ئامانجەکانی ئەمریکا-ئیسرائیل لەم ئاگربەستە چییە!؟

شه‌ریف عەلی
  2026-04-09     512

 دکتۆرا لە دبلۆماسیەتی نێودەوڵەتی بەریتانیی

 

تا ئەم ئاگربەستە، ئەگەر بە ئامار هەڵسەنگاندن بکەین، ئێران زۆر لە [بونیەتەکانیی و بژاردەکانی] ی لەدەست دا، لەوانە:

 

١-ڕێبەرەکەیان و زۆرینەی سەرکردەو فەرماندەکانیان لەدەست دا. دانانی موجتەبا کە تەنیا پاسداران لەپشتییەوە بو، پڕوپاگەندەی ئەو کتێبانەی ئێرانییەکانی سەر بە دەسەڵاتی لەسەر (شۆڕشە ئیسلامی!)یەکەیانی پوچکردەوە، کە لە ویلایەتی فەقهێکەیاندا؛ کوڕ نابێتەوە بە جێگری باوک. نمونەشیان بە کوڕەکەی خومەینیی دەهێنایەوە لە جێنەگرتنەوەی باوکیی دا. ئەمەش دیسانەوە تەڵزمێکی دیکەی نێو ململانێی ناوخۆی ڕژێمەکە زیاد دەکات.

 

٢-پرۆکسییەکانی ئێران داغان کراون.

 

٣-ئابوری ئێران هەم داغان بوە (بە بۆمباران) و، هەم خکێنراویشە (بە گەمارۆ!)!

 

٤-ڕژێمی ئێران؛ زۆرینەی کارگەکانی بەرهەمهێنانی درۆن و موشەکی لەدەستداوە کە تەمەنێکە ئابوری ئێرانی خستۆتە خزمەتی دروستکردنیانەوە.

 

٥-تاقیگاکانی وزەی ئەتۆمیی ئێران داغانکراون، کە زەمەنێکە بودجەی ئێرانیی بۆ تەرخانکراوە.

 

٦-دەیان پرد و ڕێگاوبان و هێڵی ئاسن و ئاپارتمانی وێرانکراون، کە زۆری دەوێ بۆ بنیادنانەوەیان.

 

ئەوەی بۆ ئێران سەلما کە کاریگەرە:

 

١-گرنگترین چەکی بو، ئەویش؛ داخستنی تەنگەڕێی-ئاوی هورمز بو. ئەمە وایکرد؛ ئەوروپییە فۆلۆوەرەکانی ئێران؛ نوزە نوزیان دەستپێبکات و، هێرشی میدیایی گەورە بکەنەسەر ترەمپ-نەتەنیاهۆ. ئەڵبەتە وڵاتانی ئەوروپیی هەمو ئەو تیرۆریستانەشیان ڕاستەوخۆ یان ناڕاستەوخۆ بەهۆی مامەڵەکردنی بازرگانیان لەگەڵ ئێران ئازاد کردوە کە (قاسملو، شاپور بەختیار و هتدیان) تیرۆر کردوە. تەنانەت دوای چەند ساڵێک ئەوانەی تیرۆری شەرەفکەندیشیان کرد؛ هەر بەرەڵا کران. ئەگەر بە ئاماریش ناسنامەی تەواوی کردە تیرۆرییەکان لە ئەوروپا وەربگرین، جگە لەوەی قاسملو کە خودی کاربەدەستانی ئێران ئەنجامیان دا، لە ٪٩٥ ی تیرۆرکردنەکان لەڕێی ئەندام و لایەنگرانی حیزبوڵای لوبنانییەوە لە ئەوروپا ئەنجام دراون. ئەم داتایانە دەیسەلمێنێ: وڵاتانی ئەوروپیی هەمو شتێکیان لە ئێران قبوڵ کردوە لە پێناو بازرگانیی نەوت و گاز دا. تەنگەڕێی-ئاویی هورمز کە لە ٪٢٠ ی نەوتی جیهان بەوێدا تێدەپەڕێ، دەکاتە داخستنی گواستنەوەی حەوت ملیۆن و نیو بەرمیل نەوتی [ڕۆژانە] بۆ جیهان.

