دکتۆرا لە دبلۆماسییەتی نێودەوڵەتی بەریتانیی
یەکەم: لە ڕوی جیۆپۆلەتیکییەوە، ئەمریکا نایەوێت هەمو نەوتی ناوچەکە بە ڕێی وڵاتانی سەر کەنداودا بۆ بازاڕەکانی جیهان بگوازرێتەوە. چونکە لە ئەگەری هەر مەترسییەک دا؛ ئێران دەتوانێ کاریگەری لەسەر ڕێڕەوە ئاوییەکانی کەنداو دروست بکات. لەولاشەوە جەنگی ڕوسیاو ئۆکرانیا هەیە، کە بەهۆیەوە وڵاتانی خۆراوایی، وەک جۆرێ لە ئابڵوقەی ئابوری، نایانەوێ نەوتیش لە ڕوسیا بکڕن. بۆیە گرنگیدان بە دەرچەیەکی تر کە نەوتی پێدا تێپەڕ ببێ؛ ڕێڕەوی بۆرییە نەوتی زاخۆ بە ناو تورکیا بۆ سەر دەریای ناوەڕاستە.
دووەم: بەریتانیاش دەکرێ لە ڕوی ستراتیژییەوە بیری لەوە کردبێتەوە کە نەوتی کەرکوک، لەم ڕێگەیەوە بنێرێت. ئەمەش یەکێک لە هۆکارەکان بو کە بەریتانیا پشتیوانی لە ئەنجامدەرانی شانزەی ئۆکتۆبەر کرد. ئەوەبو هەر ئەوکات دیمان بافڵ لە بەرنامەیەکی ئینگلیزی دا، بە ئینگلیزی وتی: "من بریتیشم و بەرژەوەندییەکانی بەریتانیا لەم ناوچەیە دێنمە دی. ئەمە ئیمزای سەرکردەکانی یەکێتییە بە دەستمەوە کە پشتیوانیان لەم هەنگاوە کردوە". مەبەستی هەنگاوی تەسلیمکردنی کەرکوک بە داگیرکەرانی عەرەب-فارس و تورک بو لە شانزەی ئۆکتۆبەر. واتە: بافڵ نیشانی دا کە بریتیشێکی کوردزانە، نەک کوردێکی ئینگلیزیزان!
سێیەم: ئەمریکا بەدروستی درکی بەوە کردوە کە خەڵکی هەرێمی کوردستان لە ڕادەبەدەر لە یەکێتیی و پارتیی توڕەو بێزارن. بەجۆرێ ئەمریکا باش دەزانێ بەنزیکەی لە ٪٩٨ ی دانیشتوانی زۆنی سەوز دژی یەکێتیین و، بەنزیکەی ٪٧٠ ی دانیشتوانی زۆنی زەرد دژی پارتیین. لە ڕوی ستراتیژییەوە، ئەمریکا ئەو خوێندنەوەی بۆی دەبێ؛ لەگەڵ ئەوەی پارتیی و یەکێتیی کەرەستەشی بن. بەڵام لە هەر دەرفەتێک دا دەکرێت ئێران و تورکیا کەرەستەی تر بۆ لابردنی پارتیی و یەکێتیی بگرنەبەر و سەرکەوتوش بن. ئەوکات دەگونجێ باڵادەستی ڕوسیا لە ناوچەکە زیاد بکات.
ئەمریکا باشیش دەزانێ کە یەکێتیی و پارتیی بەبێ پشتیوانی ئەو ناتوانن بەرەگەی ناڕەزایی جەماوەر بگرن. هەر ئەوەی یەکێتیی بەئاشکرا بە چەکی ئەمریکیی دژی لاهور؛ سلێمانیی بۆمباران کرد، ڕقی خەڵکی کوردستانی زیاتر کرد لە بەرانبەر هەڵوێستی نەرمی ئەمریکا لە ئاست ئەو کارانەی یەکێتیی. بۆیە ئەمریکا نایەوێ چیتر ناڕەزایی جەماوەری هەرێم بەجۆرێک بێت لە کۆنترۆڵی ئەو و یەکێتیی و پارتیی دەربچێت. بۆیەشە دەکرێ ئەم ڕێکەوتنە دەریەچەک بێت بۆ بوژاندنەوەی دۆخی ئابوری خەڵکی هەرێمی کوردستان -ئەگەر ڕێکەوتنەکە جێبەجێ بکرێت-.
ڕونە ئەمریکا بە ئێستاشەوە بەردەوام پاڵپشتیی و هاوکاری پێشکەش هێزەکانی پارتیی و یەکێتیی و، شەڕڤانانی خۆراوای کوردستان دەکات. مەبەست لەم پاڵپشتییە؛ پرۆژەیەکی خێرخوازیی نییە، بەڵکو ئامانجەکەی ئەمریکا بریتییه لە: پرۆژەیەکی ستراتیژی لە ناوچەکە. بۆیەشە هەتا دەتوانێ هەوڵ لەگەڵ پارتیی و یەکێتیی دەدات. بێگومان کاتێک زانی هەوڵەکانی بێسودە، ڕێگەی دیکە دەگرێتەبەر!
