ستراتیژی تورکیا لە چەکدانان بە بەشێک لە پەکەکە چییە!؟

شه‌ریف عەلی
  2025-07-12     602

کۆمەڵە ڕۆژنامەنوسێکی دەرباری میدیاکانی پارتیی و یەکێتیی، دەیانەوێ بۆ چەندەمین جار گەلەکەمان بەلاڕێدا ببەن و، جاشبەتاڵی پەکەکە بە پرۆسەی چارەسەری پرسی کورد ناوبهێنن، گوایە نهێنییەکی فەلسەفیی تێدایەو، کەس نایزانێ؛ ئۆجەلان، نێچیرڤان، بافڵ و، ڕۆژنامەنوسە دەربارەکانیان، نەبێ! ئەمە کەرکردنی تاکی کوردە، کە نهێنییەک لەو پرۆسەیەدا هەبێ و، کەس نەیزانێ، ئەوان نەبێ!

 

 پرۆسەی چارەسەریی پرسی کورد، بە دانوستانی فەرمی دەست پێ دەکاو، بەڕێکەوتنامەی فەرمیی و ئاشکرا فۆرمۆلە دەبێ! ئەمەی پەکەکە دەیکا جاشبەتاڵە کە دڵی ئەردۆگان نەرم ببێ و، لێبوردنێکی گشتیان بۆ دەربکا! شۆڕشگێڕ نابێ بپاڕێتەوەو قبوڵی بکا کە بە تاوانبار و تیرۆریست بزانرێ و داوای عەفوکردن بکا، ئەگینا؛ دەیسەلمێنێ کە ئێستا خۆفرۆشە و پێشتریش تیرۆریست بوە!

 

ئەم ڕۆژنامەوانە دەربارانەی کەناڵە نەوتییەکان، هەر لە باخەوانەکان، بۆ ڕۆژهەڵاتییەکان، بڵندگۆی میت و، ئیتلاعاتن لەسەر شاشەی کەناڵەکانی یەکێتیی و پارتیی. چونکە ئەمانە ئەم جاشبەتاڵەی پەکەکە، بە پرۆسەی چارەسەربونی پرسی کورد لەقەڵەم دەدەم و، تاکەکانی نەتەوەکەمانی پێ فریو دەدەن!

 

ڕونە، داڕوخانی بەرەی مقاومە، گورزێکی کەمەرشکێن بو لە پەکەکە. چونکە دەمێک بو  ئەندامی ئەو بەرەیە بو. حافیز ئەسەد، کە لە شەڕپێکردنیان دژی ئیسرائیلەوە، پەکەکەی پەروەردە کرد. بۆیەشە، داڕوخانی بەرەی مقاومەی جاران، وای لە پەکەکە کرد؛ تەسلیمی خواستەکانی تورکیای باوکی ئێستای ببێ و، لە ئێرانی باوکی پێشوی دوربکەوێتەوە. چونکە فێرکرابو کە بە پشتیوانی داگیرکەران نەبێ؛ شەڕی پێ ناکرێ! بەڵام تورک و، فارس، زۆر لە سەرانی پەکەکە و، یەکێتیی و، پارتیی، زیرەکتر و سیاسەتزانترن. دەزانن چی دەکەن و بۆچییش وا دەکەن! دەزانن پەکەکە و یەکێتیی چ مەرامێکیان هەیە کە ئەم هەنگاوە دەنێن و، ئەوانیش چ ئامانجێکیان هەیە کە بەسەر پارتیی، یەکێتیی و، پەکەکەی بێنن!!

 

هێزگەلی وەک پەکەکە، یەکێتیی (حافیز ئەسەد) و، ئیسلامییە سیاسییەکان، کە داگیرکەران دروستیان کردون، بە نەمانی ئەو داگیرکەرانەی دروستکاریانن، ئەمانیش جاشبەتاڵی لێ دەکەن و، توانای مانەوەو خۆڕاگرییان نییه!