 بەپێی ڕاپرسی دامەزراوەکانی ئەمریکا، بەم هۆیەوە لە ٪٦٩ ی ئەمریکییەکان پێیانوایە: داخستنی تەنگەڕێی-ئاویی هورمز دەبێتەهۆی هەڵاوسانی نرخی گاز لەسەر ئاستیی جیهان بەگشتیی. ئەم ئاگربەستە دەشێ مەبەستێکیشی دابەزاندنی نرخی نەوت و گاز بێ بۆ ماوەیەکی کاتیی، بەتایبەت ماوەیەکی تر هاوین دێ و، خواست لەسەر نەوت و گاز کەم دەبێتەوە!

 

٢-پرسێکی تر کە لەم جەنگەدا بۆ ئێران سەلما: ئۆپۆزسیۆنی ئێرانیی هیچ نەبون. تەنانەت زۆرینەی ئۆپۆزسیۆنە کوردەکەش؛ شۆڕشگێڕ نەماون. ئەتوانرێ بوترێ: لە پاش قاسملو؛ زۆرینەی سەرکردەکانی خۆرهەڵاتیی کوردستان شۆڕشگێڕ نەبون و نین. ئەم ماوەیە سەلما؛ کوڕی شا کە خەریکی فێربونی شێوازەکانی دانسە لە ئەمریکا، ئەگەر ئێسقانێک بۆ هەندێک لە سەرکردەکانی خۆرهەڵاتیی کوردستان فڕێ بدات؛ بە هەر چوار پەلیانەوە خۆیانی بۆ فڕێ دەدەن! ئەوە ڕێک لاساییکردنەوەی ئۆپۆرتۆنیستانەی سەرکردەکانیی پارتیی و یەکێتییە، کە کێبرکێی پۆستوەرگرتن لە خەیاڵێان دەکەن. لەکاتێکا هێشتا فەرهودیی و شڕەخۆری دەستی پێنەکردوە! 

 

کورد لە خۆرهەڵاتیی کوردستان پێویستی بە دروستکردنی کەسێتیی تاکی شۆڕشگێڕە. هێزەکانی خۆرهەڵاتیی کوردستان و، تەنانەت پارتیی و یەکێتییش؛ دەیانەوێ تاکەکانی خۆرهەڵاتیی کوردستان بکەنە مشەخۆر، هەلپەرست و بەرژەوەندیپەرست. بەوە وا دەکەن؛ پرسی خۆرهەڵاتیی کوردستان لە بەرانبەر قەومی فارس دا پاشەکشەی گەورە بکات! 

بۆیە سەرکردەکانی خۆرهەڵاتیی کوردستان [دەبێت] تاکە خەم و ئامانج و ستراتیژیان: بەرژەوەندی گشتیی نەتەوەکەیان بێت، نەک هی خودیی و حیزبیی! بەوە پرسەکە دەبێتە قوربانیی خود و حیزبایەتیی!

 

گەر توێژەرێک لە سەرکردەکانی خۆرهەڵاتیی کوردستان بپرسێت: ستراتیژتان چییە بۆ لوڕستانی کوردەواریی، لەوەڵامدا ڕەنگە پێی بڵێن: ها ئەوە ئەڵێی چیی!؟

 

گەر توێژەرێک لە سەرکردەکانی خۆرهەڵاتیی کوردستان بپرسێت: ستراتیژتان چییە بۆ ئەوەی کۆپی پارتیی و یەکێتیی نەبن: لەکاتێکا بەکردەوە زۆرینەی هێرەکانیان سەلماندویانە، نەک هەر کۆپی پارتیی و یەکێتیین؛ بگرە زۆریک لە سەرکردەکانیان پیاوی مناڵی سەرکردەکانی پارتیی و یەکێتییشن! دەی تۆ وابیت: چۆن ململانێی نەتەوەییت لەگەڵ فارسەکان، بەو زیرەکیی وفێڵزانییەیانەوە؛ پێ ئەکرێت. 