سەبارەت بەوەی دەگوترێ بەم ڕێکەوتنە هەرێم تەسلیمی بەغدا بوە، بەشێک لە ڕاستیی تێدایە کە ئەگەر هەرێم بە تەنیا نەوتەکەی هەناردەی دەرەوە بکردبایە؛ لە ڕوی دبلۆماسییەوە پێگەی بەهێزتر دەبو. بەڵام لە سەردەمانی سەرۆکوەزیرانەکانی پێش مەسرور بارزانیی دا؛ هەرێم خۆی نەوتەکەشی هەناردە دەکرد، کەچی یەکێتیی و پارتیی لە نێو خۆیاندا پارەکەیان دابەش دەکرد و دەدزی و، میللەتیش بێموچە بو. لە ڕوی دبلۆماسیشەوە هەر نوێنەرایەتییەکانی هەرێمیان، وەک ئێستا، پڕ کردبو لە کەسانی بێتواناو گەنەخۆر و، لە مناڵی بەرپرسەکانی یەکێتیی و پارتیی.
بەڵام لە ڕویەکی ترەوە ئەو بۆچونە ناڕاستی تێدایە کە هەرێم تەسلیمی بەغدا بوبێت. بەتایبەت لەوەدا کە هێزە بەناو ئۆپۆزسیۆنەکانی هەرێم دەیانوت؛ با نەوتەکە ڕادەستی سۆمۆ بکرێت. ئەمەی کە کرا جیاوازە لەوە؛ چونکە هەرێم بە ڕێکەوتن لەگەڵ بەغداو کۆمپانیاکان ڕێکەوتوە کە نەوتەکە بنێرێتە دەرەوە. بەغداش بەڵێنی داوە کە بودجەی هەرێم، لە نێویشی دا موچەی فەرمانبەران، بنێرێت. ئەمریکاش ئاگاداری پرسەکەیە. زیاتر لەوانەش، کێڵگە نەوتییەکانی هەرێم لەلایەن هێزی پێشمەرگەوە دەپارێزرێن و، هەر کاتێک دەرفەتێک بێتە پێشەوە بەنیسبەت خانەقین، کەرکوک و، موسڵی کوردستان؛ دەکرێ بقۆزرێتەوە.
تەسلیمکردن وەک شانزەی ئۆکتۆبەرە کە تۆ لە ڕوی سوپاییەوە خاک و کێڵگە نەوتییەکانت بە حەشدی شەعبیی و سوپای پاسداران و حیزبوڵای لوبنان بدەیت. بەڵام کاتێک هەر سێ لایەنی (هەولێر، بەغدا و، کۆمپانیاکان) ڕێکەوتنێکی فەرمییان ئیمزا کردوەو، ئەمریکاش ڕۆڵی تێیدا هەبوەو، ڕۆڵی هەر سێ لایەنەکەش لە ڕێکەوتنەکەدا دابەشکراو و دیاریکراوەو، کێڵگەکانییش لە ڕوی سوپاییەوە بەدەست هێزی پێشمەرگەن، بۆیە لە ڕوی زانستی دبلۆماسییەوە ناچێتە خانەی [تەسلیمبونی بێمەرج یان تەسلیمبونی تەواو]. ئەم پرسانە بە میتۆدی زانستی دبلۆماسیی دابەشکاریی و شیکاریی بۆ دەکرێ و، بە سەد و سفر ناپێورێت.
ئەڵبەتە سودانیی و وەزیرە نەوتەکەی بە هەندێک لێدوانی توند و بارگاوی بە چاوچنۆکیی ئیمپریالیزمی عەرەب بۆ سەر خاکی کوردستان، دەیانوت: هەرێم تەسلیمیان بوە، ویستیان مەسرور بارزانیی بوروژێنن و توڕەی بکەن و، وایلێبکەن کە پابەندی ئەو ڕێکەوتنە نەبێت. چونکە ستراتیژی بەرەی ئێران بریتییە لە: نەناردنی موچەی فەرمانبەرانی هەرێم. جێبەجێکردنی ئەم ڕێکەوتنەش ئەو ستراتیژەیان لە ناو دەبات. ئێستا بەرەکەیان داڕوخاوەو لە ترسی ئەمریکا-ئیسرائیل ڕەنگە تاڕادەیەک کەمێک پابەندی [کاتیی و سنوردار!!]یان بۆ ئەم ڕێکەوتنە هەبێت. مەسرور لەوەدا باشی کرد کە وەڵامێکی توندی نەدایەوەو، تەنیا ئاماژەی بەوە کردبو: پێویستە هەمو موچەکانی ئەمساڵی فەرمانبەرانی هەرێم بنێردرێ. ئەڵبەتە گەر ئەم ڕێکەوتنە لە ساڵی ٢٠٢٦ و، دواتریش جێبەجێ ببێ؛ هەر بە سودی هەرێمە. چونکە وەک هێز هەر هەرێم پارێزەری کێڵگە نەوتییەکانە و، لە هەر ئاڵوگۆڕێکی ناوچەییش دا؛ دەکرێ خۆی بسەلمێنێ و کردەوەو هەڵوێستی تری هەبێ.
جارێ پێویستە ئەولەویەتی مەسرور موچەی فەرمانبەران و، جێبەجێکردنی یاساکانی بەرزکردنەوەی پلەبەندی فەرمانبەرانی ئاسایی بێت، کە نزیک دە ساڵە بە بڕیارێکی ستەمکارانەو بە دەسەڵاتێکی سەربازییانە، ڕایانگرتوە.