 

بۆ نمونە، نەمانی ئەسەد و داڕوخانی بەرەی مقاومە وایکرد: پەکەکە تەسلیمببێتەوە بە تورک بە مەرجی ئەوەی لێبوردنی گشتییان بۆ دەربکرێ. ئەندامێکی مەڵبەندی هەڵەبجەی یەکێتیی پێی وتم: "ئەو ڕۆژانەی ئیسرائیل لە ئێرانی دەدا، سەردانی هەر بەرپرسێکی خۆمانم دەکرد؛ وەک پرسەبار بێتاقەت بو. چونکە نەمانی ئەم ڕژێمەی ئێران بۆ یەکێتیی خراپە!".

 

واتە: کاتێک هێزە کوردییەکان لەلایەن داگیرکەرانەوە دروست کرابن و، ستراتیژی خۆیان بەستبێتەوە بە داگیرکەرەکەوە، لە نەمانی داگیرکەرەکەی دروستکار یان ئاڕاستەکاریان دا؛ دەکەونەسەر ئەژنۆو تەسلیم دەبن.

 

پرسی کورد، له کەمترین خواستی دا؛ پرسی خودموختاری یان فیدراڵییە، لە ڕوی جوگرافییەوە، بۆ هەر بەشێکی کوردستان!

 

ئێستا ستراتیژی تورکیا-ئێران لە ڕێی [جاشبەتاڵ]کردن بە بەشێکی پەکەکە ئەوەیە: پرسی کورد لە داواکاری خودموختاریی-جوگرافیی، یان فیدراڵیی-جوگرافییەوە، بگۆڕن بۆ؛ داواکاری مافی هاوڵاتیبون و خوێندن بە زمانی کوردی!

 

واتە: لەئێستادا ستراتیژی تورکیا (کە ئێران، عێراق و، سوریاش لێی فێر دەبن!!!)، ئەوەیە: خواستی فیدراڵیی-جوگرافیی لە بزوتنەوە کوردییەکان داببڕن و، داواکاریی خوێندن بە زمانی کوردیی و مافی هاوڵاتیبونی یەکسان، بێننە ڕۆژەفەوە.

 

تورک هەڵدەستێ ئۆجەلان، دەمیرتاش، سەلاحی بەهادین، عەلی باپیر، عەلی قەراخیی و، عەباس وەلییەکان بۆ ستراتیژەکەی بەکاردێنێ. 

 

نێچیرڤانیش، لە ڕێی باخەوانەکان و، ڕۆژهەڵاتییە میدیاکارەکانی ڕاوێژکارییەوە، لەخشتەبراوەو، بیری لای مامەڵە ئابوریی و بازرگانییەکانیەتی لەگەڵ تورک دا!!

 

 ڕونە ئێران هەرچی وت: بافڵیش هەر ئەوە دەکات. واتە: بونی یەکێتیی بۆ ستراتیژی پرسی نەتەوەیی-کوردیی، نییە! بۆیەشە سەرکردەکانی پارتیی و یەکێتیی، بەبێ ئەوەی هۆشیاری قۆناغەکە بن، یان لەبەر ئەوەی ئامانجیان تەنیا مەمەڵەی بازرگانییە لەگەڵ تورک و فارس، بەم پیلانەی تورک: لە ستراتیژدا قەوارەکەی خۆیانیشی پێ دادەڕمێنن!

 

واتە: هەمان ئەو ستراتیژەی تورکیا هەیەتی بۆ پرسی کورد، کە بریتییە لە وەلانانی داواکاری فیدراڵیی-جوگرافیایی، ئەوەتانێ عێراق و سوریاش لە هەمان تەوقیت دا دەیگرنەبەر. 

 

بەغدا پەیتا-پەیتا موچە نانێرێ و، دەیەوێ ئەویش، وەک تورکیا، تەنیا بە مافی [بەناو!] هاوڵاتیبونی یەکسان و خوێندن بە زمانی کوردیی؛ قەوارەی فیدراڵیی-جوگرافیی هەرێم هەڵبوەشێنێتەوە، یان وابکات خەڵکی هەرێم هەمان خواستیان هەبێ!!