بۆ نمونە، حیزبیان هەیە تەرخانە بە یەک خێزان. کۆمەڵەی (حاجی شێخ عەوڵای ئاغای موهتەدی ئاغای دیبوکری)، تەرخانە بۆ خێزانی ئاغاکانی دیبوکری کە (موهتەدی، ئیلخانیزادەو، عەلیار)ن، هەموشیان ئامۆزان. بەڵام لەبەر ئەوەی باپیرەیەکیان خیانەتی بە قازی محەمەد کرد؛ بۆیە ئامۆزاکان نازناوی خۆیان لەیەکتر جیاکردەوە! لە مێژودا تەنیا لەناو کورد دا سەدبارە بوەتەوە؛ "ئەگەر خیانەتیی نەتەوەیی بکەیت یان سیخوڕی چەند سەرە بیت؛ دەبیتە سەرکردە!".

 

دەیانجار لە بابەتەکانم بە تێفکرینی ستراتیژی، ڕونمکردۆتەوە، کە ستراتیژی ئەمریکا-ئیسرائیل بریتییە لە: "ڕوخاندنی ئەم ڕژێمەی ئێران"و، ئۆپەراسیۆن دوای ئۆپەراسیۆن و، قۆناغ [تاکتیک] دوای قۆناغ [تاکتیک] دەیبەنە پێش. ئەمە دوەمین ئۆپەراسیۆن بو [دوەمین تاکتیک بو] بردیانە پێش.

 

ئەوەی کە نەتەنیاهۆ دوێنێ وتی: "ئێمە بەرانبەر ئێران هەندێک ئامانجمان بەدەستهێناوە. بەڵام ئامانجەکان تەواو نەکراون و تەواویان دەکەین". نیشانەی ئەوەیە: ئیسرائیل لە ڕوی ستراتیژییەوە واز لە ئێران ناهێنێت.

 

هەر زۆر سادە: چۆن بزانین ئیسرائیل وازناهێنێت؟

ئەو دەخاڵەی کە ئێران بە ئەمریکای داوە، خاڵێکیان ئەوەیە: هێرشی ئاسمانیی و زەمینیی ئیسرائیل بۆ سەر لوبنان بوەستێ! کە ئاگربەست ڕاگەیەنرا، نەتەنیاهۆ هێرشی بۆ سەر لوبنان نەوەستاندو، ناشیوەستێنێ!

 

پرسێکی تر، وڵاتانی عەرەبیی کەنداون. ئەم وڵاتانە، بە پێچەوانەی شیکەرەوەکانی کورد، پێموایە: "لەمەولا زیاتر وابەستەی چەکیی ئەمریکا-ئیسرائیل دەبن!". 

 

ئایا ئەمریکا ئەیەوێت: جەنگێک بۆ ئەمانیش بێنێتە کایەوە!؟

 

لە بابەتی: "دەسەڵاتدارانی ئێران؛ تێفکرینەکەی منیان سەلماند"، کە دە ڕۆژ پێش ئێستا شیمکردەوە، ئاماژەم بەوە دا: وڵاتانی کەنداو بە دانی تێچوی جەنگەکەو هتد بەشێکن لە جەنگەکە!

 

ئەم ئاگربەستە تاکتیکییە، ئامانجێکی بۆ ئەوەیە؛ وڵاتانی عەرەبی سەر کەنداو زیاتر لە ئیسرائیل نزیکببنەوە. 

بۆ نمونە: وەزیری دەرەوەی سعودییە بە ڕۆژنامەنوسێکی جۆروسەلیم پۆستی ڕاگەیاندوە: "دەستدرێژی ئێران بۆ سەر وڵاتانی کەنداوی عەرەب وا دەکات بۆچونمان لەگەڵ ئیسرائیل نزیکتربێت هەتا لەگەڵ ئەمریکا لە دژی ئەم ڕژێمەی ئێران". 

