نەخۆشی و سەختی و دۆخی بێچارەیی دەبێتەوە. 

 

لەم سەردەمەدا باڵادەستی کۆمپانیاکان و تەوژم و واقعە ئابوری و سیاسی و ئابوریەکانی دونیا و جەمسەربەندیەکان، بە شێوەیەکی زۆر ترسناک و تراژێدیائاسا بنەماکانی گوزەرانێکی ئاساییان بۆ چینەکانی خوارەوەو مام ناوەندەکان هەڵتەکاندووەو خستوویاننەتە ژێر فشارێکی دەروونی و رۆحی بێ وێنەوە. گۆڕانکاریە خراپەکان ئەوەندە خێراو وێرانکەرن، وابڕوات سیستەمی فیوداڵ و سەرمایەداری جیهانی و کۆمپانیاگەری و  چاوچنۆکی و حووتە بەدمۆڕاڵەکانی ئابوری، بەهاکانی خێزان و  ئەخلاق و یەکسانی و دادپەروەری و بەها ئینسانیەکان لە زاکیرەی کۆمەڵگادا دەسڕنەوەو هەموو کۆمەڵگا دەکەن بە رۆبۆتێکی بۆ رۆح و ئیرادەی کۆنترۆڵ کراوو داتەپیو. 

 

دۆخی ئێستا بە هەموو پێدراوو سەپێنراوەکانی ناویەوە وای لە مرۆڤ کردووە نەزانێ چی ڕاستە و چی درۆیەو چۆن بژیت و چۆن چۆنی ژیان بەرەو پێشەوە بەرێت و بەیانی و دووبەیانی سیستەمە ئابوری و سیاسی و جەمسەرەکانی حووت و سەرمایە  چی بەسەر دەهێنن. 

لێرەوە قەیرانی ئابوری فۆڕمێکی ترسناک دەگرێ و  وردە وردە پەل دەکێشێ بۆ قەیرانی مانا. جاران مرۆڤ مانای لە کایەی ژیانەوە وەردەگرت و ئەیبەخشیە هەندێ لە پێدراوەکانی ناویەوە. بەڵام کاتێک خودی ژیان لە چەمکی مانا دادەشۆرێ و هەموو شت بێ مانا دەبێت، ئەم بێ ماناییە دەگواسرێتەوە بۆ سەرتاپای  رووبەری ژیانەوە. 

ئا لێرەوە ئەم پەتای “ بێ ماناییە”سیاسەت، خوێندن، بڕوانامە، پلان و بەرنامە، هاوڕێتی، کار، کەسابەت، خزمایەتی، گوتار و بەڵێنی سیاسیەکان و سەرتاپای ژیانی مرۆڤەکان دەگرێتەوەو دەیکا بە تۆپەڵە قوڕێکی “بێ مانا“. 

 

ئەمیل دۆرکیم ناوی لەم حاڵەتە نابوو، “ ئانۆمی”، واتە بێسەرووبەری یا گێژاو. ئەو پێی وابوو رەنگە کۆمەڵگا بتوانێ قۆناغی هەژاری و قەیرانی دارایی و ئابوری لە دوورنەودادا تێپەڕێنێ، بەڵام هەرگیز ناتوانێ لە پەتای “ بێ مانایی” و “ گێژاوی فکری” رزگاری بێت. ئەو پێی وابوو مرۆڤ تا توانای هەیە پێویستە رێ لە زاڵبوونی دۆخی “ بێ مانایی” بگرێ، ئەگینا ئەم پەتاو حاڵەتەی “ بێ مانایی”ـیە هەرگیز  یەخەی کۆمەڵگا و بەهاکانی بەرنادات و  بۆی هەیە دواجار بونیادی کۆمەڵگا بەرەو داڕمان و وێران بوونی ناوەکی بەرێت و لە بناغەوە هەڵیتەکێنێ.

وتاری زیاتر

زۆرترین بینراو
© 2026 Awene Online, Inc. All Rights Reserved.
×