 

سوریاش لەسەر هەمان ستراتیژ دەڕوات بەرانبەر بە هەسەدە کە فیدراڵییەتیان پێ نەدات.

 

 ئێرانییش لەڕێی [ئاخوند خالید عەزیز]یی دەمبازەوە، دەیەوێ هەمان ستراتیژی تورک لە دژی خۆرهەڵاتی کوردستان بگرێتەبەر. 

 

واتە: ئەم ستراتیژەی تورکیا، کە پەکەکە پێی دەڵێ: پرسی چارەسەری دۆزی کورد، مەبەستەکە تێیدا: لێدانە لە داخوازی خۆبەڕێوەبردنی-جوگرافیایی بۆ کوردو، ئەگەر نێچیرڤان و بافڵ بەزویی بەخەبەرنەیەنەوە؛ لە داهاتوش دا، کاریگەری لەسەر فیدراڵییەتی باشور و، خواستی فیدراڵییەتی خۆراوای کوردستانیش، دەکات!

 

بەو مانایەی ستراتیژەکەی تورکیا دابڕانی پرسی کوردە لە هەمو بەشەکان لە داواکاریی: فیدراڵیی-جوگرافیی، یان خودموختاریی-جوگرافیی. 

 

ئەم پیلانەی تورکیا لە جاشبەتاڵ پێکردنی بەشێک لە پەکەکە، کاریگەری لەسەر عێراق، سوریاو، ئێرانیش دەکات، کە بەهەمان میکانیزم هەوڵی تواندنەوەی کورد لە دەوڵەتە ئیمپریالیستییەکانیان بدەن.

 

پەکەکە، بەداڕوخانی بەرەی مقاومەی باوکی پێشویان، باش دەزانن کە ناتوانن لەڕوی ستراتیژییەوە ڕێ لە ڕوخانی ئەم ڕژێمەی ئێران بگرن. بۆیەشە لە ڕێی ئاخوند-کومونیست سەلاحی دەمیرتاشەوە، بەردەوام ڕایدەگەیەنێ: "ئامانجیانە بەهۆی پرۆسەی [ئاشتییەوە!] سنورەکانی تورکیا مەزنترو بەرفراوانتر بکەن!". قسەکەشی ڕاستە، چونکە پەکەکە هۆکاری هێنانی تورکیابوە بۆ ویلایەتی موسڵ و عەفرین!! 

هەوڵی لەوەش زیاتری پەکەکەییەکان بۆ مەزنتر و بەرفراوانترکردنی سنوری تورکیایان، ئەوەیە: داواکاریی فیدراڵیی-جوگرافیی لای جوڵانەوە نەتەوەییەکانی گشت بەشەکانی کوردستان بسڕنەوە، یان جێبەجێکردنی بکەنە مەحاڵ. بەوەش [پرۆسە]ی ئاسمیلاسیۆن و تواندنەوەی کورد بە دەستی ئیمپریالیزمی تورک، ئیمپریالیزمی فارس و، ئیمپریالیزمی عەرەب، خێراتر و ئاسانتر دەکەن!

 

هەمو هێزە کوردییەکانی تری دروستکراوی داگیرکەران، بە کۆمەڵەکانی ئێران، یەکگرتوی سەلاحی بەهادین و، کۆمەڵەی ئاخوند عەلی باپیر، پشتیوانیی لەو جاشبەتاڵییەی پەکەکە، دەکەن! هەمێشەش بەڕونی سەلماوە کە چەپی ساختەی کورد و، ئیسلامی سیاسیی کورد، دروستکراوی داگیرکەرانی کوردستان بون و، هەن!

 

لێرەدا دەبێ ئاماژە بە وتەیەکی مەسعود بارزانیی، سەبارەت بەم پرسە، بکەم. 