 

ئامانجێکی تری ئەم ئاگربەستە ئەوەیە: کەمپەینێکی گەورە بە سەرکردایەتیی (دیموکراتەکانی ئەمریکا، وڵاتانی ئەوروپا، ئیخوانەکان و، کۆمۆنیستەکان) دژی ئەم ئۆپەراسیۆنەی ترەمپ-نەتەنیاهۆ لەئارا دابو. زۆرینەی ئەمانە باوەڕیان بە؛ بڵاوکردنەوەی گەیی و لیزبیەن لە جیهان دا هەیە. بەڵام ترەمپ زۆر بەتوندی دژی ئەم باوەڕەیان بو. بۆیە ئەمانیش زۆر دژی ترەمپن. ئەم ئاگربەستە دەبێتە هۆی کەمێک خاوکردنەوەی کەمپەینەکەیان دژی ترەمپ.

 

مەبەستێکی تری ئەم ئاگربەستە، هەروەک بەرپرسێکی باڵای ئیسرائیل بە ڕۆژنامەی جوروسەلیم پۆستی ڕاگەیاندوە: "ئەو کەمە سەرکردانەی ئێران کە ماون؛ هیچ جۆرە ئینتەرنێت و مۆبایلێکیان لا نییە. هیچ جۆرە پەیوەندییەکی ئەلیکترۆنیان نییەو، چەندین هەفتەیە هەر یەکەیان لە ژێرزەمین و چاڵێکدا دەژین. دەزانین هەشیانە شوێنەکەی کارەباشی بۆ ڕانەکێشراوە. ئەم ئاگربەستە وا دەکات ئەوانە بجوڵێن و، شوێنەکانیان بدۆزرێنەوە. کەوایە؛ ئێمە کاتکڕینمان پێویست بو. ئەم ئاگربەستە؛ ئەو کاتکڕینەیە. کاتکوشتن؛ بە قازانجی سەرانی ڕژێمی ئێران نییە؛ چونکە چاومان لەسەریانەو، سەرۆک ترەمپیش وەک سەرۆکەکانی پێشو نییە بەئاسانیی بڕوا بە سەرانی ئەم ڕژێمە بکات و، سوپا بکشێنێتەوە لە ناوچەکەدا. تەنیا بژاردەیان؛ تەسلیمبونە!".

 

بەرپرسانی ئیسرائیل جەختدەکەنەوە: "ئەو هێرشەی کە دوێنێ چوارشەمە کردمانەسەر لوبنان، بەهێزترین هێرشمان بوە بۆ سەر لوبنان، لە پاش هێرشمان بۆ سەر پەیجەرەکان. بەمە ئەو پەیامەمان بەو سەرکردە کەمەی ڕژێمی ئێران کە ماونەتەوە، گەیاند: ئاگربەست لای ئێمە قبوڵ ناکرێت و، هەر دەستمان پێتان دەگات. تا تەواوکردنی تەواوی ئامانجەکانمان".

 

هەندێک لەم دەربڕینانە تەنانەت وەک پڕوپاگەندەی جەنگی دەرونیش لێی بڕوانین. بەڵام هەندێکیان حەقیقەتن، وەک هێرشی ئیسرائیل بۆ سەر لوبنان و، زەمینەخۆشکردن بۆ ئێران بۆ ئەوەی هێرشی بەردەوام بکاتەسەر وڵاتانی کەنداو لە پێناو ئەو ئامانجەی لە ئیسرائیل نزیکترببنەوە!

 

ئایا تاکتیکەکانی ناو [ستراتیژەکەیان کە ڕوخاندنی ئەم ڕژێمەی ئێرانە]؛ خێراتری دەکەن یان خاوی دەکەنەوە، سێ بەرپرسی باڵای ئیسرائیل بە میدیا ئینگلیزییەکانیان ڕاگەیاندوە: "تەرکیزمان لەسەر ناوخۆی ئێران و ئۆپۆزسیۆنی ئێرانیشە. گەر دەیانەوێت خێراتر ئەم ڕژێمەیان بڕوخێت: دەبێ ئەوانیش بجوڵێن".

 

کەواتە، ئیسرائیل واز ناهێنێت، نە لە حیزبوڵای لوبنان، نە لە گروپەکانی عێراق و، نە لە پیلاندانان لە ناو ئێرانیش.

 

ئەمریکاش نەکشاوەتەوە، وەک وترا [جۆرێک تاکتیک و فێڵی پێویستە]؛ ئایا تەنگەڕێی-ئاوی هورمز مینڕێژ کراوەو بەتەواوی دەکرێتەوە؟ چۆن و بۆچی چەکەکان نەگەیشتنە خەڵکی ئێران؟ کام تاکتیک ڕوخاندنەکە لە ستراتیژدا خێراتر دەکات؟ وڵاتانی کەنداو چیی بە ئەمریکا دەبەخشن؟ پاش کوشتنی زۆرینەی دەسەڵاتدارانی ڕژێمیی ئێران و نەبونی ئۆپۆزسیۆنێکی تۆکمە، ئایا باڵی سەر بە ئەمریکا-ئیسرائیلی ئێستای ڕژێمی ئێران؛ دەتوانن لە ناو دەسەڵاتی ئێران دا تا چەند کاریگەر بن و، زۆر پرسی تر!؟ 

 

چۆن لە تاکتیکی ساڵی پار کۆمەڵێک تێبینیان بەدەستهێنا، بۆ ئۆپەراسیۆنەکەی ئەمساڵ [تاکتیکی دووەم] کۆمەڵێک سەرنجیان هەیە. ئێستا ئەمریکا-ئیسرائیل بیر لە قۆناغی سێیەم [تاکتیکی سێیەمی] هەمان ستراتیژ دەکەنەوە!

 

 تێنەگەیشتوییە لە بنەما نەگۆڕەکانی سیاسەتی ئیسرائیل، کە پێتوابێت: ڕژێمی ئێران بەو شێوەیە هاوڵاتیانی ئیسرائیلی کردۆتە ئامانج و، عاقیبەتی جێگیر دەبێ! سەد بارەی دەکەمەوە: کێشەی ئیسرائیل-ئەمریکا لە ناو ستراتیژەکەیان؛ نەبونی ئۆپۆزسیۆنێکی تۆکمەی کاریگەرە، کە پێشتر ئۆپۆزسیۆنی ئێرانیی هەندێ بەڵێنیان دابو، بەڵام ئەوە نەبون!

 

وتاری زیاتر

زۆرترین بینراو
راگه‌یه‌ندراوی كۆمه‌ڵه‌ له‌باره‌ی شه‌هیدبونی نۆ پێشمه‌رگه‌یان له‌ هێرشه‌كه‌ی ئێران بۆ سه‌ر زڕگوێزه‌ڵه‌
لانیكه‌م هه‌شت پێشمه‌رگه‌ی كۆمه‌ڵه له‌ زرگوێزه‌ڵه‌ شه‌هیدبون
سی پی تی: ژمارەی سەرجەم قوربانییانی هێرشەکانی ئێران بۆ سەر هەرێم گەیشتە ١٤٤ کەس
وێنه‌و ناسنامه‌ی شه‌هیده‌كانی كۆمه‌ڵه‌: ژماره‌یان بۆ نۆ شه‌هید به‌رزبوه‌وه‌
ئەمریکا 6 پردی ئێرانی بۆردومان دەکات و تاران 4 وڵاتی عەرەبی دەکاتە ئامانج
دوران کاڵکان: کۆتایمان بەخەباتی چەکداری هێناو نابینە هێزێک کە چالاکیی چەکداری دژی تورکیا ئەنجام بدەین
هێرش كرایه‌ سه‌ر كه‌مپی سورداشی كۆمه‌ڵه‌و دو پێشمه‌رگه‌ برینداربون
هێرشەکەی سەر تاسڵوجە بەپێنج درۆن ئەنجامدراوە
سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم: به‌توندی سه‌ركۆنه‌ی هێرشه‌كانی سه‌ر هه‌رێمی كوردستان ده‌كه‌ین
راگه‌یه‌ندراوی وه‌زاره‌ته‌كانی كاره‌باو سامانه‌ سروشتییه‌كان له‌باره‌ی پێدانی كاره‌باو دابینكردنی غاز
© 2026 Awene Online, Inc. All Rights Reserved.
×