بەپێچەوانەی مەسعود، کە بەردەوام دەڵێت: "دە ساڵ ئاشتیی باشترە لە سەعاتێک شەڕ"، پێموایە: "شەڕکردن دژی داگیرکەران و، چەکداربون بۆ کورد؛ لەهەڵمژینی هەوا، گرنگترە!". 

چونکە لە ڕوی ستراتیژی سیاسییەوە، لە هەندێک حاڵەت دا؛ شەڕ لە ئاشتی گرنگترە. بەتایبەت لەو حاڵەت و تەوقیتانەی ئەوەی بە شەڕ بەدەست دێ، بە ئاشتی بەدەست نایەت!

 

بۆیەشە لە زانستی ستراتیژ دا، شەڕ گرنگییەکی تایبەتی لە حاڵەتە پێویستەکان دا بۆ ئاسایشی نەتەوەیی، باڵادەستیی و، بەرفراوانبونی نیشتیمان و دەسەڵات، هەیە. کە ئاشتیی ناتوانێ بەدەستیان بهێنێ! 

هەربۆیەشە، هەندێکجار دەبێ؛ شەڕ بخولقێنی! بۆ نمونە، پارتیی و یەکێتییش بە شەڕ نەبێ؛ لە دەسەڵات ناڕۆن! ئەگەر ڕێکخستنێکی چەکداری یەکێتیی بکاتە ئامانج، پاشان بە هەمان میتۆد پارتییش لە دەسەڵات دەخرێ! بەڵام ڕونە ئەوە بە ئاشتیی و دیموکراسیی بە دەست نایەت.

 

نمونەیەکی تر دێنمەوە، ئەگەر زۆرینەی سەرکردەکانی پارتیی و یەکێتیی، دز و خائینی نەتەوەیی، نەبونایەو، بەدرێژایی ئەم سی ساڵە هێزێکی پێشمەرگەی نیشتیمانیی تۆکمەیان بە تەکنەلۆژیای جەنگیی پەروەردە بکردبایە، ئێستا لە بەرانبەر بەغدا، باشترین بژاردە ئەوەبو، کە: چل و هەشت سەعات بۆ بەغدا دابنێن گەر موچە نەنێرێت، ئەوا ئەمانیش موسڵ، کەرکوک و، خانەقین، ڕزگار دەکەنەوەو، مادەی سەدو چل جێبەجێ دەکەن!

 

بەڵام مادەم ئەمان، داردەستی داگیرکەرانی ترن و، داغانن لە دزی و گەندەڵیی دا، عێراقیش حسابیان بۆ ناکات. ئەگینا گەر هێزی پێشمەرگە یەکدەست بوایە: یەکێک لە باشترین بژاردەکانی ئێستا بەرانبەر بە موچە نەناردنی بەغدا، هەڕەشەی جێبەجێکردنی ماددەی سەدوچلە لەڕێی هێزی پێشمەرگەوە!

 

ئەوەش زیاد دەکەم، لەم ستراتیژەی تورکیا-ئێران کە کۆتاییهێنانە بە خواستی فیدراڵیی-جوگرافیی لای جوڵانەوە کوردییەکان، تەنیا بەشێکی پەکەکە بەکاردێنن. چونکە تورکیا-ئێران [بەڕێکەوتنی نهێنیی!] بەشێکی پەکەکە بۆ پرۆژەیەکی تریان دژی بزافی ناسیۆنالیزمی کورد، دەهێڵنەوە.

 

گرنگە، نێچیرڤان و بافڵەکان، لە شیکاری [خەوی کەروێشکانە!!]ی باخەوانەکان و ڕۆژهەڵاتییە میدیاکارەکانیان، بەخەبەربێن و، لەم پیلانەی ئەردۆگان-ئۆجەلان بۆ لێدان و داڕمانی فیدراڵیزمی-جوگرافیی بۆ هەر بەشێکی کوردستان، بەخەبەربێنەوە. چونکە ئەوە وا دەکات عێراق، سوریاو، ئێرانیش، هەمان ستراتیژی ئەردۆگان-ئۆجەلان دژی فیدراڵیزمی-جوگرافیی بۆ کورد لە باشور، خۆرهەڵات و، خۆراوای کوردستان، بگرنەبەر!!

 

با هەمیشە ئەوەشمان لە یاد بێ، پەت-پەتێن و، خۆ خستنە بەرەی ئەردۆگان، لای مۆساد و سی-ئای-ئەی حسابی تری بۆ دەکرێ و، ڕەفتاری شێخ مەحمود ئاسا دوبارە مەکەنەوە! ئەوەتا ترەمپ هەستاوە کەسێکی کردۆتە نوێنەری خۆی بۆ خۆرهەڵاتی ناوەڕاست کە بە ڕەسەن؛ عەرەبی فاشیستەو، دژی فیدراڵییە! ئیتر با ئەوەش بوەستێ کە دنیا دەزانێ: یەکێتیی و پارتیی ناشیرینترین نمونەی حوکمڕانییان پێشکەش کردوە.

 تەنانەت لە ڕوی ستراتیژیشەوە دوای ڕوخانی ئێران، ئیتر نێچیرڤان ئەو گرنگییەی بۆ تورکیا نامێنێ!! بۆیەشە، ئەم ستراتیژەی ئەردۆگان هەڕەشەیە بۆ فیدراڵیەتی باشور. بەپێچەوانەشەوە: فیدراڵییەتی هەرێمی باشوری کوردستانیش سەرەنجام هەر هەڕەشەیە بۆ پرۆژەی تورکیا و ئێرانی [ئێستا و، داهاتو]! 

کەوابو، خۆتان مەخەنە سەبەتەی ئەردۆگانەوە!! وەک ئۆجەلان فریو مەخۆن! بەوشێوەیە گرنگی بەم بەناو پرۆژەی چارەسەرییە مەدەن؛ هەتا تورکیا ئامادە دەبێ لە دەستوری تورکیا دان بە مافە نەتەوەییەکانی کورد لە باکوری کوردستان بنێ لە فۆرمی خودموختاریی دا. ئەگینا ئەمە فریودانە!!

 

وتاری زیاتر

زۆرترین بینراو
راگه‌یه‌ندراوی كۆمه‌ڵه‌ له‌باره‌ی شه‌هیدبونی نۆ پێشمه‌رگه‌یان له‌ هێرشه‌كه‌ی ئێران بۆ سه‌ر زڕگوێزه‌ڵه‌
لانیكه‌م هه‌شت پێشمه‌رگه‌ی كۆمه‌ڵه له‌ زرگوێزه‌ڵه‌ شه‌هیدبون
سی پی تی: ژمارەی سەرجەم قوربانییانی هێرشەکانی ئێران بۆ سەر هەرێم گەیشتە ١٤٤ کەس
وێنه‌و ناسنامه‌ی شه‌هیده‌كانی كۆمه‌ڵه‌: ژماره‌یان بۆ نۆ شه‌هید به‌رزبوه‌وه‌
ئەمریکا 6 پردی ئێرانی بۆردومان دەکات و تاران 4 وڵاتی عەرەبی دەکاتە ئامانج
دوران کاڵکان: کۆتایمان بەخەباتی چەکداری هێناو نابینە هێزێک کە چالاکیی چەکداری دژی تورکیا ئەنجام بدەین
هێرش كرایه‌ سه‌ر كه‌مپی سورداشی كۆمه‌ڵه‌و دو پێشمه‌رگه‌ برینداربون
هێرشەکەی سەر تاسڵوجە بەپێنج درۆن ئەنجامدراوە
سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم: به‌توندی سه‌ركۆنه‌ی هێرشه‌كانی سه‌ر هه‌رێمی كوردستان ده‌كه‌ین
راگه‌یه‌ندراوی وه‌زاره‌ته‌كانی كاره‌باو سامانه‌ سروشتییه‌كان له‌باره‌ی پێدانی كاره‌باو دابینكردنی غاز
© 2026 Awene Online, Inc. All Rights Reserved.
×